TRASZKA KARPACKA Triturus montandoni (Boulenger, 1880)
SYSTEMATYKA: rząd: płazy ogoniaste Urodela, rodzina: salamandrowate Salamandridae
WYGLĄD: samice do 10 cm, samce do 9 cm. Ubarwienie zmienne zależne od temperatury, podłoża i cyklu życiowego. Grzbiet oliwkowobrązowy z jaśniejszą wstęgą grzbietową oraz niskim fałdem skórnym i dwoma fałdami gruczołowymi. U samców na głowie liczne czarne plamki tworzące marmurkowy wzór. Brzuch pomarańczowy bez plam.
DYMORFIZM PŁCIOWY: w okresie godowym silnie zaznaczony. U samca jaskrawe, ciemniejsze ubarwienie oraz brak grzebienia godowego. Ogon zakończony nicią godową (5-8 mm). Wargi kloaki nabrzmiałe i ciemno ubarwione. Ciemno ubarwiony jest również spód stóp. Podczas zalotów samiec wykonuje taniec godowy. Samica większa od samca.
AKTYWNOŚĆ: dobowa – zmierzch, noc, w czasie deszczu również w dzień. Sezonowa – od kwietnia do października. Sen zimowy na lądzie.
POKARM: drobne bezkręgowce wodne i lądowe.
ROZRÓD: okres godowy – od kwietnia do czerwica w różnych zbiornikach wodnych (kałuże, zagłębienia terenu, rowy, stawiki). Samiec składa spermatofor, który jest pobierany przez samicę. Liczba jaj 100-250 składanych pojedynczo lub rzadziej w sznurach w wodzie. Jaja mogą być zawijane w liście. Larwy małe 2,6-3,5 cm. Okres rozwoju i przeobrażenia 2,5-4 miesiące. Larwy często zimują. Po przeobrażeniu osobniki przebywają na lądzie.
Środowisko życia: wilgotne, zacienione miejsca. Preferuje lasy bukowe, obecna również w lasach iglastych, unika monokultur świerkowych.
WYSTĘPOWANIE: włącznie w Karpatach Wschodnich i Zachodnich oraz w najdalej wysuniętej na wschód części Sudetów (Jaseniki). Najliczniejsza na wysokości 500 -1200 m n.p.m. W Polsce występuje w południowych częściach województw: śląskiego, małopolskiego i podkarpackiego, od około 300 m n.p.m., aż do 1462 m n.p.m. (Babia Góra) i ok. 1600 m n.p.m. (Tatry). W Polskich Karpatach, w części zachodniej jest zdecydowanie mniej liczna, a najliczniejsze populacje tworzy na wysokości 500–800 m n.p.m.
OCHRONA: Gatunkowa, ścisła. Czerwona lista IUCN kategoria LC). Polska czerwona księga i lista (kategoria LC), Lista dla Karpat (kategoria EN), Dyrektywa Siedliskowa (załącznik I).
UWAGI: najmniejsza krajowa traszka, gatunek endemicznym, występujący wyłącznie na obszarze Karpat.
GALERIA