TRZNADEL Emberiza citrinella (Linnaeus, 1758)
SYSTEMATYKA: Rząd – wróblowe Passeriformes, rodzina – trznadlowate Emberizidae
WYGLĄD: Wymiary ciała: długość ok. 16–17 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 23–29 cm, masa ok. 28–30 g. Upierzenie godowe samca: głowa żółta z brązowawymi i szarobrązowymi podłużnymi kresami, spód ciała żółty, pierś w kolorze kasztanowym. Wierzch ciała rdzawobrązowy z ciemnymi plamkami. Kuper rdzawy. Upierzenie godowe samicy: oliwkowobrązowe o nieco bardziej stonowanych barwach, z wyraźniejszym kreskowaniem na głowie i spodzie ciała. W okresie spoczynkowym obie płci podobne, o jaśniejszym i mniej kontrastowym ubarwieniu.
DYMORFIZM: Widoczny w upierzeniu godowym.
ŚRODOWISKO: Obrzeża lasów i borów, pola, łąki, sady i ogrody.Obszary dobrze nasłonecznione. *
DIETA: Latem żywi się głównie owadami, pająkami i in. bezkręgowcami, a jesienią i zimą nasionami traw i ziarnami zbóż.
ROZRÓD: Tworzy pary monogamiczne. Gniazdo budowane jest na ziemi w miejscu dobrze nasłonecznionym, lecz osłoniętym; wyjatkowo nisko na krzewie lub świerku. W ciągu roku wyprowadza 2 lub 3 lęgi, od kwietnia do lipca. Składa 3 do 5 jaj. Jaja wysiadywane są przez samicę od zniesienia ostatniego jaja przez okres 12 do 14 dni. Pisklęta opuszczają gniazdo po 12–14 dniach. Samicę podczas wysiadywania karmi samiec, a pisklęta oboje rodzice.
AKTYWNOŚĆ: Na ogół osiadły, zimuje w stadach, trzymając się osad ludzkich. W Polsce jesienią i zimą trznadle zbierają się stada. Większość ptaków zimuje w kraju, reszta w Europie Zachodniej. Mało płochliwy, nie kryje się. Żeruje przede wszystkim na ziemi, także w miejscach zupełnie nieosłoniętych, rzadko w miejscach gęsto zarośniętych i zacienionych.
ROZMIESZCZENIE: W zależności od podgatunku zamieszkuje:
Emberiza citrinella citrinella – Europa od Norwegii, południowo-zachodniej Anglii i północnej części Półwyspu Iberyjskiego po północno-zachodnią część europejskiej Rosji, Polskę, Czechy i północno-zachodnie Bałkany. W zachodniej Anglii współwystępuje z E. c. caliginosa, a na zachodnich obrzeżach Rosji, Litwie, Łotwie i Estonii oraz Białorusi, Ukrainie, na Słowacji i na Bałkanach z E. c. erythrogenys. W Polsce liczny ptak lęgowy[4].
Emberiza citrinella caliginosa – Szkocja, Walia, Irlandia i Wyspa Man.
Emberiza citrinella erythrogenys – Europa Wschodnia i zachodnia Azja po 40°E na północy i 25°E na południu.
LICZEBNOŚĆ:
OCHRONA: Ścisła, gatunkowa.
UWAGI:* Unika terenów zabudowanych, spotyka się go jednak na obrzeżach wsi.
GALERIA
