Twórczość naukowa Prof. dra hab. Roberta R. Chodkowskiego, laureata Nagrody Stowarzyszenia Wydawców Katolickich FENIKS 2013 w kategorii PRZEKŁAD

[Jest to obszerny fragment, nieco zmodyfikowany i uzupełniony, biobibliografii prof. R.R. Chodkowskiego przygotowanej przez prof. Krzysztofa Nareckiego i opublikowanej w: Starożytny dramat. Teoria - praktyka - recepcja. Księga pamiątkowa ku czci Profesorów Roberta R. Chodkowskiego i Henryka Podbielskiego, red. Krzysztof Narecki, TN KUL, Lublin 2011 – Curriculum vitae prof. dra hab. Roberta R. Chodkowskiego (s. 15-28, tu 23-28) oraz Wykaz publikacji naukowych prof. dra hab. Roberta R. Chodkowskiego (s. 29-32)]

 

RRChodkowskiProf. dr hab. Robert Roman Chodkowski (ur. 1938) dotąd opublikował dziesięć książek, kilkadziesiąt arty­kułów i kilka naukowych recenzji. Pierwsza jego publikacja naukowa ukazała się dość późno, bo dopiero w 1969 roku. Jest to obszerna, licząca 31 stron rozprawa pt. Nad kształtem teatralnym „Agamemnona” Ajschylosa [Dokładne dane bibliograficzne tej i następnych omawianych tu publikacji zawiera „Wykaz publi­kacji naukowych” na końcu niniejszej prezentacji]. Ten pierwszy artykuł wyznacza kierunek zainteresowań naukowych autora i określa charakter jego przyszłych badań. Cechuje go nowatorskie wów­czas na terenie filologii klasycznej zastosowanie teatralnej teorii dramatu do badań nad tragedią grecką. Założenia teoretyczne czerpał z polskich opracowań R. Ingardena i I. Sławińskiej oraz zagranicznych: K. Reinharda, H.D.F. Kitto, H. Kindermanna, V. Klotza i E. Sou­riau. Wykorzystywał także dorobek polskiego znakomitego znawcy tragedii greckiej i teatrologa Stefana Srebrnego, który z wielką intuicją i wnikliwością odkrywał w tekstach zachowanych tragedii aspekty teatralne i wskazywał na ich zna­czenie dla właściwego zrozumienia rzeczywistości literacko-teatralnej tych utworów.

 

Późniejsze dwa artykuły: Makrokosmos teatralny w „Siedmiu przeciw Te­bom” Ajschylosa oraz Słowo i obraz sceniczny w „Persach” Ajschylosa stano­wią za­powiedź rozprawy doktorskiej pt. Funkcja obrazów scenicznych w tragediach Ajschy­losa. W tych trzech publikacjach R.R. Chodkowski podej­muje zagad­nienia, jakie w kilka lat po nim staną się przedmiotem badań Olivera Taplina, któremu publikacje na ten temat przyniosły między­narodowe uznanie jako wprowadzające do badań nad tragedią grecką nową prob­lematykę. [Chodzi przede wszystkim o dwie pozycje książkowe: The Stagecraft of Aeschylus (Oxford 1977) oraz Greek Tragedy in Action (London 1978)]. Tezy, które O. Taplin uznaje za podstawowe dla nowego po­dej­ścia do tragedii („basic assertions”) [The Stagecraft of Aeschylus, s. 12.], a więc że dla tragików greckich ich sztuki nie były pisanym librettem, lecz dziełem tea­tralnym („not the written libretto but the work in performance”) oraz że tragedia dla widzów starożytnych była rzeczywistością, którą oni widzieli i słyszeli w teatrze, a nie jak dziś dla nas tylko tekstem pisanym („a tragedy was the production which they [the audience – R.R.Ch.] saw and heard in the theatre, and not, as it is for us, a paper copy of the text”) [Tamże], bez trudu można znaleźć jako punkt wyjścia analiz, zawartych we wcześniejszych o kilka lat pracach R.R. Chod­­kow­skiego. [Zob. np. Funkcja obrazów scenicznych, s. 5-11]. I tak na przykład, podobnie jak O. Taplin, R.R. Chod­kowski w swoich pracach, lecz kilka lat wcześniej niż sławny angielski ba­dacz, udowad­niał, że kształt teatralny tragedii greckiej jest możliwy do odczytania [zob. Taplin, The Stagecraft of Aeschylus, s. 2; Chodkowski, Nad kształtem teatralnym „Agamemnona” Ajschylosa, s. 23.] oraz że elementy teatralne antycznych sztuk odgrywają istotną rolę w przekazywaniu myśli dramaturga. Stwierdzenia O. Taplina z 1977 roku [Taplin, The Stagecraft of Aeschylus, s. 2]: „the scenic presentation […] is part and parcel of the playwright’s handwork, and is an inextricable element of his communi­cation and hence of his meaning” – brzmią jak echo tego, co w 1974 roku pisał R.R. Chod­kowski: „Obrazy sceniczne współdziałają ze słowem w prze­kazaniu głównej myśli autora […] są jak najbardziej związane z warstwą słowną utworu, jednak nie na zasadzie całkowitego podporządkowania, lecz raczej na za­sadzie równorzędności w stosunku do słowa, jeżeli chodzi o ich znaczenie w płaszczyźnie metaforycznego sensu całości zdarzeń przedsta­wionych”. Głów­na różnica polega na terminologii: to, co R.R. Chodkowski nazywa „obrazami sce­nicz­nymi”, O. Taplin określa terminami „scenic pre­sen­tation” lub „visual action”, gdy jednak porównamy definicję tych pojęć u obydwu autorów, okazuje się, że chodzi w gruncie rzeczy o to samo [Tenże, Tragedia grecka w działaniu, tł. A. Wojtasik, Kraków 2004, s. 17-18; R.R. Chodkowski, Funkcja obrazów scenicznych w tragediach Ajschylosa, s. 9.]: ruch sceniczny, zachowania postaci i ich gesty, efekty akustyczne i wizualne, re­kwizyty oraz całościowy obraz zdarzeń scenicznych. Ważne jest jednak nie tylko, co się pisze, lecz także gdzie i w jakim języku.

 

Kolejną ważną pozycją w dorobku naukowym R.R. Chodkowskiego stanowi jego rozprawa habilitacyjna pt. „Agamemnon” Ajschylosa: studium nad strukturą tra­gedii lirycznej. W tym obszernym opracowaniu R.R. Chod­kowski ukazuje pierw­szą część Orestei jako szczytowe osiągnięcie tragedii lirycznej, stanowiącej kompozycję literacko-teatralną, w której makro­kosmos zdarzeń przywoływanych góruje jeszcze nad mikrokos­mo­sem scenicznym, to jest światem zdarzeń przed­stawionych do percepcji bez­pośredniej. Autor wykazuje, że stary tragik w tej sztuce wykorzystał wszystkie techniki i środki, którymi posługiwał się we wcześ­niejszych swoich dramatach, wzbogacił je i udoskonalił, by stworzyć niezwykłą, stereo­metryczną kompozycję, w której zdarzenia ukazane bezpośrednio na scenie w oglądach wizualno-audytywnych znajdują wsparcie i komentarz w zdarzeniach ustawicznie przywoływanych z odległej przestrzeni i minio­nego czasu. Ukazując całą maestrię i złożoność tej kompozycji jako całości, R.R. Chodkowski na nowo interpretuje także kolejne sceny sztuki, odkry­wając ich nowe funkcje i znaczenia.

 

Następną ważną pozycją jest „książka profesorska” pt. Ajschylos i jego tragedie, będąca pierwszą w języku polskim monografią Ajschylosa. Wy­korzystując swoje dotychczasowe doświadczenia oraz bazując na bogatej literaturze obcojęzycznej, R.R. Chodkowski nowatorsko ukazał twórczość Ajschylosa w jej stopniowym rozwoju od Persów, pierwszej zachowanej sztuki poety, w której akcja sceniczna nie stanowi jeszcze wartości samej w sobie, lecz służy odzwierciedleniu zdarzeń przywołanych, do dwóch ostat­nich części Orestei, w których zdarzenie drama­tyczne jest w pełni prezen­towane na scenie w mikrokosmosie scenicznym i które dlatego są nazwane przez autora dramatami akcji w pełnym tego słowa znaczeniu. Ta myśl przewodnia książki R.R. Chodkowskiego pozwala mu zaoferować czytel­ni­kowi wiele interesujących nowych interpretacji zachowanych tragedii jako kompozycji poetyckich i dzieł teatralnych oraz ich poszczególnych scen. Korzy­stając z bogatej literatury przedmiotu, R.R. Chodkowski podejmuje polemikę z poglądami innych i śmiało proponuje własne rozwiązania. W części syntetycznej swego opracowania ukazuje Ajschylosa w trzech głów­nych aspektach jego doko­nań: jako poetę i dramaturga, jako człowieka teatru i wreszcie jako religijnego myśliciela.

 

Robert R. Chodkowski w swoich badaniach nie ograniczał się tylko do Ajschylosa. W jego dorobku naukowym znajdują się także artykuły po­święcone twórczości Sofoklesa i Eurypidesa. W tych opracowaniach rów­nież stara się o nowe podejście do starych problemów. W serii artykułów poświęconych Anty­gonie Sofoklesa zmusza czytelnika do innego spojrzenia na sprawę motywacji bohaterki tytułowej, pokazuje wyłączną słuszność jej racji i dowodzi braku tej słuszności w postępowaniu Kreona, a w końcu proponuje nową interpretację słynnej wypowiedzi bohaterki w stychomytii z Kreonem (w. 523). W kolejnej serii artykułów poświęconych Sofoklesowi (Reminiscencje Ajschylejskie w parodosie „Antygony” Sofoklesa; „Trachinki” Sofoklesa i „Agamemnon” Ajschylosa – zależność czy zbieżność struktur” oraz Did Sophocles know the „Prometheus Bound” of Aeschylus?) udo­wa­dnia, że wbrew tradycyjnej opinii Sofokles nigdy nie wy­zwolił się od wpły­wów swego mistrza. Te artykuły, jak i dwie publikacje poświę­cone Eury­pi­desowi: Przywołanie przestrzeni w „Bachantkach” Eurypidesa oraz „Wstęp” do własnego przekładu Medei Eurypidesa, wyraźnie sugerują, że Aga­memnon Ajschylosa był sztuką wyjątkowo inspirującą, która wywarła szcze­gólny wpływ na następców jej autora. To zagadnienie, zdaniem R.R. Chodkowskiego, wymaga dalszych szczegółowych studiów. W innym artykule poświęconym Sofo­klesowi, a zatytułowanym Na granicy obrazu scenicznego i słowa, czyli audio­des­kryp­cja supletywna w teatrze Sofoklesa, R.R. Chodkowski do badań nad drama­tem greckim wprowadza nową prob­­lematykę, dotąd niezauważalną, a mianowicie za­gad­nienie techniki (audio)deskrypcji supletywnej, którą tragicy greccy posługi­wali się, by wzbo­gacić wizualno-audytywną percepcję kształtu teatralnego swych sztuk.

 

Trzy artykuły R.R. Chodkowski poświęcił mowom gońców. W pierwszym z nich, pt. Mowa gońca w „Hekabie” Eurypidesa, do badań nad tą częścią tragedii wprowadza nowe na terenie filologii klasycznej zagadnienia roli narracji i nar­ratora i ukazuje ich znaczenie dla najmłodszego z wielkich tra­gików. W drugim artykule, pt. Pierwsza relacja sportowa? (Sofokles, „Elek­tra”, w. 680-763), daje własny, nowy, odpowiednio do charakteru oryginału niezwykle dramatyczny prze­kład mowy Wychowawcy, znajdującej się w Elek­trze Sofoklesa; dokonuje jej wnikliwej analizy oraz udowadnia, że spełnia ona warunki bardzo naturalnej, żywej relacji sportowej. Trzeci arty­kuł z tej serii, pt. Les discours de messagers dans le centon „Christus patiens”, ilustruje bardzo interesujące wykorzystanie staro­żytnej techniki drama­tycznej w chrześcijańskim utworze, poświęconym Męce Pańskiej.

 

Poetyka Arystotelesa jest dla R.R. Chodkowskiego jako badacza grec­kiego dra­matu dziełem podstawowym, do którego się ustawicznie odwo­łuje. Lecz i samo to dzieło stało się dlań także przedmiotem badań, po­nieważ poświęcił mu dwa artykuły: Najnowsze próby interpretacji Ary­stotelesowskiej katharsis oraz „Poetyka” Arystotelesa a współczesne teorie dramatu. Obydwa przybliżają nam dzieło Stagi­ryty i pokazują jego istotną rolę, jaką odgrywa po dzień dzisiejszy.

 

Jak już powiedziano, R.R. Chodkowski w badaniach nad tragedią grecką szczególnie dużo uwagi poświęcał jej aspektom teatralnym. To zmusiło go do zgłę­biania zagadnień związanych z historią teatru greckiego jako in­stytucji i bu­dowli oraz niejako na bieżąco znalazło też odbicie w kilku artykułach, takich jak: Tragedia Ajschylosa jako widowisko teatralne i Sy­tua­cja społeczno-ekono­miczna aktorów w starożytnej Grecji oraz Widownia antycznego teatru greckiego. Były one swoistym przygotowaniem do napi­sania opracowania obszerniejszego, a miano­wicie pierwszej w języku pol­skim pełnej monografii teatru greckiego [Wcześniejsze o trzy lata opracowanie M. Kocura Teatr antycznej Grecji (Wrocław 2001), choć objętościowo obszerniejsze, jednak, zgodnie z przyjętymi przez Autora zało¬żeniami, nie obejmuje całości problematyki.]: Teatr grecki. Dla jej prezentacji posłużę się słowami znakomitego znawcy tragedii grec­kiej, prof. Sylwestra Dworackiego, z jego recenzji wydawniczej: „Książka R.R. Chodkowskiego Teatr grecki była od dawna oczekiwana przez filologów, nie tylko klasycz­nych, oraz humanistów, zainteresowanych teatrem starożytnej Grecji. […] Wnosi ona istotny i oryginalny wkład do nauki polskiej w wiedzę o staro­żytnym teatrze greckim. Jej Autor wykorzystał bardzo obszerną literaturę przedmiotu, krajową i zagraniczną, poddał ją krytycznej ocenie i stworzył dzieło, które długo może służyć polskiemu czytelnikowi” (cytuję za tekstem na okładce monografii).

 

Cechą wyróżniającą to opracowanie jest nowatorskie podejście do opi­sy­wanej rzeczywistości teatru greckiego, polegające na ukazaniu jej w trzech aspektach, które są wyeksponowane w kolejnych częściach książki: 1. Insty­tucjonalne pod­stawy greckiego teatru; 2. Teatr jako budowla; 3. Wyko­naw­cy i odbiorcy w teatrze greckim. Jak wynika z angielskiego streszczenia (s. 277-278), sam autor za swój szczególny i oryginalny wkład uznał przed­stawienie roli chóru w dramacie grec­kim. Funkcjom chóru poświęcił kilka­dziesiąt stron (137-151), gdzie za pierwotną uznał funkcję dramatyczną, ujawniającą się na różne sposoby, ale przede wszystkim wówczas, gdy poeta obdarza ten zespół wykonawców: tancerzy i śpie­waków, zdolnością mime­sis dramatycznej, pozwalającej im nie tylko komentować, lecz także kreo­wać pewne wycinki świata przedstawionego w dramacie i wspierać w tym aspekcie postaci działające. Ma to miejsce przede wszystkim w naj­wcześ­niejszych tragediach Ajschylosa. Ta niezwykle ważna rola chóru uchodziła dotychczas uwadze badaczy tragedii, nawet tak wnikliwych jak O. Taplin.

 

Kolejnym etapem działalności naukowej R.R. Chodkowskiego jest trans­latoryka. Podobnie jak w poprzednich etapach, tu także rozpoczął od prac małych, by po zdobyciu doświadczenia przejść do prac poważniejszych. Rodzajem ćwi­czenia w trudnej sztuce przekładu były dla R.R. Chodkow­skiego tłumaczenia starożytnych życiorysów trzech wielkich tragików. Przekłady Żywotów (Vitae) Ajschylosa, Sofoklesa i Eurypidesa jego autor­stwa ukazały się drukiem w „Rocz­nikach Humanistycznych”, opatrzone naukowym wstępem i komentarzem tłu­macza [Przekład Vita Euripidis był dokonany wcześniej, lecz drukiem ukazał się w ostatnio wydanym woluminie z. 3 „Roczników Humanistycznych” 57 (2009).]. Pierwszym poważniejszym dokonaniem translatorskim R.R. Chodkow­skiego był przekład Antygony Sofoklesa, który został wydany w serii „Biblioteka Antyczna” Wydaw­nic­twa Prószyński i S-ka w 2004 roku, a więc niemal dokładnie na 2500 urodziny wielkiego dramaturga. W następnych latach ukazywały się kolej­ne tomiki tłumaczeń: Króla Edypa i Elektry, a potem czterech pozostałych za­cho­wanych tragedii starożytnego poety-klasyka, opublikowane w tomie Sofokles, Tragedie, t. I: Ajas, Trachinki, Filoktet, Edyp w Kolonos (2009) Wcześniejsze opublikowane osobno przekłady trzech tragedii ukazały się w jednym woluminie Sofokles, Tragedie, t. II: Król Edyp, Antygona, Elektra (2012). Wszystkie zostały wydane w Towarzy­stwie Naukowym KUL w serii „Źródła i monografie”. W ten sposób po nie­mal stu latach od ostatniego przekładu wszystkich tragedii Sofoklesa, doko­nanego przez Kazimierza Morawskiego, polski czytelnik otrzymał nowe tłumaczenie siedmiu zachowanych tragedii najchętniej czytanego z tragi­ków greckich. Fakt ten został doceniony przez Stowarzyszenie Wydawców Katolickich przyzmaniem Nagrody FENIKS 2013 w dziedzinie przekładu podczas XIX Targów Wydawców Katolickich w Warszawie.

 

Przekłady wszystkich sztuk Sofoklesa zostały dokonane klarownym i czy­stym jedenastozgłoskowcem w partiach dialogowych oraz wolnym wier­szem rytmizo­wanym w partiach chóralnych i dialogach lirycznych. Korzy­stanie z tych prze­kładów oraz ich konfrontacje z tekstem greckim ułatwia fakt, że tłumacz zacho­wuje tę samą ilość wersów, jaką w oryginale mają tłumaczone sztuki jako całości oraz ich poszczególne części kom­pozycyjne. Nie są to tłumaczenia dosłowne, lecz bardzo bliskie oryginałom przede wszystkim w ich dramatycznej wymowie, walo­rach poetyckich i stylistyce. Tłumacz unika archaizacji i stara się używać współ­czesnego języka literac­kiego, zrozumiałego dla każdego czytelnika. Obszerne wstępy wprowadzają w kontekst mitologiczno-literacki dramatów, a dość szczegó­łowe analizy i interpretacje własne przygotowują czytelników do głębszego obco­wania z dziełami Sofoklesa jako twórcy klasycznej formy tragedii i nie­zrównanego mistrza w budowaniu nieśmiertelnych postaci literackich.

 

Po przekładach tragedii Sofoklesa R.R. Chodkowski przetłumaczył ostat­nio Medeę Eurypidesa, której tekst został opublikowany przez TN KUL na początku 2011 roku. Jak wynika z rozmów z Profesorem, w najbliższych latach, jeśli starczy mu sił, ma zamiar podjąć trud przekładu tragedii Ajschy­losa, by zakończyć swą pracę naukową na autorze, od którego zaczął i który jest mu „najbliższy jako twórca tragedii w jej wymiarach literackich i teatralnych oraz jako jeden z największych poetów religijnych” (są to sło­wa Profesora).

 

Wykaz publikacji naukowych

 

A. Monografie (w tym przekłady i komentarze)

  1. Funkcja obrazów scenicznych w tragediach Ajschylosa, Wrocław: Ossolineum 1975, ss. 115.
  2. „Agamemnon” Ajschylosa: studium nad strukturą tragedii lirycznej, Lublin: Redakcja Wy­daw­nictw KUL 1985, ss. 391.
  3. Ajschylos i jego tragedie, Źródła i monografie 143, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL 1994, ss. 410.
  4. Teatr grecki, Źródła i monografie 256, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL 2004, ss. 323.
  5. Sofokles, Antygona, Przełożył, wstępem i przypisami opatrzył […], Biblioteka Antyczna, Warszawa: Prószyński i S-ka 2004, ss. 176.
  6. Sofokles, Król Edyp, Przełożył, wstępem i przypisami opatrzył […], Źródła i mo­no­grafie 312, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL 2007, ss. 184.
  7. Sofokles, Elektra, Przełożył, wstępem i przypisami opatrzył […], Źródła i mono­grafie 330, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL 2008, ss. 185.
  8. Sofokles, Tragedie, t. 1: Ajas, Trachinki, Filoktet, Edyp w Kolonos, Przełożył, wstę­pami i przypisami opatrzył […], Źródła i monografie 344, Lublin: Towarzystwo Nau­kowe KUL 2009, ss. 507.
  9. Eurypides, Medea, Przełożył, wstępem i przypisami opatrzył […], Źródła i mo­no­grafie 368, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL 2010, ss. 172.
  10. Sofokles, Tragedie, t. 1: Ajas, Trachinki, Filoktet, Edyp w Kolonos, Przełożył, wstę­pami i przypisami opatrzył […], Źródła i monografie 344, Lublin: Towarzystwo Nau­kowe KUL 2009, ss. 507.

B. Artykuły

  1. Nad kształtem teatralnym „Agamemnona”, „Roczniki Humanistyczne” 17 (1969), z. 3, s. 21-52.
  2. Makrokosmos teatralny w „Siedmiu przeciw Tebom”, „Roczniki Humanistyczne” 20 (1972), z. 3, s. 109-120.
  3. Słowo i obraz sceniczny w „Persach” Ajschylosa, „Roczniki Humanistyczne” 22 (1974), z. 3, s. 37-52.
  4. Trzy problemy parodosu „Agamemnona” Ajschylosa, „Roczniki Humanistyczne” 24 (1976), z. 3, s. 5-14.
  5. Scena Kasandry – jej budowa i znaczenie, „Roczniki Humanistyczne” 25 (1977), z. 3, s. 5-15.
  6. Nowsze próby interpretacji Arystotelesowskiej katharsis, [w:] Z zagadnień literatury grec­kiej, pod red. J. Pliszczyńskiej, Studia Helleńskie 6, Lublin: Towarzystwo Nau­kowe KUL 1978, s. 43-52.
  7. Jedność „Siedmiu przeciw Tebom” Aischylosa (uwagi polemiczne na marginesie książ­ki H. Don Camerona, [w:] Z zagadnień literatury greckiej, pod red. J. Pliszczyńskiej, Studia Helleńskie 6, Lublin: Towarzystwo Nau­kowe KUL 1978, s. 53-58.
  8. Organisation du temps dans l’Agamemnon d’Eschyle, „Eos” 56 (1978), fasc. 1, s. 5-15.
  9. Charyty, [w:] Encyklopedia Katolicka, t. 3, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL  1979, kol. 92.
  10. Myśl religijna w „Orestei” Ajschylosa, „Roczniki Humanistyczne”, 28 (1980), z. 3, s. 5-44.
  11. Funkcja dramatyczna przedakcji w tragediach Sofoklesa, „Roczniki Humani­styczne”, 30 (1982), z. 3, s. 21-33.
  12. Struktura przestrzeni w „Agamemnonie” Ajschylosa, „Roczniki Humani­styczne” 31 (1983), z. 3, s. 21-41.
  13. Plan akcji i plan komentarza w „Agamemnonie” Ajschylosa, „Eos” 72 (1984), fasc. 2, s. 235-252.
  14. Udział bóstwa w podejmowaniu decyzji bohatera tragicznego u Ajschylosa, „Roczniki Humani­styczne” 33 (1985), z. 3, s. 19-42.
  15. Inaczej o „Antygonie” Sofoklesa, „Roczniki Humani­styczne” 35 (1987), z. 3, s. 37-57.
  16. Motywacja czynu Antygony w tragedii Sofoklesa, „Roczniki Humani­styczne” 36 (1988), z. 3, s. 75-88.
  17. Zur Interpretation von Sophokles’ „Antigone” v. 523, „Eos” 74 (1988), fasc. 1, s. 21-37.
  18. Antigone und Achilles oder die Ritterideale in der „Antigone” des Sophokles, „Eos” 78 (1990), fasc. 2, s. 249-257.
  19. Tragedia Ajschylosa jako widowisko teatralne, „Roczniki Humani­styczne” 39-40 (1991-1992), z. 3, s. 5-17.
  20. Nieobecność Atossy w kommosie „Persów” Ajschylosa, „Roczniki Humani­styczne” 41 (1993), z. 3, s. 47-55.
  21. „Życie Ajschylosa”. Wstęp, przekład, komentarz, „Roczniki Humani­styczne” 41 (1993), z. 5, s. 57-67.
  22. Historia przekazu i krytyki tekstów Ajschylosa, „Roczniki Humani­styczne” 42 (1994), z. 3, s. 5-16.
  23. „Życie Sofoklesa”. Wstęp – przekład – komentarz, „Roczniki Humani­styczne” 43 (1995), z. 3, s. 5-23.
  24. Les discours de messagers dans le centon „Christus patiens”, „Eos” 84 (1996), s. 261-268.
  25. Mowa gońca w „Hekabie” Eurypidesa (518-582), „Roczniki Humanistyczne” 44 (1996), z. 3, s. 5-16.
  26. Le microcosme scénique et le macrocosme théâtral dans “Les Sept contre Thèbes” d’Eschyle, [w:] Scaenica Saravi-Varsoviensia, hrsg. von J. Axer und W. Görler, Bei­trä­ge zum Antiken Theater und zu Seinem Nachleben, Warszawa 1997, s. 11-18.
  27. Sytuacja społeczno-ekonomiczna aktorów w starożytnej Grecji, „Roczniki Huma­ni­styczne” 46 (1998), z. 3, s. 31-42.
  28. Widownia antycznego teatru greckiego, „Roczniki Humanistyczne” 49 (2001), z. 3, s. 61-93.
  29. Reminiscencje ajschylejskie w parodosie „Antygony” Sofoklesa, „Roczniki Huma­ni­styczne” 51 (2003), z. 3, s. 19-28.
  30. Pierwsza relacja sportowa? (Sofokles, Elektra, w. 680-763), „Roczniki Humani­stycz­ne” 53 (2005), z. 3, s. 39-60.
  31. Początki tragedii greckiej, [w:] Literatura Grecji starożytnej, t. 1: Epika – liryka – dramat, pod red. H. Podbielskiego, Źródła i monografie 255, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL 2005, s. 629-646.
  32. Ajschylos, [w:] Literatura Grecji starożytnej, t. 1: Epika – liryka – dramat, pod red. H. Podbielskiego, Źródła i monografie 255, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL 2005, s. 669-724.
  33. Przywołanie przestrzeni w Bachantkach Eurypidesa, „Roczniki Humanistyczne” 54-55 (2006-2007), z. 3, s. 55-63.
  34. Na granicy obrazu scenicznego i słowa, czyli audiodeskrypcja supletywna w teatrze Sofoklesa, [w:] From Antiquity to Modern Times. Classical Poetry and its Modern Reception. Essays in Honour of Stanisław Stabryła, ed. by Jerzy Styka, Kraków 2007, s. 111-128.
  35. „Trachinki” Sofoklesa i „Agamemnon” Ajschylosa – zależność czy zbieżność struktur?, „Symbolae Philologorum Posnaniensium” 18 (2008), s. 39-52.
  36. Did Sophocles know the “Prometheus Bound”?, „Eos” 95 (2008), fasc. 2, s. 153-166.
  37. Ród i życie Eurypidesa. Wstęp, przekład, komentarz, „Roczniki Humanistyczne” 57 (2009), z. 3, s. 5-27.
  38. „Poetyka” Arystotelesa a współczesne teorie dramatu, „Roczniki Humanistyczne” 57 (2009), z. 3, s. 29-39.

C. Recenzje

  1. [Rec.:] B. Deforge, Eschyle, poète cosmique, Paris 1986. „Eos” 77 (1989), fasc. 1, s. 137-139.
  2. [Rec.:] Aeschyli tragediae cum incerti poetae „Prometheo”, ed. M. L. West, Stuttgart 1990. „Eos” 80 (1992), fasc. 1, s. 115-117.
  3. [Rec.:] The Cambridge Companion to Greek Tragedy, ed. by P. E. Easterling, Cam­bridge 1997. „Roczniki Humanistyczne” 48 (2000), z. 3, s. 129-131.
  4. [Rec.:] M. Kocur, Teatr antycznej Grecji, Wrocław 2001. „Roczniki Humani­stycz­ne” 50 (2002), z. 3, s. 113-127.
  5. [Rec.:] Jerzy Axer, Teksty tragików greckich jako scenariusze, [w:] Literatura Grecji starożytnej, t. 1: Epika, liryka, dramat, red. H. Podbielski, TN KUL, Lublin 2005, s. 647-668. „Roczniki Humanistyczne” 56 (2008), z. 3, s. 111-125.

D. Redakcja książek

  1. J. de Romilly, Tragedia grecka, przeł. I. Sławińska, redakcja naukowa […], War­szawa 1994.

 

 

Autor: Stanisław Sarek
Ostatnia aktualizacja: 12.04.2013, godz. 19:20 - Stanisław Sarek