Czy poprawne jest użycie myślnika w takich zdaniach:
1. Kolejnym czynnikiem, utrudniającym jej zaangażowanie w uczenie się w liceum, były niesprecyzowane plany na przyszłość - zbyt obszerna wiedza z różnych dziedzin utrudniała podjęcie decyzji odnośnie wyboru kierunków studiów, a co za tym idzie - ukierunkowaniu jej zainteresowań edukacyjnych w przygotowaniach do matury i pracy zawodowej.
W przypadku pierwszego myślnika wydaje mi się, że bardziej pasuje dwukropek, ponieważ wyjaśnia, dookreśla zdanie poprzednie.
2. Czy myślnik może być środkiem eliptycznym, tzn. czy może zastępować słowa, których czytelnik jest w stanie się domyśleć, np.
Resztę zawdzięcza sobie - w kursach i zajęciach przygotowujących do matury z języka polskiego i obcego nie miała przecież czasu uczestniczyć.
Współczesne małżeństwa nie są wyposażone w tak jednoznaczny model ról małżeńskich, a nakazy ról przypisane żonie i mężowi oraz matce i ojcu, rządzące interakcjami w rodzinie, są mniej ustrukturowane - wskazują one jedynie na ogólne zasady życia małżeńskiego i rodzinnego.

 

 

Zastrzeżenia można mieć tylko do pierwszego trzech z przytoczonych w pytaniu przykładów. Zdanie  to jest błędne nie tylko z powodu złego zastosowania pierwszego z myślników, ale również ze względu na brak poprawności gramatycznej i skomplikowaną budowę, która utrudnia czytelnikowi zrozumienie głównego sensu zdania. Aby stało się ono bardziej przejrzyste semantycznie, należałoby je podzielić na dwa wypowiedzenia: Kolejnym czynnikiem utrudniającym jej zaangażowanie w uczenie się w liceum były niesprecyzowane plany na przyszłość. Zbyt obszerna wiedza z różnych dziedzin utrudniała podjęcie decyzji odnośnie do wyboru kierunków studiów, a co za tym idzie - ukierunkowanie jej zainteresowań edukacyjnych w przygotowaniach do matury i pracy zawodowej.
Dwukropek mógłby być wstawiony w miejsce kropki, jeśli sens zdania jest następujący: 'to zbyt obszerna wiedza z wielu dziedzin była przyczyną niezdecydowania co do planów na przyszłość'. Wypowiedzenie jest jednak tak skonstruowane, że sens ten może się gubić, dlatego najlepiej jest to zdanie podzielić, jak to zaproponowano wyżej. Należy również pominąć dwa przecinki w pierwszym zdaniu omawianego przykładu, ponieważ  izolują one przydawkę integralną (utrudniającym jej zaangażowanie w uczenie się w liceum) od związanego z nią rzeczownika (czynnikiem). Poza tym występuje tu zła składnia: leksem utrudniała wymaga biernika, a więc poprawna forma to ukierunkowanie, a nie ukierunkowaniu. Dopiero po zmianie przypadka drugi myślnik pełni swą właściwą funkcję - sygnalizowania opuszczenia orzeczenia (utrudniała).
Myślnik w dwu pozostałych przykładach jest zastosowany zgodnie z normą, tyle że  w żadnym z nich nie ma charakteru eliptycznego - jest użyty dla większej przejrzystości zdania.

Co do innych błędów, to ze względu na ograniczoną ilość miejsca na odpowiedź nie zostaną  tutaj szczegółowo omówione.

Autor: Magdalena Smoleń-Wawrzusiszyn
Ostatnia aktualizacja: 29.11.2010, godz. 06:58 - Magdalena Smoleń-Wawrzusiszyn