Szanowni Państwo,

otrzymaliśmy list, w którym Nadawca uważa, że używana w modlitwie "Zdrowaś Maryjo..." forma "teraz i w godzinę śmierci naszej" jest niepoprawna i powinna zostać zastąpiona formą "teraz i w godzinie śmierci naszej".

Czy rzeczywiście forma "w godzinę śmierci" jest niepoprawna lub archaiczna? Wszak używa się także formy "w godzinę "W""...

 

Przyimek w rządzi zarówno biernikiem, jak i miejscownikiem, dlatego obydwie formy: w godzinę i w godzinie są poprawne. Jak podaje S. Szober w Słowniku poprawnej polszczyzny, wyrażenie z biernikiem (w godzinę) bardziej odnosi się do trwania czasu - coś trwa, dzieje się godzinę, ale nie wyklucza też znaczenia, że coś zdarzy się w czasie trwania tej godziny, jak ma to miejsce w wyrażeniu z miejscownikiem (w godzinie).

Jeśli chodzi o samą modliwę Zdrowaś Maryjo, to z ustaleń filologów wiemy, że jej tekst jest w wersji podstawowej połączeniem dwu ewangelicznych pozdrowień skierowanych do Maryi: najpierw przez Archanioła Gabriela, a następnie przez św. Elżbietę. Do tych pozdrowień  później dołączono prośby Kościoła: a) módl się za nami grzesznymi, b)  teraz i w godzinę śmierci naszej, które zostały poprzedzone tytułami Święta Maryjo, Matko Boża. Niestety, nie wiadomo, kiedy dodano  wspomniane prośby, na pewno nie ma ich jeszcze w średniowiecznych przekazach tej modlitwy. Aby stwierdzić, czy wyrażenie w godzinę ma charakter archaiczny, należałoby ustalić historyczny tekst i jego warianty po wieku XV - brak danych filologicznych uniemożliwia taką weryfikację. Warto jednak zaznaczyć, że  użycie formy biernikowej lub miejscownikowej nie powoduje w tekście Zdrowaś Maryjo różnicy semantycznej. Poza tym modlitwa ta nie jest odmawiana zupełnie jednolicie. Występują w niej niewielkie różnice językowe, polegające głównie na użyciu form starszych i nowszych, np. Zdrowaś Maryjo/Zdrowaś Mario; łaskiś pełna/łaski pełna; błogosławion owoc żywota Twojego/ błogosławiony owoc żywota Twojego. Wymienione wyżej różnice wynikają również z tego, że modlitwa Zdrowaś Maryjo funkcjonuje jako tekst mówiony w ciągu długiego czasu, wobec tego jest podatna na wprowadzanie innowacji, które jednak nie zmieniają zasadniczego sensu modlitwy.

Autor: Magdalena Smoleń-Wawrzusiszyn
Ostatnia aktualizacja: 31.01.2013, godz. 10:39 - Natalia Sosnowska