Proszę o pomoc w wyjaśnieniu problemu wielokrotnego zaprzeczenia w jednym zdaniu. Pokrótce opiszę sytuację, której dotyczą moje wątpliwości. Załóżmy, iż kobiety wysyłają różne sygnały mężczyznom nawet wtedy, kiedy nie chcą tego robić (dodam, że najzwyczajniej chodzi tutaj o uwodzenie.) Niejako robią to mimochodem, nie mając na to wpływu. Weźmy to za prawdziwą i powszechnie uznawaną informację. Moje pytanie brzmi: czy poprawne będzie zdanie napisane poniżej w cudzysłowie? (stwierdzenie to skierowane jest do opisanych powyżej kobiet): „Nie możecie nie wysyłać sygnałów, nawet jeśli nie chcecie”. Moim zdaniem myśl powinna być sformułowana następująco: „Musicie wysyłać sygnały, nawet jeśli tego nie chcecie”. Wydaje mi się tak dlatego, że w tym jednym zdaniu występują trzy zaprzeczenia, w związku z czym jeśli odwrócić by te zaprzeczenia myśl będzie ta sama, a zdanie powinno brzmieć: „Musicie wysyłać sygnały, nawet jeśli chcecie”. A to zdanie z kolei wydaje się nie mieć sensu.

Dla przykładu podam inne zdanie z kilkoma zaprzeczeniami: „Nie mów nigdy nikomu, że nie wiesz”. Jeśli odwrócimy w tym zdaniu wszystkie zaprzeczenia, wtedy równoważną myśl można sformułować: "Mów zawsze każdemu, że wiesz”. I to zdanie będzie poprawne, a ponadto będzie wyrażało tę samą myśl, co poprzednie zdanie (przynajmniej w moim mniemaniu). Proszę o przybliżenie mi problemu wielokrotnych zaprzeczeń i odpowiedź przede wszystkim na pierwsze zadane przeze mnie pytanie.

 

Na temat podwójnej i wielokrotnej negacji w języku polskim proszę przeczytać artykuł Podwójna negacja znajdujący się w zasobach naszej poradni.

Oba przytoczone przez Pana zdania są poprawne gramatycznie, ale komunikują inną treść. W zdaniu Musicie wysyłać sygnały, nawet jeśli tego nie chcecie znajduje się czasownik modalny wyrażający nakaz. Zdanie to nie jest stwierdzeniem pewnego stanu rzeczy (czyli tego, że kobiety nie są w stanie nie uwodzić), ale dyrektywą wypowiedzianą przez kogoś z zewnątrz (nakaz, że muszą to robić świadomie). Natomiast zdanie Nie możecie nie wysyłać sygnałów, nawet jeśli nie chcecie ma charakter oznajmienia i to właśnie ono wyraża myśl, że kobiety wysyłają różne sygnały mężczyznom nawet wtedy, kiedy nie chcą tego robić (nie mogą nie wysyłać sygnałów = wysyłanie sygnałów uwodzenia jest od nich niezależne).   

Autor: Magdalena Smoleń-Wawrzusiszyn
Ostatnia aktualizacja: 15.04.2010, godz. 10:18 - Magdalena Smoleń-Wawrzusiszyn