Apel Jasnogórski w imieniu rektorów KRUP

Pojęcia wiedzy i mądrości, wokół których toczy się życie uniwersyteckie były tematem rozważań do Apelu Jasnogórskiego, które poprowadził rektor KUL, ks. prof. Mirosław Kalinowski. W modlitwie w Częstochowie, w intencji wspólnot akademickich polskich uniwersytetów klasycznych, po raz pierwszy uczestniczyli rektorzy oraz prorektorzy zrzeszeni w Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich, których gości Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie, świętujący 55. rocznicę istnienia.

- W naszych sercach przynosimy wszystkie uczelnie w Polsce, profesorów, studentów, doktorantów pracowników administracji, instytucje i osoby mające wpływ na stan i kondycję polskiej nauki, w tym rządzących, których decyzje znajdują odbicie w codzienności szkolnictwa wyższego - zawarł w rozważaniach do Apelu Jasnogórskiego rektor KUL, ks. prof. Mirosław Kalinowski.

Ks. prof. Kalinowski zaznaczając obecność przedstawicieli uczelni, podkreślił, że na wszystkich uniwersytetach „winniśmy obcować w naszych badaniach z mądrością Bożą, która wyjaśnia przyczyny świata i nadaje sens życiu ludzkiemu”. Dodał, że obowiązkiem środowisk uczelnianych jest ciągłe stawanie się nie tylko wykształconymi, ale przede wszystkim mądrymi profesorami i studentami.

- Budujmy wspólnotę wiedzy i idźmy razem ku mądrości - powiedział rektor KUL.

W rozważaniach przywołał on postać Maryi, która nie była osobą wykształconą, a jednak prawdziwie mądrą, i to właśnie Jej zawierzył całą społeczność uniwersytetów klasycznych u progu kończącego się roku akademickiego.

- Prosimy Maryjo, naucz nas, jak być mądrymi - wyraził ks. prof. Kalinowski.

Na potwierdzenie istotnej roli i znaczenia mądrości wśród wykładowców i ich uczniów, przytoczył słowa Jana Pawła II z przemówienia na Uniwersytecie Jagiellońskim z okazji 600-lecia Wydziału Teologicznego: „Oto wielkie wyzwanie, jakie w sferze badawczej i dydaktycznej staje dzisiaj przed szkołami wyższymi: formowanie ludzi nie tylko kompetentnych w swojej specjalizacji, czasem wąskiej, bogatych w encyklopedyczną wiedzę, ale nade wszystko w autentyczną mądrość. Tylko tak uformowani będą oni mogli wziąć na swe barki odpowiedzialność za przyszłość Polski, Europy i świata”.

Ks. prof. Mirosław Kalinowski wskazał na różnice pomiędzy wiedzą i mądrością. Jego zdaniem, nie jest tak, że wiedza jest zbędna, wręcz przeciwnie to ona rozwija człowieka. Chodzi o to, by każda wiedza, odpowiednio wykorzystana, prowadziła do mądrości. Wiedza spieszy się w dążeniu do zdobycia użytecznych informacji; mądrość potrafi zatrzymać się i kontemplować, poznawać dla samego zachwytu nad prawdą i pięknem.

- Wiedza jest nastawiona przede wszystkim na rozwój, na to, co nowe, lepsze; mądrość szanuje tradycję, doświadczenie pokoleń i autorytetów - wskazał rektor KUL.

Podkreślił także, że powinniśmy mieć szacunek do prostoty i w pokorze poszerzać wiedzę, tak by nie być zarozumiałym i nie żyć w przekonaniu, że jest się kimś lepszym od innych.

Dodał również, że świadomość odróżniania wiedzy od mądrości jest istotna dla uniknięcia porażki życiowej.

- Chcemy zrobić wszystko co w naszej mocy, aby nikt nie zarzucił nam tego, co mówili Ojcowie Kościoła o niektórych starożytnych filozofach: posiedli ogromną wiedzę, ale w życiu często nie kierowali się mądrością. Naszym obowiązkiem jest więc ciągłe stawanie się nie tylko wykształconymi, ale przede wszystkim mądrymi profesorami i studentami - podsumował rektor.

Na Apelu byli obecni również przedstawiciele Ośrodka Badań nad Geografią Historyczną Kościoła w Polsce KUL oraz uczestnicy Ogólnopolskiej Konferencji Historyków Zakonnych, odbywającej się w Częstochowie.

-----------

APEL JASNOGÓRSKI czerwiec 2026

Uniwersytet drogą od wiedzy do mądrości

Maryjo, Stolico Mądrości, bądź pozdrowiona. Nieprzypadkowo zwracamy się do Ciebie tym wezwaniem. Nie byłaś osobą wykształconą, a jednak prawdziwie mądrą i całkowicie zanurzoną w źródle mądrości, jakim jest Bóg. Ty okazałaś prawdziwą mądrość przyjmując z pokorą anielskie zwiastowanie. Ty zrodziłaś Syna Bożego – Mądrość wcieloną. Ty nauczyłaś się przy Jezusie mądrości krzyża. Przybywamy dzisiaj do Ciebie jako wspólnota akademicka klasycznych uniwersytetów w Polsce - Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich, w osobach ich Rektorów i Prorektorów. Prosimy: Maryjo, naucz nas, jak być mądrymi.

Święty papież Jan Paweł II, w dniu 6. czerwca 1979 r. powiedział do przedstawicieli Katolickiego Uniwersytetu Lubelski: „Celem uniwersytetu jest wiedza, jest mądrość”. Myśl tę rozwinął w przemówieniu z okazji 600-lecia Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego: „Oto wielkie wyzwanie, jakie w sferze badawczej i dydaktycznej staje dzisiaj przed szkołami wyższymi: formowanie ludzi nie tylko kompetentnych w swojej specjalizacji, czasem wąskiej, bogatych w encyklopedyczną wiedzę, ale nade wszystko w autentyczną mądrość. Tylko tak uformowani będą oni mogli wziąć na swe barki odpowiedzialność za przyszłość Polski, Europy i świata”.
Pojęcia wiedzy i mądrości, wokół których toczy się życie uniwersyteckie, tylko pozornie wydają się tożsame. Spróbujmy sobie uświadomić, jakie współzależności i różnice zachodzą między nimi.

Wiedza jest zbiorem informacji z dziedzin szczegółowych; mądrość to specyficzny rodzaj wiedzy, dotyczącej spraw podstawowych, pierwszych przyczyn świata i celu życia człowieka. Przekracza ona wiedzę empiryczną i skłania się ku poszukiwaniu niewidzialnego Absolutu.

Wiedza kojarzy się z gromadzeniem i zapamiętywaniem faktów, z postawą encyklopedysty; mądrość wymaga logicznego myślenia, wprowadza ład umysłu, czyni z człowieka, który zdobył wiedzę, myśliciela.
Wiedza jest ukierunkowana na gromadzenie ilościowe; mądrość potrafi dokonać rozumnej selekcji, wybrać to, co naprawdę przydatne i co służy dobru.

Wiedza spieszy się w dążeniu do zdobycia użytecznych informacji; mądrość potrafi zatrzymać się i kontemplować, poznawać dla samego zachwytu nad prawdą i pięknem.

Wiedza jest nastawiona przede wszystkim na rozwój, na to, co nowe, lepsze; mądrość szanuje tradycję, doświadczenie pokoleń i autorytetów.
Wiedza może prowadzić do pychy i przekonania, że jest się kimś lepszym od innych; mądrość natomiast jest bliźniaczą siostrą pokory; wie, jak wiele jeszcze nie wie; wraz z upływem czasu coraz bardziej dostrzega dysproporcję między tym, co już zostało poznane, a co dopiero zaczyna się dostrzegać.

Wiedza dąży do osiągnięcia umiejętności użytecznych w życiu; mądrość zmierza do realizacji dobra. Wiedzę można zdobyć, ku mądrości nieustannie się podąża. Każda wiedza, odpowiednio wykorzystana, może i powinna prowadzić do mądrości, jednak osiągnięcie wiedzy w jakiejś dziedzinie nie czyni człowieka automatycznie mądrym w najgłębszym, istotnym znaczeniu tego słowa.

Świadomi powyższych różnic między wiedzą i mądrością pragniemy jako pracownicy i studenci bardzo mocno wziąć sobie do serca przestrogę zawartą w dokumentach Soboru Watykańskiego II: „Epoka nasza bardziej niż czasy ubiegłe potrzebuje mądrości [...]. Przyszłym losom świata grozi niebezpieczeństwo, jeśli ludzie nie staną się mądrzejsi” (Gaudium et spes 15). Chcemy zrobić wszystko co w naszej mocy, aby nikt nie zarzucił nam tego, co mówili Ojcowie Kościoła o niektórych starożytnych filozofach: posiedli ogromną wiedzę, ale w życiu często nie kierowali się mądrością.

Powinniśmy dążyć do osiągnięcia postawy, o której pisał św. Bazyli Wielki, jeden z wybitnych teologów greckich z IV wieku, który najpierw posiadł rozległą wiedzę podczas studiów w Atenach, a następnie poszukiwał mądrości w kontemplacji Słowa Bożego. W mowie do młodzieży zawarł on następującą zachętę: trzeba słuchać mądrych pisarzy, zarówno starożytnych, jak i chrześcijańskich, oraz starać się w życie wprowadzać ich słowa, bo tylko ten człowiek jest mądry, który potwierdził czynem prawdziwą filozofię, wyrażoną słowami, natomiast inni ludzie unoszą się jak cienie.

Na wszystkich uniwersytetach winniśmy obcować w naszych badaniach z mądrością Bożą, która wyjaśnia przyczyny świata i nadaje sens życiu ludzkiemu. Naszym obowiązkiem jest więc ciągłe stawanie się nie tylko wykształconymi, ale przede wszystkim mądrymi profesorami i studentami. Budujmy wspólnotę wiedzy i idźmy razem ku mądrości. Maryjo, Stolico Mądrości, czuwaj nad wszystkimi uczelniami w Polsce i prowadź je do jedynego źródła prawdziwej Mądrości.