Aktualności / Wydarzenia
Człowiek przed algorytmem. KUL podpisał Rome Call for AI Ethics
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II nie zamierza być jedynie biernym obserwatorem rewolucji AI, lecz chce współtworzyć zasady dla zapewnienia, że technologia ta pozostanie w służbie człowiekowi, a nie przeciwko niemu. W tym celu KUL podpisał "Rome Call for AI Ethics" – dokument definiujący zasady etycznego rozwoju sztucznej inteligencji. Tym samym dołączył do globalnej inicjatywy zainicjowanej przez Papieską Akademię Życia.
"Rome Call for AI Ethics" odpowiada na współczesne dylematy związane ze stosowaniem sztucznej inteligencji. Inicjatywa skupia świat nauki, Kościoła i biznesu technologicznego wokół idei odpowiedzialnego podejścia do AI.
- Sztuczna inteligencja to szanse i zagrożenia. Jako przedsięwzięcie technologiczne jest wielką szansą. Natomiast najsłabszym elementem jest w tym wszystkim człowiek, który wypełnia ją treścią i decyduje o właściwym lub niewłaściwym jej wykorzystaniu – mówił ks. prof. Mirosław Kalinowski, rektor KUL i nawiązał do ogłoszonej niedawno encykliki papieża Leona XIV „Magnifica humanitas”. – W centrum sztucznej inteligencji jest człowiek, osoba ludzka, jej godność. Dokument stanowi wezwanie do ochrony wspaniałego człowieczeństwa. I to określenie dotyczy każdego człowieka, nie ma znaczenia w jakiej sytuacji życiowej się znajduje, poprzez promowanie prawdy, poprzez godność pracy, sprawiedliwość społeczną i pokój, jak możemy wyczytać w encyklice Ojca Świętego – podkreślił ks. prof. Kalinowski.
KUL, podpisując deklarację "Rome Call for AI Ethics", zobowiązał się do przestrzegania zasad przejrzystości, inkluzywności, odpowiedzialności, bezstronności, niezawodności oraz ochrony prywatności w badaniach, dydaktyce i wdrażaniu technologii AI. Działania te są zgodne z misją i wartościami Uniwersytetu.
Stronę watykańską reprezentował abp Renzo Pegoraro, przewodniczący Papieskiej Akademii Życia, lekarz i wybitny specjalista w dziedzinie bioetyki, ekspert w obszarze współczesnych wyzwań biotechnologicznych.
Międzynarodowa konferencja
Podpisanie deklaracji miało miejsce podczas konferencji „Przyszłość z AI: etyka, medycyna, wyzwania prawne” zorganizowanej przez Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II oraz 1 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SPZOZ.
- Naszą odpowiedzialnością jest zrozumienie i zarządzanie sztuczną inteligencją. Ponieważ sztuczna inteligencja jest narzędziem i produktem ludzi - mówił podczas konferencji abp Renzo Pegoraro.
Arcybiskup podkreślił, że AI brakuje świadomości, zrozumienia znaczenia, prawdy czy etyki – nazwy "inteligencja" używamy więc metaforycznie. AI działa poprzez prawdopodobieństwo statystyczne i przetwarzanie danych, zasadniczo różniąc się od ludzkiej pamięci i podejmowania decyzji, które obejmują emocje i sumienie - tłumaczył ks. prof. abp Pegoraro i wezwał do zbiorowej odpowiedzialności za zarządzanie AI, apelując o większą wiedzę i zaangażowanie opinii publicznej, uniwersytetów, firm, rządów i Kościoła katolickiego.
Trudne pytania przed uczestnikami konferencji postawiła dr Maria Parysz, liderka w obszarze sztucznej inteligencji, przedsiębiorczyni oraz badaczka zajmującą się zastosowaniami AI w biznesie, edukacji i sektorze publicznym, która tworzyła rozwiązania sztucznej inteligencji dla dużych korporacji oraz instytucji rządowych na całym świecie.
- Warto się zastanowić, po co tworzymy AI. Czy na pewno budujemy ją dobrze? Bóg stworzył człowieka na swój obraz, my zaś w tym momencie tworzymy AI na swój obraz - mówiła dr Parysz, zastanawiając się, czy sztuczna inteligencja stanie się kopią ludzkich błędów, buntu i nieposłuszeństwa oraz zachęcając do przeprowadzenia rachunku sumienia. - Pamiętajmy o tym, że sztuczna inteligencja jest budowana przez człowieka dla człowieka. Muszą w tym procesie być i nadzór, i mądrość. Mamy dowody na to, że bardzo dużo narzędzi jest publikowanych zanim będą przetestowane, że robią to osoby, które nie ujawniają danych, na podstawie których modele są budowane - mówiła.
Prawne i medyczne wyzwania
Czy prawo medyczne, bioetyczne nadąża za zmianami związanymi z rozwojem i wykorzystaniem AI? Profesor Roberto Andorno, uznany specjalista w dziedzinie bioetyki i prawa medycznego, uważa, że nie. - Kraje dopiero zaczynają mierzyć się z tym wyzwaniem. Na poziomie europejskim obowiązuje nowa ustawa o sztucznej inteligencji, która ma odpowiedzieć na niektóre z tych nowych wyzwań, a następnie konieczne jest opracowanie przepisów krajowych – mówił ekspert. - Kluczową kwestią jest zapewnienie, aby te narzędzia, które są fantastyczne w opiece zdrowotnej, promując szybką i precyzyjną diagnostykę, nie powodowały więcej szkód niż pożytku - dodał.
Dyskusja o teraźniejszości i przyszłości
W trakcie licznych sesji tematycznych uczestnicy mieli okazję wysłuchać prelekcji ekspertów z różnych dziedzin, poznać innowacyjne rozwiązania technologiczne, a także skonfrontować potencjał i zagrożenia, jakie niesie ze sobą rozwój sztucznej inteligencji.
O wyzwaniach etycznych i prawnych związanych ze sztuczną inteligencją mówił ks. dr hab. Maciej Hułas, prof. KUL, z Katedry Katolickiej Nauki Społecznej i Socjologii Moralności KUL. - Sztuczna inteligencja nie jest zagrożeniem dla człowieka - podkreślił ks. prof. Hułas, argumentując iż inteligencja jest właściwością człowieka, a AI to instrument przetwarzania danych, który jest wsparciem, ale nie zastępstwem człowieka.
Czy sztuczna inteligencja jest w stanie przewyższać nas w naszej mądrości? - Słowo mądrość oznacza pewną władzę podmiotową, w której zawiera się potencjał wzrostu, potencjał rozwojowy, a sztuczna inteligencja nie ma żadnej mądrości sama w sobie - wyjaśnił ks. prof. Hułas i dodał, że wyzwaniem dla nas będzie prawidłowe umiejscowienie AI w hierarchii użytecznych instrumentów.
- Jeżeli zaczniemy się bać AI, to przegraliśmy w punkcie wyjścia w wyścigu innowacyjności – zauważył ks. dr Jarosław Kozak z Katedry Katolickiej Nauki Społecznej i Socjologii Moralności KUL, analizując wpływ sztucznej inteligencji na rynek pracy. Jak mówił, kluczowe jest różnicowanie oceny ryzyka według branż i lokalnych kontekstów. Według przytoczonych analiz, w Polsce prognozowane spadki zatrudnienia dotyczą np. finansów i prawa, matematyki, statystyki, IT oraz administracji. – W Polsce AI traktujemy zdecydowanie częściej w kategoriach zagrożenia – ocenił ekspert.
Technologie zmieniają ochronę zdrowia
Podczas panelu „AI w praktyce lekarza” dyskutowano nad tym, jak zmiany technologiczne wpłyną na pracę medyków. Tę część konferencji rozpoczął wykład prof. Łukasza Szarpaka z Instytutu Nauk Medycznych Collegium Medicum KUL pt. "Sztuczna inteligencja w medycynie ratunkowej: od triage’u po decyzje kliniczne”.
- Będę mówił o tym, jak AI może być drugim torem czujności klinicznej i wspierać nas jako medyków, nie po to by zastąpić lekarza, ale po to aby wcześniej zobaczyć pacjenta, którego przeciążony system może pominąć - tłumaczył prof. Szarpak.
Ekspert podkreślił, że AI na szpitalnych oddziałach ratunkowych nie powinna być wdrażana tylko dlatego, że jest to trend - a wtedy, gdy poprawi to konkretną decyzję kliniczną, skróci czas właściwej reakcji, albo zmniejszy ryzyko przeoczenia pacjenta, który na pierwszy rzut oka prezentuje stan nie wymagający pilnej interwencji medycznej.
AI – Możliwości i zagrożenia
Prof. Piotr Kulicki z Katedry Podstaw Informatyki Instytutu Filozofii KUL podczas wykładu pt. "Od wyjaśnialnej do godnej zaufania sztucznej inteligencji" pytał, czy przy korzystaniu z systemu AI ostateczne kryterium użyteczności jest to, czy działa dobrze, podając właściwe odpowiedzi na pytania, podpowiadając (podejmując) dobre decyzje oraz czy ludzie będą chcieli (w sytuacjach krytycznych) korzystać z systemów, których działania nie rozumieją. - W świecie sztucznej inteligencji zostaje nam własny rozum, o który musimy dbać - tłumaczył prof. Kulicki, nawiązując do krytycznego myślenia. - Ostatecznie to my, ludzie, ponosimy konsekwencje decyzji podejmowanych przy użyciu sztucznych systemów i w naszym interesie jest, by były optymalne.
Konferencję zakończyła debata oksfordzka "Przyszłość - AI vs Człowiek", w czasie której drużyny spierały się na argumenty za i przeciw. Temat debaty zaproponowała sama sztuczna inteligencja, sugerując dyskusję o tym, czy w przyszłości AI będzie podejmowała lepsze decyzje niż człowiek i czy powinna przejąć większość kluczowych procesów.
