KARTA PRZEDMIOTU 
Cykl kształcenia od roku akademickiego: 2020/2021
•	Dane podstawowe
Nazwa przedmiotu	Obrazy przyrody w sztuce średniowiecznej i jej interpretacje. 	
Nazwa przedmiotu w języku angielskim	Images of nature in medieval art and its interpretations	
Kierunek studiów 	Historia sztuki	
Poziom studiów (I, II, jednolite magisterskie)	I	
Forma studiów (stacjonarne, niestacjonarne)	stacjonarne	
Dyscyplina	Nauki o sztuce	
Język wykładowy	polski	

Koordynator przedmiotu	Dr Małgorzata Żak-Kulesza

Forma zajęć (katalog zamknięty ze słownika)	Liczba godzin	semestr	Punkty ECTS	
wykład	15	VI	3	

Wymagania wstępne	Brak 	

•	Cele kształcenia dla przedmiotu 
C1 Wspieranie i rozwijanie zainteresowań obrazowaniem przyrody w sztuce średniowiecznej, odkrywaniem źródeł inspiracji artystycznych i stanu wiedzy na temat świata przyrody	
C2 Poznanie sposobów interpretacji przyrody w dziełach sztuki, w obiektach historycznych z uwzględnieniem kontekstu historycznego, kulturowego, religijnego oraz ówczesnego stanu wiedzy o świecie przyrody	

•	Efekty uczenia się dla przedmiotu wraz z odniesieniem do efektów kierunkowych
Symbol	Opis efektu przedmiotowego	Odniesienie do efektu kierunkowego	
WIEDZA	
W_01	Student zna procesy zdobywania wiedzy o świecie przyrody w dawnych wiekach, przemianach w sposobie odwzorowywania roślin w sztuce	K_W04	
W_02	Student rozpoznaje dzieła teoretyczne i artystyczne poświęcone przyrodzie oraz kontekst kulturowy, w jakim powstały, rozumie wpływ myśli filozoficznej i oddziaływań religijnych 	K_W01, K_W04	
UMIEJĘTNOŚCI	
U_01	Student omawia, analizuje dzieła sztuki i określa ich znaczenie w kontekście średniowiecznego przyrodoznawstwa, jak i stylistycznych przemian obrazowania przyrody w sztuce 	K_U01	
KOMPETENCJE SPOŁECZNE	
K_01	Student chętnie uczestniczy w dyskusjach, prezentuje swoją argumentację, jak również nawiązuje dialog z grupą, z zespołem, z którym omawia określone zagadnienie	K_K01	

•	Opis przedmiotu/ treści programowe
•	Grecko–arabska wiedza przyrodnicza i jej europejska recepcja w XIII wieku
•	Średniowieczne źródła wiedzy o przyrodzie - traktaty i encyklopedie na temat wiedzy o świecie przyrody oraz zawarte w nich ilustracje
•	Pierwsze szkoły medyczne w Salerno i Montpellier oraz ogrody botaniczne w Padwie i Bolonii i ich rola w pogłębianiu wiedzy o świecie przyrody. Ilustracje przyrodnicze.
•	Ogrody średniowieczne – tam gdzie człowiek spotyka się z naturą. Formy, funkcje, aranżacje historycznych ogrodów.
•	Dzieła agronomiczne, kalendarze oraz dekoracje freskowe wnętrz obrazujące człowieka w rytmie przyrody
•	Ogrody przyzamkowe i ogrody w salach zamków – omówienie wybranych przykładów
•	Ogrody zmysłów – zapachy i ich rola w ogrodach i sztuce średniowiecznej
•	Rośliny w sztuce mistrzów niderlandzkich – znaczenie, źródła inspiracji, sposoby interpretacji.	

•	Metody realizacji i weryfikacji efektów uczenia się
Symbol efektu	Metody dydaktyczne
(lista wyboru)	Metody weryfikacji
(lista wyboru)	Sposoby dokumentacji
(lista wyboru)	
WIEDZA	
W_01	wykład konwencjonalny z prezentacją multimedialną	zaliczenie ustne	protokół
	
W_02	wykład konwersatoryjny 	zaliczenie ustne	protokół	
UMIEJĘTNOŚCI	
U_01	analiza dzieła sztuki	obserwacja	protokół	
KOMPETENCJE SPOŁECZNE	
K_01	dyskusja 	obserwacja 	raport z obserwacji 	

•	Kryteria oceny, wagi
Podstawą zaliczenia jest obecność na wykładzie (dopuszczalne 2 nieusprawiedliwione nieobecności) oraz uzyskanie pozytywnej oceny z zaliczenia ustnego. 
Ocena bardzo dobra: student z erudycją, w sposób płynny, merytorycznie poprawny i bezbłędnie omawia zagadnienia problemowe, odwołuje się do licznych przykładów i trafnie dobranych do tematyki lektur.
Ocena dobra: student w sposób poprawny, merytorycznie dobry, z niewielkimi uchybieniami omawia wskazane zagadnienie, podaje niewiele przykładów.
Ocena dostateczna: student w sposób ogólny omawia zagadnienie problemowe, nie odwołuje się do zalecanych lektur, wykazuje ogólną orientację w omawianej problematyce.
Ocena niedostateczna; student nie potrafi omówić żadnego zagadnienia, nie odwołuje się do żadnych przykładów, nie wykazuje znajomości lektur.

•	Obciążenie pracą studenta
Forma aktywności studenta	Liczba godzin	
Liczba godzin kontaktowych z nauczycielem 	15	
Liczba godzin indywidualnej pracy studenta	15	

•	Literatura
Literatura podstawowa	
•	Curtius E.R., Literatura europejska i łacińskie średniowiecze, tłum. i oprac. Andrzej Borowski, Kraków 2005. 
•	Dąbrówka A., Przemiany pobożności a miejsce człowieka w przyrodzie, [w:] Człowiek i przyroda w średniowieczu i we wczesnym okresie nowożytnym, red. W. Iwańczak i K. Bracha, Warszawa 2000, s. 245-268. 
•	Florarium christianum. Symbolika roślin chrześcijańska starożytność i średniowiecze, przeł. i opracował S. Kobielus, Kraków 2006 
•	Kobielus S., Człowiek i ogród rajski w kulturze religijnej średniowiecza, Warszawa 1997. 
•	Kobielus S., Szata roślinna wzgórza Golgoty w scenach Ukrzyżowania, Zdjęcia z krzyża, Piety i Opłakiwania (Późne średniowiecze), [w:] Obraz i przyroda. Materiały z Konferencji „Obraz i przyroda” 6-8 października 2003 Katolicki Uniwersytet Lubelski, red. M.U. Mazurczak, J. Patyra, M. Żak, Lublin 2005, s. 47-62. 
•	Maciotti M.I., Mity i magie ziół. Czy kwiaty i liście, zapachy i znaki zodiaku wpływają na stosunki i między ludźmi? Odpowiedź tradycji mitu i literatury u progu trzeciego tysiąclecia, przeł. I. Kania, Kraków 2006. 
•	Majdecki L., Historia ogrodów. T.1 Od starożytności po barok, zmiany i uzupeł. A. Majdecka-Strzeżek, Warszawa 2008. 
•	Mazurczak U.M., Przyroda w dekoracjach freskowych pałacu papieskiego w Avignonie na tle nowego stosunku do przyrody w społeczeństwie XIII - XV wieku, „Roczniki Humanistyczne” XLVII(1999), s. 57-68. 
•	Mulin L., Życie codzienne zakonników w średniowieczu (X-XV wiek), przeł. E. Bąkowska, Warszawa 1986 
•	Płonka-Bałus K., Motyw martwej natury w iluminatorstwie niderlandzkim XV wieku. Kilka uwag o artystycznych skutkach sakralizacji przyrody na północ od Alp, [w:] Sztuka i kultura. Spór o genezę martwej natury. 3(2002), s. 51-70. 
•	Pochat G., Figur und Landschaft. Eine historische Interpretation der Landschaftsmalerei von der Antike bis zur Renaissance, Berlin-New York 1973. 
•	Prymas K., Kobieta w ogrodzie w malarstwie europejskim XIII, XIV i XV wieku, [w:] Flora i fauna w kulturze średniowiecza od XII do XV wieku. Materiały XVII Seminarium Mediewistycznego, red. A. Karłowska-Kamzowa A., J. Kowalski, Poznań 1997, s. 144-150 
•	Prymas K., Średniowieczne ogrody zamkowe, [w:] Zamek i dwór w średniowieczu od XI do XV wieku. Materiały XIX Seminarium Mediewistycznego, Poznań 2001. 
•	Stępniewska B., Kompozycja zieleni, cz. 2, Średniowiecze, Wrocław 1993. 
•	Szafrańska M., Łąka ze źródłem, czyli o problemach periodyzacji historii ogrodów, [w:] Sztuka około 1500. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Gdańsk, listopad 1996, red. T. Hrankowska, Warszawa 1997, s. 343-355. 
•	Szafrańska M., Ogrody średniowieczne, [w:] Ogród – forma – styl - marzenie. Katalog wystawy 18 grudnia 1998 – 22 lutego 1999 Zamek Królewski w Warszawie, kurator wyst. M. Szafrańska, Warszawa 1998, s. 45-53. 
•	Szafrańska M., Wirydarz: słowo, forma, treść, „Teka Komisji Urbanistyki i Architektury” 27(1995), s. 121-133. 
•	Tyszkiewicz J., Ludzie i przyroda w Polsce średniowiecznej, Warszawa 1983. 
•	Wojciechowska B., O purgowaniu w ziołach, prochach i w korzeniu, czyli o lekach i ich dozowaniu w Polsce w XV i XVI wieku, [w:] Człowiek i przyroda w średniowieczu i we wczesnym okresie nowożytnym, red. W. Iwańczak i K. Bracha, Warszawa 2000, s. 195-206. 	
Literatura uzupełniająca	
•	Bracha K., Vires Herbarum. O właściwościach ziół w tradycji średniowiecznej, [w:] Człowiek i przyroda w średniowieczu i we wczesnym okresie nowożytnym, red. W. Iwańczak i K. Bracha, Warszawa 2000, s. 173-194. 
•	Calkins R. G., Piero de’Crescenzi and the Medieval Garden, [w:] Medieval Gardens, Dumbarton Oaks Colloquium on the History of Landscape Architecture IX, red. E. B. Macdougall, Dumbarton Oaks, Washington, D.C. 1986 s. 155-173 
•	Eschenburg B., Landschaft in der deutschen Malerei vom späten Mittelalter bis heute, München 1987. 
•	Fisher C., Floral motifs and the problem of a Campin workshop, [w:] Robert Campin. New directions in scholarship, red. S. Foister, S. Nash, London Turnhout 1996, s. 117-122. 
•	Freeman M.B., The Unicorn tapestries, „The Metropolitan Museum of Art” New Series, 32(1973-74), nr 1, s. 177-224. 
•	Garden. 2. Medieval, [w:] The Dictionary of Art, T.12, red. J. Turner, New York 1996, s. 106-110. 
•	Hennebo D., Hoffmann A., Geschichte der deutschen Gartenkunst, t. I, Gärten des Mittelalters, Hamburg 1962 
•	Kluk M., Symbolika roślin leczniczych w malarstwie europejskim czasów nowożytnych na przykładzie Madonny Medici Luca Signorellego, [w:] Historia leków naturalnych. Natura i kultura, T. 2, red. B. Kuźnicka, Warszawa 1989, s. 84-89 
•	Keil G., Hortus Sanitatis, Gart der Gesundheit, Gaerde der Sunthede, [w:] Medieval Gardens, Dumbarton Oaks Colloquium on the History of Landscape Architecture IX, red. E. B. Macdougall, Dumbarton Oaks, Washington, D.C. 1986 
•	Koch R.A., Flower Symbolism in the Portinari Altar, „The Art Bulletin” 16(1964) 
•	Koreny F., A coloured flower study by Martin Schongauer and the development of the depiction of nature from van der Weyden to Dürer, „The Burlington Magazine”, III(1991), nr 133, s. 588-597. 
•	Mundy E.J., Gerard David’s Rest on the flight into Egipt: further additions to grape symbolism, „Simiolus. Netherlands Quarterly for the History of Art” 12(1981-82), nr 4, s. 211-222.