Społeczeństwo i Rodzina

 

 

Nr 54 (1/2018) | styczeń – marzec

 


Przedmowa/Foreword

(ks. Roman B. Sieroń)

 

 

ARTYKUŁY/ARTICLES

 

 

Artūras Lukaševičius

 

Poglądy Aleksandra Mienia na poszukiwanie Boga przez człowieka w religiach światowych w świetle nauczania Magisterium Kościoła [EN]

Alexander Men’s view of human search for God in the world religions in the light of the Catholic magisterial teaching

 

Abstract

Father Alexander Men is one of the best known 20th-century Russian Orthodox authors in the West. Significant part of his writings and lecturing is devoted to the world religions. The present paper analyses Men’s views on humanity’s searches for God as they are expressed in the world religions. Catholic conciliar and post-conciliar magisterial teaching is taken as reference point for the analysis. Alexander Men gives ample attention to these searches in his writings. According to him, desire for God and search for Him is the basis of religion itself. Men stresses role of individual persons, for he sees historical processes as shaped first of all by personalities. Desire and search for God expresses itself in various ways, of which prayer is seen by Men as especially important. At the same time, he indicates that this desire for God might be gradually stifled or even consciously rejected by human free choices. The analysis permits to conclude that Men’s position is in line with the Catholic magisterial teaching on these issues.

Key words: Alexander Men, search for God, world religions, religious leaders, prayer

 

Abstrakt

Ksiądz Aleksander Mień należy do najbardziej znanych na Zachodzie rosyjskich autorów prawosławnych XX stulecia. Znacząca część jego prac i kazań jest poświęcona religiom światowym. W niniejszym artykule podjęto analizę poglądów Mienia dotyczących ludzkich poszukiwań Boga, tak jak są one wyrażone w religiach światowych. Punkt odniesienia dla tej analizy stanowi soborowe i posoborowe nauczenie Magisterium Kościoła. Na wspomniane poszukiwania Aleksander Mień kieruje w swych dziełach ogrom uwagi. W jego opinii, pragnienie Boga i poszukiwanie Go samo w sobie stanowi podstawę religii. Mień akcentuje rolę poszczególnych osób, postrzegając historyczne procesy jako kształtowane przede wszystkim przez indywidualności. Pragnienie i poszukiwanie Boga wyraża się na różne sposoby, pośród których modlitwa jest widziana przez Mienia jako szczególnie ważna. Jednocześnie wskazuje on, że owo pragnienie Boga może ulegać stopniowemu wygaszaniu lub być nawet świadomie odrzucane poprzez ludzki wolny wybór. Przeprowadzona analiza pozwala na konkluzję, że stanowisko Mienia pozostaje w zgodzie z nauczaniem Magisterium Kościoła w tej kwestii.

Słowa kluczowe: Aleksander Mień, poszukiwanie Boga, religie światowe, przywódcy religijni, modlitwa

 

 

Agnieszka Ogrodnik-Kalita

 

Uznanie ojcostwa dziecka, które ma już ojca prawnie ustalonego [EN]

Recognition of paternity of a child who already has the legally established father

 

Abstract

One of the prerequisites for recognition of paternity is the lack of the legally established fatherhood of the child whose paternity is to be recognized. This requirement is a consequence of the civil status indivisibility principle which is also defined as the rule of motherhood of one woman and fatherhood of one man. The author analyses the situation when recognition of paternity is made with respect to a child who already has the legally established father. The discussion has been based not only on the regulations of the Family and Guardianship Code, but also on the provisions of the Law on Civil Status Records. A separate analysis has been carried out with respect to the cases of recognition of paternity if there is the binding presumption of paternity by the mother’s husband, earlier recognition of paternity and judicial recognition of paternity. Furthermore, the author points to the consequences of recognition of paternity with infringement of the civil status indivisibility principle and to the procedural issues connected with establishment of non-existence of recognition of paternity pursuant to art. 189 of the Civil Procedure Code.

Key words: civil status, child, paternity, marriage, non-existent recognition

 

Abstrakt

Jedną z przesłanek uznania ojcostwa jest brak prawnego ustalenia ojcostwa dziecka, co do którego ma nastąpić uznanie ojcostwa. Wymóg ten jest konsekwencją zasady niepodzielności stanu cywilnego, która jest określana również jako zasada macierzyństwa jednej kobiety i ojcostwa jednego mężczyzny. Autorka poddaje analizie sytuację, w której uznanie ojcostwa zostało dokonane w stosunku do dziecka, które ma już ojca prawnie ustalonego. Rozważania zostały oparte nie tylko na przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ale również Prawa o aktach stanu cywilnego. Odrębnej analizie zostały poddane przypadki uznania ojcostwa dziecka w przypadku obowiązywania domniemania pochodzenia dziecka od męża matki, wcześniejszego uznania ojcostwa i sądowego uznania ojcostwa. Autorka wskazuje również na skutki uznania ojcostwa z naruszeniem zasady niepodzielności stanu cywilnego i zagadnienia proceduralne związane z ustaleniem nieistnienia uznania ojcostwa na podstawie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego.

Słowa kluczowe: stan cywilny, dziecko, ojcostwo, małżeństwo, nieistniejące uznanie ojcostwa

 

Dariusz Kuncewicz, Katarzyna Jaśkowska

 

Opowieści o miłości a satysfakcja ze związku

Stories about love and satisfaction from the relationship

 

Abstrakt

Celem badania, osadzonego w teorii miłości jako opowieści Roberta J. Sternberga, była eksploracja zależności między opowieściami o miłości, ich dopasowaniem w parach a satysfakcją ze związku. W szczególności chcieliśmy sprawdzić, czy i w jaki sposób wyniki uzyskane w polskich warunkach będą różniły się od otrzymanych na gruncie amerykańskim oraz czy będą zależne od płci i stażu związku. W badaniu udział wzięło 48 par. Pomiar opowieści o miłości przeprowadzono Kwestionariuszem Opowieści o Miłości Sternberga, a satysfakcji ze związku – Skalą Satysfakcji ze Związku Hendricka. Kluczowe wyniki potwierdzają rezultaty Roberta J. Sternberga, że nieadaptacyjne opowieści o miłości (np. wojenna, o grze) sprzyjają niezadowoleniu ze związku. Wbrew ustaleniom zespołu Sternberga, z satysfakcją ze związku korelowały pozytywnie również niektóre opowieści adaptacyjne (np. o ogrodzie) oraz nieadaptacyjne (np. o uzależnieniu). Wyniki po części zależały od płci i stażu związku. Teza, iż dopasowanie opowieści o miłości w parach, niezależnie od ich adaptacyjności lub nieadaptacyjności, sprzyja satysfakcji ze związku, została podtrzymana, ale głównie w parach o krótszym stażu.

Kluczowe słowa: opowieści o miłości, związek romantyczny, satysfakcja ze związku, Robert J. Sternberg

 

Abstract

The aim of the study, based on Robert J. Sternberg’s theory of love as a story, was to explore the connection between the compatibility of stories about love in the couple and satisfaction from the relationship. In particular, we wanted to check if and in what way the results obtained in the Polish conditions would be different from those in America and if these results would depend on gender and the length of a relationship. The study involved 48 couples. The assessment of love stories was based on Sternberg’s Love Story Questionnaire, while satisfaction from the relationship was measured on Hendrick’s Relationship Assessment Scale. The key findings confirmed the results presented by Robert J. Sternberg that non-adaptive love stories (e.g. about war, or a game) lead to dissatisfaction with the relationship. On the other hand, contrary to the findings made by Sternberg’s team, satisfaction from the relationship correlated positively with some adaptive (e.g. about a garden) and non-adaptive stories (e.g. about addiction). The results, in part, depended on gender and the length of the relationship. The thesis that the compatibility of stories about love in couples – regardless of their adaptability or non-adaptability – promotes satisfaction with the relationship was upheld, but mostly for short-term couples.

Key words: stories about love, romantic relationship, relationship satisfaction, Robert J. Sternberg

 

Jadwiga Daszykowska

 

Od kultu młodości do stylu życia kidult

From the cult of the youth to the kidult style of life

 

Abstrakt

Od czasu powstania pojęcia kidult minęło już blisko 30 lat. Określenia „infantylizacja” i „nastolatyzacja”, przypisywane „dorosłym dzieciom”, odzwierciedlają charakter ich stylu życia, którego głównym przejawem jest ucieczka przed dorosłością. Aktualnie zjawisko jest niemalże powszechne, można by rzec, wpisało się w obraz współczesnego społeczeństwa. Kidulci mieszkają z rodzicami, odkładają decyzje o założeniu rodziny na później, ubierają się jak nastolatki, kolekcjonują „topowe” gadżety, żyją chwilą. W celu przedstawienia stylu kidult, autorka artykułu dokonuje charakterystyki jego symptomów, odwołując się do przykładów niejako „z życia wziętych”.

Słowa kluczowe: nastolatyzacja, kidult, dorosłe dzieci, kult młodości

 

Abstract

Nearly 30 years have passed since the genesis of the concept of kidult. The terms “infantilization” and “behaving like a teenager”, that are attributed to “adult kids”, reflect the nature of their style of life that is mostly seen in escaping from adulthood. This phenomenon is now almost common. You can even say that it became a part of the contemporary society. Kidults live with their parents. They put off any decisions about starting a family. They wear clothing that a teenager would wear. Collect “top cool” gadgets and live for the moment. To present the style of life of a kidult, the author characterises in the paper how it is manifested, giving “true-life” examples.

Key words: infantilization, kidult, adult kids, cult of the youth

 

 

Mariusz Z. Jędrzejko, Kaja Kasprzak, Mirosław Rewera

 

Wielowymiarowe skutki uzależnień: próba socjopedagogicznej diagnozy problemu (spojrzenie z perspektywy polskiej i francuskiej)

Multidimensional effects of addictions: an attempt at socio-pedagogical diagnosis of the problem (the Polish and French perspective)

 

 

Abstrakt

Artykuł porusza aktualny i ważny społecznie problem szeroko rozumianych uzależnień, zarówno od substancji chemicznych (narkotyków, dopalaczy, nikotyny, alkoholu i leków), jak i od czynności (behawioralnych), które są współczesną plagą. Autorzy przedstawili sytuację pod tym względem w Polsce i we Francji oraz dokonali porównania skali uzależnień młodzieży pochodzącej z obu krajów. Opisano skutki uzależnień z socjopedagogicznego punktu wiedzenia.

Słowa kluczowe: uzależnienia od substancji chemicznych, uzależnienia behawioralne, młodzież, uzależnienia w Polsce, uzależnienia we Francji

 

Abstract

The article concerns the current and socially important problem of addictions in a broad sense, both to chemical substances (drugs, smarts, nicotine, alcohol, and medicines) and to human activities (behavioral addictions), which constitute the contemporary plague. The authors presented the situation in Poland and France, and compared the scale of addictions between the youth from both countries. The effects of addictions from the socio-pedagogical point of view have been described.

Key words: chemical addictions, behavioral addictions, youth, addictions in Poland, addictions in France

 

 

Joanna Skibska

 

Kompetencje diagnostyczne nauczycieli przedszkoli i edukacji wczesnoszkolnej: doniesienia z badań

Diagnostic competences of preschool and early school education teachers: report on research

 

 

Abstrakt

Artykuł przedstawia teoretyczne podstawy profesjonalnych kompetencji diagnostycznych nauczyciela oraz jej składowych. Odnosi się do badań poświęconych kompetencjom diagnostycznym nauczycieli przedszkoli i edukacji wczesnoszkolnej, ze szczególnym uwzględnieniem samooceny badanych w zakresie posiadanych przez nich kompetencji do przeprowadzania diagnozy gotowości szkolnej dzieci rozpoczynających edukację w klasie pierwszej. Badania służyły również wskazaniu braków w obszarze diagnozy gotowości szkolnej, form podnoszenia kompetencji diagnostycznych oraz różnic w ocenie kompetencji diagnostycznych przez nauczycieli edukacji elementarnej Republiki Czeskiej i Polski. Wskazuje na konieczność wprowadzenia zmian w praktyce diagnostycznej, które powinny zmierzać w kierunku wypracowania modelu profesjonalnego postępowania diagnostycznego.

Słowa kluczowe: kompetencje diagnostyczne, samoocena kompetencji diagnostycznych, doskonalenie kompetencji diagnostycznych, profesjonalne postępowanie diagnostyczne

 

Abstract

The paper discusses the theoretical basis of professional diagnostic competences of teachers and its components. It refers to studies on the diagnostic competences of preschool and early school education teachers, putting special emphasis on self-assessment of the respondents in the field of their competences to carry out the diagnosis of school readiness of children beginning their education in the first grade. Furthermore, the presented study also served to indicate deficiencies in the area of ​​diagnosis of school readiness, forms of improvement of the diagnostic competences and differences in the assessment of diagnostic competence of teachers of elementary education working in schools in the Czech Republic and Poland. It points to the need for changes in diagnostic practice that should aim to develop a model of a professional diagnostic procedure.

Key words: diagnostic competences, self-assessment of diagnostic competences, improving diagnostic competences, professional diagnostic procedure

 

 

Paweł Juśko

 

Wpływ wydarzeń politycznych na działalność szkół podstawowych miasta Tarnowa i powiatu tarnowskiego w latach 1948–1975

The influence of political events on the activities of the elementary schools of the city of Tarnów and the Tarnów County in the years 1948–1975

 

 

Abstrakt

Artykuł podejmuje problematykę związaną z funkcjonowaniem szkolnictwa podstawowego w PRL, w węższym zakresie zaś ukazującą wpływ wydarzeń politycznych na działalność szkół podstawowych. Przykłady obrazujące to zagadnienie dotyczą szkół podstawowych miasta Tarnowa i powiatu tarnowskiego z okresu 1948–1975. Z zapisów zawartych w dokumentacji szkolnej, takiej jak m.in. protokoły z posiedzeń rad pedagogicznych czy też kroniki szkolne, można wnioskować, iż społeczność szkolna, tak nauczyciele, jak i uczniowie, śledzili i reagowali na wydarzenia polityczne, zachodzące w państwie oraz na arenie międzynarodowej, interpretując je zgodnie z oficjalną wykładnią władzy ludowej. Jednocześnie, realizując założenia polityki oświatowej PZPR, szkoły były wykorzystywane m.in. do prowadzenia propagandy wymierzonej w Kościół katolicki lub wspierającej np. akcję osiedleńczą na Ziemiach Odzyskanych czy też kampanie wyborcze do Sejmu i rad narodowych, a także do propagowania idei spółdzielni produkcyjnych.

Słowa kluczowe: polityka oświatowa PRL, szkolnictwo podstawowe, miasto Tarnów, powiat tarnowski

 

Abstract

The article deals with the problems related to the functioning of primary education in the Polish People’s Republic, and in a narrower scope it shows the influence of political events on the activities of primary schools. Examples that illustrate this issue concern the elementary schools of the city of Tarnów and the Tarnów County in the years 1948–1975. It can be concluded that the school community, both teachers and pupils, followed and reacted to political events, which were both in the state and on the international arena, interpreting them in accordance with the official interpretation of the then authorities. At the same time, following the assumptions of the Polish United Worker’s Party (PZPR) educational policy, schools were used, among others, to carry out propaganda aimed at the Catholic Church or to support for example the settlement campaign in the Recovered Territories, or election campaigns to the Sejm and national councils, as well as to promote the idea of production cooperatives.

Key words: People’s Republic of Poland educational policy, primary education, the city of Tarnów, Tarnów County

 

 

 

BIOGRAFIE/BIOGRAPHIES

 

 

Mateusz Szast

 

Erazm Majewski: uczony samouk z pasją

Erazm Majewski: a passionate self-taught scholar

 

Abstrakt

Erazm Majewski to pochodzący z Lubelszczyzny znany socjolog, etnolog, historyk i archeolog (uznawany jest za jednego z najsławniejszych polskich archeologów). Pomimo że żył i tworzył w czasach, kiedy socjologia była dziedziną młodą, dopiero stawiano podwaliny tej nauki, za pomocą przyjętego sposobu rozumowania starał się rozwijać tezy naukowe socjologii, etnologii i etnografii, sytuując człowieka w centrum życia. Majewski prowadził badania botaniczne i zoologiczne, ponadto pracował nad zagadnieniami etnologicznymi ze szczególnym uwzględnieniem zwyczajów i wierzeń ludowych związanych ze zwierzętami i roślinami. Erazm Majewski należał do wielu organizacji naukowych (Międzynarodowy Instytut Socjologiczny w Paryżu, Towarzystwo Naukowe Warszawskie, Komisja Antropologiczna Akademii Umiejętności w Krakowie, Towarzystwo Antropologiczne w Paryżu, Rosyjskie Towarzystwo Archeologiczne), jak również czynnie udzielał się na łamach periodyków naukowych („Wisła. Miesięcznik Geograficzno-Etnograficzny” i „Światowit”).

Słowa kluczowe: Erazm Majewski, polski socjolog, polski etnolog, polski historyk, polski archeolog

 

Abstract

Erazm Majewski is a well-known sociologist, ethnologist, historian and archeologist from the region of Lublin (he is considered to be one of the most famous Polish archeologists). He lived and worked in times when sociology was a young field, when only the foundations of this science were being laid. Using the commonly applied method of reasoning, he tried to develop the scientific theses of sociology, ethnology and ethnography, placing man at the center of life. Majewski conducted botanical and zoological research studies, and in addition, he worked on ethnological issues with particular emphasis on folk customs and beliefs related to animals and plants. Erazm Majewski was a member of many scientific organizations (the International Sociological Institute in Paris, the Scientific Society of Warsaw, the Anthropological Commission of the Academy of Skills in Kraków, the Anthropological Society in Paris, and the Russian Archeological Society) as well as academic journals (“Wisła. Miesięcznik Geograficzno-Etnograficzny” and “Światowit”).

Key words: Erazm Majewski, Polish sociologist, Polish ethnologist, Polish historian, Polish archeologist

 

 

RECENZJE/REVIEWS

 

 

Paweł Prüfer

 

Socjologicznie o Kościele katolickim (rec. Janusz Mariański, Kościół katolicki w Polsce w kontekście społecznym. Studium socjologiczne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2018, stron: 280)

About the Catholic Church sociologically (review of Janusz Mariański, Kościół katolicki w Polsce w kontekście społecznym. Studium socjologiczne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2018, pages: 280)

 

 

SPRAWOZDANIA I KOMUNIKATY/REPORTS AND ANNOUNCEMENTS

 

 

Artur Lis

 

O dziedzictwie Wincentego Kadłubka

About the legacy of Wincenty Kadłubek

 

 

Planowane konferencje

Planned conferences

 

 

 

NOTY O AUTORACH/NOTES ABOUT THE AUTHORS

 

 

Contents

Autor: Mirosław Rewera
Ostatnia aktualizacja: 20.10.2018, godz. 19:19 - Mirosław Rewera