Społeczeństwo i Rodzina

 

 

Nr 56 (3/2018) | lipiec – wrzesień

 


Przedmowa/Foreword

(ks. Roman B. Sieroń)

 

 

ARTYKUŁY/ARTICLES

 

 

Paweł Bucoń

 

Rozwód w świetle prawa rodzinnego i opiekuńczego [EN]

Divorce in the light of family and guardianship law

 

Abstrakt

Obecnie obowiązujące przepisy prawa w Polsce (art. 56 k.r.o.) umożliwiają rozwiązanie małżeństwa przez rozwód w sytuacji, gdy zachodzą ku temu przesłanki pozytywne, a nadto nie wystąpią przesłanki negatywne. W pierwszej instancji sprawa rozwodowa jest rozpoznawana przez właściwy sąd okręgowy w składzie jednego sędziego i dwóch ławników. Tylko małżonkowie posiadają legitymację czynną i bierną w postępowaniu rozwodowym. Sprawy o rozwód są rozpoznawane przy drzwiach zamkniętych, chyba że obie strony żądają publicznego rozpoznania sprawy, a sąd uzna, że jawność nie zagraża moralności (art. 425–446 k.p.c.). Mając na uwadze dobro rodzin – małżonków i dzieci – oraz dostrzegając destrukcyjne skutki olbrzymiej liczby rozwodów w Polsce, celem działań i reform ustawodawcy winna być zwiększona prawna ochrona jedności małżeństwa i rodziny, które są jednocześnie podstawą trwałości społeczeństwa.

Słowa kluczowe: rozwód, prawo rodzinne i opiekuńcze, pozytywne przesłanki orzeczenia rozwodu, negatywne przesłanki orzeczenia rozwodu, przyczyny rozwodu

 

Abstract

The currently effective law in Poland (art. 56 of FGC) allows for a dissolution of marriage in a situation when positive prerequisites are present with the lack of negative prohibitions on the granting of a divorce. In the first instance, the divorce case is recognized by the competent district court composed of one judge and two jurors (laypersons). It is only the married couple who have the right of action and a passive capacity to be a part of the divorce proceedings. Divorce cases are recognized in camera unless both parties demand a public recognition of the case and the court finds the public character of the case unthreatening to the morality (art. 425–446 CPC). With the interest of families in mind – spouses and children – and acknowledging the destructive impact of the number of divorces in Poland, the actions and reforms implemented by the lawmaker should aim at an increased legal protection of the unity of marriage and family, which is at the same time the basis for the stability of society.

Key words: divorce, family and guardianship law, positive prerequisites for granting a divorce, negative circumstances conditioning granting a divorce, grounds for divorce

 

 

Roman B. Sieroń

 

Pedagogia cierpienia Księgi Hioba w świetle badań interdyscyplinarnych

Pedagogy of suffering of the Book of Job in the light of interdisciplinary research

 

Abstrakt

Artykuł stanowi kontynuację badań nad starotestamentalnymi źródłami pedagogiki chrześcijańskiej. Księga Hioba zaliczana jest do kanonu ksiąg mądrościowych (dydaktycznych) Starego Testamentu. Z racji jej specyficznego języka i poruszanych w niej problemów teologicznych i antropologicznych, księga ta należy do najtrudniejszych tekstów objawienia biblijnego. Hiob jest ofiarą okrutnego eksperymentu wymyślonego przez szatana, dopuszczonego przez Boga i pogłębionego przez krytykę przyjaciół. Księga Hioba to kompozycja typowo semicka. Większość egzegetów zgadza się, że dzieło ma znaczenie religijne i jest pismem mądrościowym. Księga pokazuje cały dramat ludzkiego istnienia. Poprzez zmaganie się Hioba z okrutnym losem odkrywamy prawdziwsze i bardziej wiarygodne oblicze Boga. Cierpienie nie musi być karą, może być próbą – doświadczeniem, przede wszystkim zaś jest tajemnicą. Konkluzją pedagogii księgi jest fakt, iż Hiob zdaje się ufać Bogu, który go uratuje, wbrew Bogu, który wydaje się prześladować go cierpieniem.

Słowa kluczowe: Księga Hioba, cierpienie, pedagogia cierpienia, pedagogika chrześcijańska

 

Abstract

The paper is the continuation of the research on the Old Testament sources of Christian pedagogy. The book of Job is included in the Canon of the wisdom (didactic) books of the Old Testament. The book, due to its specific language and the raised theological and anthropological issues, is among the most difficult texts of the biblical revelation. Job is the victim of a cruel experiment, invented by Satan, permitted by God and extended through criticism of friends. The book of Job is a typically Semitic blend. The majority of biblical exegetes agree that the work has religious significance and it is the letter of wisdom. The book shows all the drama of human existence. Through the confrontation of Job with ill fate, we find the more authentic and reliable face of God. Suffering needn’t be a punishment, it can be a trial – an experience, primarily a secret. Conclusion of the book’s pedagogy is the fact that Job seems to trust God who will save him, in defiance of God who seems to hound him by suffering.

Key words: Book of Job, suffering, pedagogy of suffering, Christian pedagogy

 

 

Mirosław Karpiuk

 

Zadania administracji publicznej w zakresie bezpieczeństwa społecznego dotyczące wspierania rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych i odnoszące się do systemu pieczy zastępczej

Tasks of public administration in the field of social security relating to the support of the family experiencing difficulties in performing care and educational functions as well as concerning the system of foster care

 

Abstrakt

Ustawodawca wyraźnie wskazuje, że instytucjonalne, publiczne wsparcie rodziny jest realizowane dla dobra dzieci, które potrzebują szczególnej ochrony i pomocy nie tylko ze strony dorosłych, ale też szerzej – środowiska rodzinnego. Celem tego wsparcia, jak również pieczy zastępczej jest troska o harmonijny rozwój i przyszłą samodzielność życiową młodego człowieka. Ochrona dziecka, najważniejsza w ramach wsparcia rodziny niebędącej w stanie w pełni realizować powierzonych jej funkcji opiekuńczo-wychowawczych, a także w ramach systemu pieczy zastępczej, musi być skuteczna, a skuteczność tę mają zapewnić podmioty publiczne wyposażone w odpowiednie prawne, personalne i finansowe środki w tym zakresie.

Słowa kluczowe: piecza zastępcza, wsparcie rodziny, bezpieczeństwo społeczne, administracja publiczna

 

Abstract

The legislator clearly indicates that the institutional, public support of the family is implemented for the benefit of children who need special protection and assistance not only from adults but more broadly from the family environment. The purpose of this support as well as the aim of foster care is to ensure harmonious development and future independence of the child. The child protection is the most important element within the framework of supporting a family not being able to fully fulfill care and educational functions entrusted. As part of the foster care system, it must be effective. It also needs to be guaranteed by public entities which are equipped with appropriate legal, personal and financial measures in this area.

Key words: foster care, family support, social security, public administration

 

 

Y. Anuradha Iddagoda, Henarath H.D.N.P. Opatha

 

Powszechność zastosowania wysokoefektywnych praktyk pracy w wybranych firmach na terenie Sri Lanki [EN]

The intensity of the implementation of high-performance work practices in selected Sri Lankan companies

 

Abstrakt

Wysokoefektywne praktyki pracy (ang. high-performance work practices, HPWPs) można zdefiniować jako pakiet praktyk odnoszących się do zasobów ludzkich, mających relatywnie większy wpływ na efektywność organizacyjną. Literatura dotycząca zachowań w organizacjach (organizational behavior, OB) i zarządzania zasobami ludzkimi (human resource management, HRM) przywiązuje duże znaczenie do pojęcia wysokoefektywnych praktyk pracy, gdyż przekładają się one na większą wydajność organizacji. W artykule zaprezentowano zestawienie wysokoefektywnych praktyk pracy, instrument do ich mierzenia, potwierdzenie jego rzetelności i trafności, jak też analizę powszechności zastosowania wysokoefektywnych praktyk pracy w wybranych firmach na terenie Sri Lanki.

Słowa kluczowe: wysokoefektywne praktyki pracy, zachowania w organizacjach, zarządzanie zasobami ludzkimi, efektywność organizacyjna, kontekst Sri Lanki

 

Abstract

High-performance work practices (HPWPs) can be defined as a bundle of human resource practices that make a relatively higher impact on organizational effectiveness. The literature on organizational behavior (OB) and human resource management (HRM) attaches greater prominence to the concept of HPWPs because it enhances the organizational performance. This paper presents a list of high-performance work practices, the instrument to measure them, the evidence of its reliability and validity, and the analysis of the intensity of the implementation of high-performance work practices in selected Sri Lankan companies.

Key words: high-performance work practices, organizational behavior, human resource management, organizational effectiveness, Sri Lankan context

 

 

Małgorzata Przybysz-Zaremba

 

Dymorficzny wymiar diagnozy dziecka z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim: studium przypadku

Dimorphic dimension of diagnosis of a child with mild intellectual disability: a case study

 

Abstrakt

Artykuł dotyczy diagnozy dziecka (studium przypadku) z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim. Diagnozą objęto chłopca, aktualnie ucznia klasy trzeciej szkoły podstawowej. W diagnozie zastosowano następujące metody i narzędzia diagnostyczne: wywiad przeprowadzony z matką chłopca, kwestionariusz ankiety informacyjnej na temat chłopca, wywiad środowiskowy, analizę dokumentów pozyskanych z poradni psychologiczno-pedagogicznej, analizę dokumentów dotyczących gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole podstawowej, inwentarz PAC Herberta C. Günzburga, zestawy ćwiczeń określających rozwój małej motoryki i sprawności grafomotorycznych, w tym ćwiczenia logopedyczne. Diagnoza miała wymiar dymorficzny, dotyczyła poznania rozwoju społecznego chłopca i jego gotowości do podjęcia nauki w szkole podstawowej. Pozyskany materiał dał podstawę do skonstruowania zaleceń i podjęcia działań korekcyjno-kompensacyjnych, którymi należy objąć chłopca, a także włączyć w ich udział jego rodziców.

Słowa kluczowe: diagnoza rozwoju społecznego, diagnoza gotowości szkolnej, dziecko, niepełnosprawność intelektualna, szkoła, rodzina

 

Abstract

The paper considers the diagnosis of a child (a case study) with mild intellectual disability. The diagnosis covered a boy, presently a pupil of class three of primary school. The following diagnostic methods and tools were applied in the diagnosis: the interview with the boy’s mother, the information survey questionnaire related to the boy, the background survey, the analysis of documents obtained from the psychological-pedagogical counseling centre, the analysis of documents on the child’s primary school maturity, Herbert C. Günzburg’s PAC scale of measurement of social development, sets of exercises defining the development of fine motor skills and graphomotor skills, including the speech-language-therapy exercises. The diagnosis was of dimorphic character and it referred to learning the boy’s level of social development and his maturity to begin education in primary school. The obtained material provided the basis to construct the recommendations and to undertake the corrective-compensating classes which should be directed at the boy and his parents who should also be included in them.

Key words: social development diagnosis, school maturity diagnosis, child, intellectual disability, school, family

 

 

Marek A. Motyka

 

Uwarunkowania narkomanii młodzieży: klucz jest ukryty w rodzinie

Determinants of drug addiction among youth: the key is hidden in the family

 

 

Abstrakt

Artykuł ma charakter empiryczny i stanowi rezultat badań, których celem było ustalenie uwarunkowań sprzyjających zażywaniu środków odurzających. Zastosowano triangulację metod badawczych: analizę danych zastanych, badania jakościowe i badania ilościowe. W ramach pierwszej metody przeprowadzono wtórną analizę raportów z badań zjawiska narkomanii zrealizowanych w województwie podkarpackim w ostatniej dekadzie. W ramach badań jakościowych przeprowadzono wywiady z 61 osobami potwierdzającymi zażywanie narkotyków, w badaniach ilościowych zaś zgromadzono dane od 2273 uczniów ze szkół ponadgimnazjalnych. W artykule przedstawiono sprzyjające sięganiu po narkotyki czynniki zidentyfikowane w środowisku rodzinnym. Zebrane dane są względem siebie komplementarne: określają deficyty w relacjach rodzinnych, wobec których – w celu zapobieżenia rozwojowi zjawiska – należy wprowadzić adekwatne oddziaływania prewencyjne.

Słowa kluczowe: narkomania, młodzież, inicjacja narkotykowa, zaniedbania rodzinne, czynniki chroniące

 

Abstract

The paper is empirical and results from the research aimed at establishing determinants which encourage drug use. The triangulation of research methods was used: analysis of existing data, qualitative research and quantitative research. Within the first method, the secondary analysis of the last decade’s reports on drug addiction in Podkarpackie province was carried out. As qualitative research part, the interviews with 61 people confirming drug use were conducted, while in quantitative surveys the data were collected from 2273 secondary schools students. The paper describes the factors which contribute to drug use; these factors could be identified in the family environment. The collected sets of data are complementary to each other and they determine deficits in family relationships for which adequate preventive actions should be implemented in order to prevent drug use.

Key words: drug addiction, youth, drug initiation, family negligence, protective factors

 

 

Dorota Ruszkiewicz

 

Fundamenty związków uczuciowych w narracji kobiet w średnim okresie dorosłości

Foundations of emotional relationships in the narrative of women in the middle adulthood period

 

Abstrakt

Podjęta w publikacji problematyka została usytuowana w metodologii jakościowej. Badaniami objęto 31 kobiet w wieku 35–42 lat. Główny problem badawczy zawiera się w pytaniu: na jakich fundamentach tworzone są związki intymno-uczuciowe kobiet w okresie średniej dorosłości? W badaniu zastosowano metodę indywidualnych przypadków. Materiał został pozyskany za pomocą wywiadu. Uzyskane wyniki dowiodły, że główne kryteria wyboru męża/partnera przez kobiety w średnim okresie dorosłości to jego cechy charakteru (przede wszystkim poczucie humoru i inteligencja), pozycja społeczna i materialna. Badane mniejszą wagę przywiązują do zaspokojenia doznań zmysłowych niż w okresie młodzieńczym czy wczesnej dorosłości. Związek małżeński czy partnerski budowany jest na dość solidnych fundamentach. Kluczowa jest tu dojrzałość psychiczna do życia w parze oraz redefinicja postaw i oczekiwań wobec małżeństwa czy związku. Realizacja własnych celów i dążeń została zdetronizowana przez pragnienie odczuwania poczucia bezpieczeństwa, stabilizacji i akceptacji.

Słowa kluczowe: kobieta, średni okres dorosłości, małżeństwo, związek partnerski, fundamenty związku

 

Abstract

The issues raised in the publication were placed in the qualitative methodology. The study involved 31 women aged between 35–42. The main research problem is contained in particular question: on what foundations are the intimate-emotional relationships of women in the middle adulthood period being built? The study employed the individual case method. The material was obtained by means of an interview. Results of the research proved that the main criteria for selecting a husband/partner by women in the middle adulthood are his character traits (above all, sense of humour and intelligence), social and material position. Subjects pay less attention to the satisfaction of sensory experiences than in the period of adolescence or early adulthood. Marital union or partnership is built on fairly solid foundations. Psychological maturity to live in a relationship and a redefinition of attitudes and expectations towards marriage or relationship is crucial. The pursuit of one’s own goals and aspirations has been dethroned by the desire to feel a sense of security, stability and acceptance.

Key words: woman, average adulthood, marriage, partnership, foundations of the relationship

 

Dorota Trybusińska, Małgorzata Chmielewska

 

Nadużywanie leków jako problem osób starszych

The abuse of medicines as a problem for older people

 

Abstrakt

Obecnie istotnym wyzwaniem w geriatrii jest zapewnienie komplementarnej opieki nad osobami starszymi z kilkoma dolegliwościami o charakterze chronicznym lub wielochorobowością. Większość seniorów cierpi z powodu trzech lub więcej chorób przewlekłych, przez co ta grupa pacjentów jest największym konsumentem leków. Poważny problem stanowi liczba pacjentów przyjmujących leki zarówno przepisane przez lekarza, jak i dostępne bez recepty. Dane z Polski potwierdzają codzienne stosowanie przez osobę po 65. roku życia co najmniej pięciu leków na receptę i dwóch OTC. Przyjmowanie dużej liczby preparatów farmaceutycznych stanowi poważne zagrożenie wystąpienia działań niepożądanych. Dostrzeżenie skali tego zjawiska i jego zrozumienie jest niezbędne do podjęcia działań prowadzących do jego ograniczenia.

Słowa kluczowe: nadużywanie leków, osoby starsze, samoordynacja leków, samoopieka

 

Abstract

At present, an important challenge in geriatrics is to provide complementary care for the elderly with several chronic or multi-disease ailments. The majority of seniors suffer from three or more chronic diseases. Thus, this group of patients is the largest consumer of drugs. A serious problem is posed by the number of patients taking medications, both those prescribed by a doctor and those that are available without a prescription. Reports from Poland confirm the average daily use of at least five prescription drugs and two OTC medications by a person over the age of 65 years. Taking a large number of pharmaceutical preparations presents a serious risk of side effects. We need to recognize the scale of this phenomenon and understand it is necessary to take action to limit it.

Key words: abuse of medicines, older people, self-medication, self-care

 

 

Zbigniew Chodkowski

 

Aktywność fizyczna osób starszych

Physical activity in the old age

 

Abstrakt

Okres starzenia się człowieka i związane z nim zmiany zachodzące w organizmie są nieodłącznymi elementami egzystencji każdego z nas. Zmiany te zachodzą w sensie fizycznym, psychologicznym czy kulturowym. Dzisiaj nowoczesna technika i rozwój nauk medycznych wpływa w znaczący sposób na inny przebieg tych zmian. Niezależnie od tego, człowiek ciągle próbuje różnych metod, aby funkcjonować w miarę normalnie i cieszyć się życiem tak długo, jak jest to możliwe. Jedną z form wspomagających okres starzenia się jest właściwe dbanie o kondycję organizmu. Artykuł jest próbą odpowiedzi na pytanie, czy rzeczywiście ruch, zwłaszcza na świeżym powietrzu, jest potrzebny człowiekowi i jakie przynosi korzyści, jak też jakie aktywności fizyczne są obecnie popularne i ogólnie dostępne dla człowieka dorosłego.

Słowa kluczowe: starość, aktywność fizyczna, kondycja organizmu, zdrowie

 

Abstract

The period of human aging and related changes in the body are inseparable elements of the existence of each of us. These changes appear in the physical, psychological or cultural spheres of one’s life. Today, modern technology along with the development of medical sciences have a big influence on a course of these changes. Nevertheless, ageing individuals attempt to enjoy life for as long as they can. What helps to age well is a proper care of one’s body. The paper is an attempt to answer the question whether, in fact, the movement, especially in the fresh air, is needed, what benefits it has as well as which physical activities are currently popular and generally available for an adult.

Key words: old age, physical activity, body condition, health

 

 

BIOGRAFIE/BIOGRAPHIES

 

 

Wiesław Matyskiewicz

 

Ksiądz Władysław Piwowarski: wybitny socjolog i znawca katolickiej nauki społecznej

Fr Władysław Piwowarski: a distinguished sociologist and an expert on Catholic social teaching

 

Abstrakt

Ksiądz prof. dr hab. Władysław Piwowarski w badaniach naukowych koncentrował się na socjologii religii i katolickiej nauce społecznej, socjologii rodziny i moralności, metodologii badań społecznych, teologii pastoralnej i filozofii społecznej. Na szczególną uwagę zasługują Jego badania nad religijnością katolików w środowisku wiejskim i miejskim. Dokonał on opracowania socjologicznej teorii religii i operacjonalizacji pojęcia religijności. Wśród dokonań naukowych należy też wskazać koncepcję religijności funkcjonującej na płaszczyźnie ogólnonarodowej i życia codziennego, koncepcje rytuałów religijnych, parafii jako grupy społecznej i wspólnoty oraz teorię religijności selektywnej. Jest on autorem ponad 500 prac, w tym 13 monografii autorskich i współautorskich. Należy tu jeszcze dodać recenzje prac doktorskich i habilitacyjnych oraz recenzje profesorskie. Do grona jego uczniów należy około 400 magistrów, 51 licencjuszy kanonicznych i 63 doktorów. Wielu spośród nich jest biskupami, profesorami i zajmuje różne eksponowane stanowiska.

Słowa kluczowe: Władysław Piwowarski, socjologia religii, katolicka nauka społeczna, religijność, badanie religijności

 

Abstract

Prof. Władysław Piwowarski, a Catholic priest, in his research focused on sociology of religion and Catholic social teaching, sociology of family and morality, methodology of social research, pastoral theology and social philosophy. His research on religiousness of Catholics in rural and urban environment is especially noteworthy. He formulated sociological theory of religion and introduced an operationalization of the concept of religiousness. Among his scientific achievements, there is the concept of religiousness in national and everyday life, concepts of religious rituals, of a parish as a social group and community, and his theory of selective religiousness. He is an author of more than 500 works, including 13 monographs and edited volumes. We should add here reviews of PhD and habilitation theses, and professorial reviews. The group of his students consists of about 400 MAs, 51 STLs, and 63 PhDs. Many of them are bishops, professors and occupy prominent positions.

Key words: Władysław Piwowarski, sociology of religion, Catholic social teaching, religiousness, research on religiousness

 

 

RECENZJE/REVIEWS

 

 

Patrycja Zielińska

 

O postawach wobec osób starszych (rec. Anna Kanios, Postawy pracowników zawodów pomocowych wobec osób starszych, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2018, stron: 333)

On attitudes towards elderly people (review of Anna Kanios, Postawy pracowników zawodów pomocowych wobec osób starszych, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2018, pages: 333)

 

 

Liliya Morska

 

O etyce zawodowej w obszarze nauczania, wychowania i opieki (rec. Grzegorz Grzybek, Etyka zawodowa jako subdyscyplina naukowa [odniesienie do działalności zawodowej w obszarze nauczania, wychowania i opieki], Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2016, stron: 165)

On professional ethics in the area of teaching, education, and care (review of Grzegorz Grzybek, Etyka zawodowa jako subdyscyplina naukowa [odniesienie do działalności zawodowej w obszarze nauczania, wychowania i opieki], Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2016, pages: 165)

 

 

SPRAWOZDANIA I KOMUNIKATY/REPORTS AND ANNOUNCEMENTS

 

 

Katarzyna Błaszczuk

 

O możliwościach i wyzwaniach w obszarze zatrudniania osób niepełnosprawnych

On prospects and challenges in the area of employing disabled persons

 

 

Planowane konferencje

Planned conferences

 

 

 

NOTY O AUTORACH/NOTES ABOUT THE AUTHORS

 

 

Contents

Autor: Mirosław Rewera
Ostatnia aktualizacja: 21.05.2019, godz. 17:49 - Mirosław Rewera