ARTYKUŁY


 

Jak cytować: Filip, A.,Białek, A., Białecka-Pikul, M. (2017). Rekursja jako wspólna podstawa procesów umysłowych, komunikacyjnych i językowych. Roczniki Psychologiczne, 20(4), 701-721. DOI:10.18290/rpsych.2017.20.4-1pl

 

Sreszczenie: Od kilkunastu lat na łamach zagranicznych czasopism toczy się debata wokół rekursywności ludzkich procesów umysłowych. Jej inicjator i główny propagator terminu „rekursja” (recursion) to Noam Chomsky. Ogranicza on jej występowanie do płaszczyzny ludzkiego języka i przypisuje cechę rekursywności (recursive property) składni tzw. języka umysłu. Wywołało to mocny sprzeciw badaczy upatrujących przejawów rekursji także na innych płaszczyznach ludzkiego funkcjonowania, jak komunikacja, teoria umysłu, składnia dopełnieniowa czy pragmatyka. Tekst przedstawia argumenty przemawiające za możliwością rozpatrywania rekursji jako mechanizmu wspólnego wszystkim wspomnianym płaszczyznom, pod warunkiem przyjęcia rozwojowej perspektywy, uwzględniającej dynamikę i sekwencyjność zachodzących w nich procesów i zmian.

Słowa kluczowe: rekursja; teoria umysłu; składnia; pragmatyka; rozwój


 

Jak cytować: Cichoń, E., Kryciński, R., Florkowski, M., Szczepanowski, R. (2017). Metapoznanie nasila depresję poprzez cechę lęku: badania w populacji osób zdrowych psychicznie. Roczniki Psychologiczne, 20(4), 745-759. DOI: 10.18290/rpsych.2017.20.4-2pl

 

Streszczenie: Wyniki dotychczasowych badań wskazują, że nieadaptacyjne przekonania metapoznawcze mogą być przyczyną objawów psychopatologicznych w postaci nadmiernego lęku i depresji. Ponadto ostatnie badania pokazują również, że lęk może nasilać objawy depresji. W naszym badaniu kwestionariuszowym sprawdzaliśmy hipotezę, czy czynnik lęku może być mediatorem zależności między nieprawidłowymi przekonaniami metapoznawczymi a objawami depresyjnymi u osób zdrowych. W badaniach udział wzięło 208 osób zdrowych, które odpowiadały na pytania Kwestionariusza Przekonań Metapoznawczych (MCQ), Inwentarza Stanu i Cechy Lęku (STAI) i Skali Depresji Becka (BDI). W celu zbadania zależności między lękiem jako mediatorem a metapoznaniem i objawami depresji wykorzystano analizę mediacji. Na podstawie badań stwierdzono, że czynniki, takie jak pozytywne przekonania o zamartwianiu się, negatywne przekonania o myślach odnoszących się do braku kontroli i zagrożenia, niska pewność poznawcza, negatywne przekonania dotyczące konsekwencji braku kontroli nad myślami oraz samoświadomość poznawcza, były zależne od poziomu lęku związanego z nasileniem objawów depresji. Ponadto analiza mediacji wskazała, że jedynie przekonania o pewności poznawczej miały bezpośredni wpływ na nasilenie się objawów depresji.

Słowa kluczowe: depresja; lęk; metapoznanie; analiza mediacji


 

Jak cytować: Napora, E. (2017). Wsparcie społeczne dziadków i komunikowanie się z rówieśnikami jako predyktory prężności u adolescentów z rodzin samotnych matek. Roczniki Psychologiczne, 20(4), 775-793. DOI: 10.18290/rpsych.2017.20.4-3pl

 

Streszczenie: W paradygmacie badawczym ujmującym funkcjonowanie rodziny samotnej matki w warunkach stresu obserwuje się, że skuteczność radzenia sobie z presją wynikającą z trudnych sytuacji życiowych zależy m.in. od wsparcia społecznego. Dotychczasowe badania wykazały, że wyższy poziom wsparcia wiąże się najczęściej z bardziej pozytywnymi wskaźnikami funkcjonowania jednostki. Przyjmując to założenie, w toku projektowania i organizacji badań oczekiwano, że wsparcie społeczne ze strony dziadków będzie istotnym predyktorem prężności psychicznej adolescentów pochodzących z rodzin samotnych matek, także w okolicznościach różnicowanych odmiennością zamieszkania – wspólnie z dziadkami bądź bez nich. Badania przeprowadzone za pomocą Berlińskich Skal Wsparcia Społecznego (BSSS), Skali Komunikowania się Adolescentów z Rówieśnikami oraz Skali Pomiaru Prężności – SPP-18 na grupie 278 adolescentów pozwoliły zidentyfikować wsparcie ze strony dziadków oraz otwarte komunikowanie z rówieśnikami jako czynniki silnie predykcyjne w odniesieniu do przewidywania prężności psychicznej u adolescentów.

Słowa kluczowe: zasoby społeczne; prężność psychiczna; rodzina samotnej matki


 

Jak cytować: Karaś, D., Cieciuch, J. (2017). Polska adaptacja Kwestionariusza Dobrostanu (Psychological Well-Being Scales) Caroll Ryff. Roczniki Psychologiczne, 20(4), 815-835. DOI: 10.18290/rpsych.2017.20.4-4pl

 

Streszczenie: Skale Dobrostanu Psychologicznego (Psychological Well-Being Scales, PWBS) to kwestionariusz zaprojektowany przez Ryff do pomiaru sześciu wymiarów dobrostanu w ujęciu eudajmonistycznym: samoakceptacji, pozytywnych relacji z innymi ludźmi, autonomii, panowania nad otoczeniem, celu życiowego oraz osobistego rozwoju. Ten przetłumaczony na kilkadziesiąt języków kwestionariusz jest powszechnie stosowanym narzędziem do pomiaru dobrostanu. Artykuł prezentuje efekty pracy nad polską adaptacją kwestionariusza PWBS w dwóch wersjach: pełnej (84-itemowej) oraz skróconej (18-itemowej), w serii czterech badań w łącznej grupie 2035 osób w wieku od 13 do 78 lat. Otrzymane wyniki potwierdzają rzetelność pełnej wersji kwestionariusza PWBS oraz 6-czynnikową strukturę dobrostanu. Potwierdzona została również trafność kryterialna zastosowanego kwestionariusza, odzwierciedlona w korelacji z zastosowanymi narzędziami walidacyjnymi.

Słowa kluczowe: dobrostan; eudajmonia; kwestionariusz PWBS


 

Jak cytować: Lachowska, B., Ludwikowska, K. (2017). Wyniki wstępnej walidacji polskiej wersji Skali Tolerancji Niejednoznaczności Wielorakich Typów Bodźców. Roczniki Psychologiczne, 20(4), 855-874. DOI: 10.18290/rpsych.2017.20.4-5pl

 

Streszczenie: Opracowanie stanowi prezentację polskiej wersji the Multiple Stimulus Types Ambiguity Tolerance Scale (MSTAT-II), opracowanego przez D. L. McLaina, krótkiego, składającego się z 13 stwierdzeń, narzędzia pomiaru mieszczącej się w zakresie od awersji do przyciągania orientacji po-znawczej jednostki wobec bodźców złożonych, nieznanych i nierozwiązywalnych. Celem badania było określenie trafności i rzetelności skali. Wzięło w nim udział 303 studentów pierwszego roku studiów, będących w wieku od 17 do 24 lat, w tym 234 kobiety i 69 mężczyzn. Zdecydowano się na wybór takiej grupy do badań, ponieważ znaczenie tolerancji niejednoznaczności powinno być szczególnie duże w procesie adaptacji jednostki do wymagań sytuacji nowej i złożonej, jaką jest rozpoczęcie studiów. Konfirmacyjna analiza czynnikowa pozwoliła na potwierdzenie zakładanej jednoczynnikowej struktury modelu tolerancji niejednoznaczności. Stwierdzono ponadto umiarkowany pozytywny związek wyników tej skali z wynikami the Tolerance for Ambiguity Scale (TAS) Hermana i współpracowników, przeznaczonej do badania tolerancji niejednoznaczności, oraz pozytywny związek z ekstrawersją, otwartością na doświadczenie, sumiennością, afektem pozytywnym i satysfakcją z życia, a także negatywny związek z neurotycznością i afektem negatywnym. Wyniki analiz ukazują, iż polska wersja the Multiple Stimulus Types Ambiguity Tolerance Scale stanowi rzetelne (α Cronbacha = 0,85) narzędzie pomiaru tolerancji niejednoznaczności.

Słowa kluczowe: tolerancja niejednoznaczności; nietolerancja niejednoznaczności; narzędzia pomiaru


 

Jak cytować: Bożek, A., Tokarz, A. (2017). Kwestionariusz Zaangażowania w Diałania Znaczące (KZDZ) B. Goldberg, E. S. Brintnell i J. Goldberga. Adaptacja Polska. Roczniki Psychologiczne, 20(4), 895-912. DOI: 10.18290/rpsych.2017.20.4-6pl

 

Streszczenie: Badania miały na celu określenie właściwości psychometrycznych polskiej wersji Engagement in Meaningful Activities Scale (EMAS) B. Goldberg, E. S. Brintnell, J. Goldberga, która służy do pomiaru zaangażowania w działania znaczące, rozumiane jako aktywności, które służą celowi istotnemu z perspektywy osobistej lub kulturowej. Przedstawiono definicję kluczowych pojęć, dotychczasowe badania związane z kwestionariuszem oraz wstępne wyniki polskie. Osobami badanymi byli: pracownicy instytucji kultury, stowarzyszeń zajmujących się pomocą innym ludziom, korporacji oraz nauczyciele szkół specjalnych i gimnazjów; łącznie 237 osób. Wyniki wskazują na wysoką rzetelność narzędzia (α = 0,88), na związki między zaangażowaniem w działania znaczące a zmiennymi takimi, jak znaczenie pracy (r = 0,65) i satysfakcja z pracy (r = 0,65) oraz na różnice w zaangażowaniu w działania znaczące u osób wykonujących odmienne zawody.

Słowa kluczowe: zaangażowanie; działania znaczące; Kwestionariusz Zaangażowania w Działania Znaczące

Autor: Ana Ivanova
Ostatnia aktualizacja: 07.09.2018, godz. 16:22 - Ana Ivanova