Rektorzy KUL

Pierwszy rektor KUL

Geneza Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego jest ściśle związana z osobą ks. Idziego Radziszewskiego - inicjatora powołania do życia tej Uczelni i jej pierwszego rektora (1918-1922). Należał on do pokolenia Polaków, których dzieciństwo i młodość upływały w trudnym okresie niewoli, ale którzy byli równocześnie szczęśliwymi świadkami odzyskania przez Polskę niepodległości.

Dzieciństwo i wczesna młodość

Idzi Benedykt Radziszewski był synem Marcelego i Józefy z Biernackich. Urodził się 1 kwietnia 1871 r. w Bratoszewicach (w pobliżu Łodzi). Oboje rodzice pochodzili ze zubożałej szlachty. Jak wynika z zachowanych źródeł zmieniali oni często miejsce zamieszkania (Nowosolna, Pniewnik, Bratoszewice, Stryków). Przyczyną tych przeprowadzek były szykany, jakie stosowały władze rosyjskie przenoszące kilkakrotnie Marcelego Radziszewskiego, nauczyciela szkoły elementarnej, któremu zarzucano słabą znajomość języka rosyjskiego, co w okresie planowego rusyfikowania polskiej młodzieży nie mogło ujść bezkarnie. Idzi wzrastał w zdrowej moralnie, wielodzietnej (miał czterech braci i jedną siostrę) rodzinie chrześcijańskiej. Warunki materialne i lokalowe Radziszewskich były bardzo trudne. Najstarsi synowie: Ignacy i Idzi udzielali w pewnym okresie korepetycji, by zapewnić wykształcenie młodszemu rodzeństwu. W domu panowała atmosfera religijna i patriotyczna. Zwracano uwagę na przestrzeganie zasad moralnych, na wdrażanie dzieci do uczciwej pracy, na budzenie zainteresowań intelektualnych. Więź rodzinna była silna i przetrwała do końca życia.
Po ukończeniu szkoły elementarnej pod kierunkiem własnego ojca, Idzi uczęszczał przez osiem lat (od 1881 roku) do Filologicznego Gimnazjum w Płocku. Był to okres największego nasilenia rusyfikacji za rządów generała-gubernatora J. Hurki (1883-1894) i kuratora A. Apuchtina (1879-1897). Prześladowanie religii i polskości budziły ruch oporu wśród młodzieży, która organizowała kółka samokształceniowe, redagowała tajne pisemka, zakładała biblioteki klasowe, celem uzupełnienia wiedzy, zwłaszcza w zakresie historii i literatury polskiej. Środowisko szkolne stwarzało więc warunki do wyrabiania krytycyzmu wobec podawanych treści, pobudzało do aktywności i wyzwalało inicjatywę. Ta krytyczna postawa Wobec rzeczywistości, której Idzi nauczył się w szkole, towarzyszyła mu następnie we wszystkich okolicznościach życia, była czynnikiem twórczym, skłaniała do podejmowania reform zmierzających do dźwigania środowiska na wyższy stopień życia moralnego i intelektualnego.
Decyzja wstąpienia Idziego Radziszewskiego do Seminarium Duchownego we Włocławku (1889 r.) wskazuje, że pracę nad udoskonaleniem moralnym własnym i społeczeństwa polskiego uznał za najważniejszą w hierarchii wszystkich wartości. Seminarium to stało wówczas na wysokim poziomie naukowym dzięki kierownictwu braci Chodyńskich (Zenona i Stanisława). Przywiązywano dużą wagę nie tylko do rozwoju intelektualnego alumnów, ale do ich formacji duchowej. Rozpoczął się dla Idziego nowy okres życia. Z zapałem realizował program nauki obowiązujący w Seminarium, ale nie poprzestał na nim. Zainteresowany szczególnie filozofią zadbał, by w tej dziedzinie pogłębić wiedzę w szerszym zakresie niż przewidywał to program. Dołączyli się do niego podobnie myślący koledzy i powstał zespół zwany "Schola Aegidiana" - od imienia Idziego - inicjatora i przewodnika grupy. W pamięci profesorów i kolegów z tego okresu Idzi pozostał jako alumn traktujący studia poważnie, obserwujący ruch naukowy w kraju i za granicą, a także bardzo zdyscyplinowany, uczynny i życzliwy dla wszystkich.
Dzięki nieprzeciętnym walorom umysłu i charakteru, jak również dzięki zdolnościom przywódczym ks. Radziszewski został wytypowany na studia do Akademii Duchownej w Piotrogrodzie (1893 r.), Akademia ta została utworzona w 1833 r. z Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie i z Głównego Seminańum Duchownego w tym mieście. W 1842 r. władze rosyjskie przeniosły ją do Piotrogrodu. Dołączono do niej następnie młodzież ze zlikwidowanej w 1867 r. Akademii Duchownej w Warszawie. W planach rosyjskich przeniesienie Akademii miało na celu rusyfikację młodzieży. Tymczasem stało się wprost przeciwnie. Oderwanie jej od ziemi ojczystej potęgowało patriotyzm. Studenci Akademii, pochodzący z różnych diecezji zapoznawali się wzajemnie, rozważali wspólnie aktualne problemy i mobilizowali do pracy na przyszłość. W Akademii nie było specjalizacji. Odczuwając jej brak studenci o podobnych zainteresowaniach łączyli się w kółka dyskusyjne. Idzi Radziszewski kontynuował pracę nad pogłębieniem wiedzy w zakresie filozofii ponieważ program uwzględniał ten kierunek w bardzo wąskim zakresie. Ukoronowaniem studiów w Akademii Duchownej były święcenia kapłańskie, które otrzymał Idzi Radziszewski (1896 r.) z rąk rektora - ks. bp. Albina Symona, a także tytuł magistra z zakresu egzegezy w rok później.

Kapłan i uczony

Pierwszą placówką pracy ks. Radziszewskiego był kościół św. Mikołaja w Kaliszu, gdzie przez kilka miesięcy (w 1897 r.) pełnił funkcję wikarego. Zwracał tu szczególną uwagę na młodzież, którą dokształcał w zakresie filozofii, by zachęcać ją do przemyślenia światopoglądu katolickiego.
W 1898 roku ks. Radziszewski udał się do Leuven (Leuvain), gdzie studiował w Wyższym Instytucie Filozoficznym, funkcjonującym w ramach tamtejszego Uniwersytetu Katolickiego. Uprawiano w nim badania nad scholastyką, a zwłaszcza nad tomizmem chcąc ubogacić ten kierunek filozoficzny najnowszymi osiągnięciami nauk szczegółowych, a zarazem uzasadnić, że nauka i wiara nie pozostają ze sobą w sprzeczności, że zatem człowiek uczony powinien być wierzący. W roku 1900 ks. Idzi Radziszewski zdobył tytuł doktora na podstawie rozprawy na temat: De ideae religionis genesi in evolutionisimo Darvino-Spenceriano, napisaną pod kierunkiem ks. Dezyderego Merciera, z którym łączyła go przyjaźń do końca życia, jak to wynika z korespondencji. Studia ks. Radziszewskiego w Wyższym Instytucie Filozoficznym stanowiły bardzo ważny etap w jego życiu, stały się źródłem inspiracji wielu przyszłych inicjatyw naukowo-organizacyjnych. Ks. Radziszewski doceniał kontakty z nauką europejską. Poza Belgią udał się do Anglii, Francji, Włoch, Austrii, Niemiec i Szwajcarii. Cel wyjazdu był zwykle podwójny: pogłębienie wiedzy poprzez lekturę literatury obcej i obserwacje struktury uniwersytetów. Ten drugi cel wyraźnie wskazywał, że przez wiele lat myślał on o założeniu w Polsce katolickiego uniwersytetu, szukając wzorów do zrealizowania tego zamiaru.
Od 1901 roku działalność ks. Radziszewskiego koncentrowała się w trzech miastach: Włocławku, Piotrogrodzie i Lublinie. Działalność ta miała charakter naukowy, wychowawczy i organizacyjny.
Twórcza praca naukowa zajmowała w życiu ks. Radziszewskiego miejsce bardzo istotne i trwała w zasadzie do 1914 roku. Przez rozprawy, artykuły, opracowanie haseł do Encyklopedii Kościelnej, recenzje, sprawozdania ze zjazdów, przyczynił się ks. Radziszewski do ożywienia ruchu neotomistycznego w środowisku polskiej inteligencji zarówno duchownej jak i świeckiej. Głównym celem tych publikacji było rozwiązywanie problemów światopoglądowych, z jakimi spotykała się ta inteligencja w związku z rozwojem pozytywizmu, modernizmu i ówczesnych kierunków ateistycznych. Do najważniejszych prac ks. Radziszewskiego należą: Odrodzenie filozofii scholastycznej (Warszawa 1901), Wszechnica Katolicka w Lowanium (Warszawa 1908), Teologia a nauki przyrodnicze (Włocławek 1910), Geneza religii w świetle nauki i filozofii (Włocławek 1911), Credo nowożytnego fizjologa (Włocławek 1913). Chcąc ukazać dorobek polskiej filozofii i uchronić ją przed zapomnieniem, a także zachęcić do badań nad jej historią, opracował Polską bibliografię filozoficzną w układzie dziesiętnym ideologicznym ("Przegląd Filozoficzny" 1905-1906). Ks. Radziszewski był członkiem Komisji Historii Filozofii Polskiej PAU, Polskiego Towarzystwa Filozoficznego we Lwowie, Towarzystwa Psychologicznego w Warszawie, Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu, a za granicą członkiem Rzymskiej Akademii św. Tomasza.
Od 1901 do 1914 roku ks. Radziszewski pełnił funkcję profesora filozofii i pedagogiki Seminarium Duchownego we Włocławku. Równocześnie był tu wicerektorem (1901-1905) i rektorem (1908-1911). Jako pedagog zwracał szczególną uwagę na wdrażanie młodzieży do samodzielnego myślenia, do zerwania z systemem mechanicznego, pamięciowego opanowywania przez nich wykładanego materiału. Do tego celu miał służyć, np. zwyczaj przygotowywania przez kleryków odczytów i wygłaszanie ich przed społecznością Seminarium, a także wobec osób świeckich zapraszanych z miasta. W roku 1909 z inicjatywy ks. Radziszewskiego powstał we Włocławku miesięcznik "Ateneum Kapłańskie", poświęcony głównie teologii i filozofii.
W marcu 1914 roku ks. Radziszewski wyjechał do Piotrogrodu, gdzie został profesorem filozofii i rektorem tamtejszej Akademii Duchownej. I tutaj dążył do podniesienia poziomu nauczania. W tym celu wprowadził podział na sekcję teologiczną i prawa kanonicznego, a także zwiększył liczbę katedr w tej Uczelni. Wprowadził obowiązek publicznej obrony tez uprzednio przygotowanych przez studentów. Od 1916 roku ks. Radziszewski kierował również Wyższymi Kursami Polskimi w Piotrogrodzie, zorganizowanymi przez Towarzystwo Miłośników Historii i Literatury Polskiej.
Doświadczenia pedagogiczne i naukowo-organizacyjne we wspomnianych wyżej instytucjach wykorzystał następnie ks. Radziszewski jako inicjator i rektor Katolickiego Uniwersytetu w Lublinie. Według jego zamiaru uczelnia ta miała uprawiać badania we wszystkich dziedzinach wiedzy w duchu harmonii między nauką i wiarą, kształtować kadrę inteligencji katolickiej, która miała następnie kierować życiem społecznym w kraju, a zarazem podejmować akcje zmierzające do systematycznego pogłębiania świadomości religijnej w całym polskim społeczeństwie. Katolicyzm polski uważał ks. Radziszewski za powierzchowny, wymagający odrodzenia. Od niego uzależniał zachowanie w kraju odzyskanej wolności. Był przekonany, że Polska pędzie katolicka, albo nie będzie jej wcale. W lutym 1918 roku zawiązał się w Piotrogrodzie komitet Organizacyjny Uniwersytetu. W skład jego weszli fundatorzy: Karol Jaroszyński (prezes), inż. Franciszek Skąpski (skarbnik), ks. Radziszewski (wiceprezes) ks. Czesław Falkowski (sekretarz). Komitet zdecydował zlokalizowanie uniwersytetu w Lublinie i rozpoczął pozyskiwanie kadry nauczającej spośród pracowników Akademii Duchownej i Wyższych Kursów Polskich w Piotrogrodzie. Przygotowano również projekt statutu uniwersyteckiego i szczegółowych przepisów odnośnie ilości planowanych wydziałów. Rozpoczęto gromadzenie księgozbioru jako zalążka przyszłej biblioteki. Zaplanowano założenie specjalnego towarzystwa wspierającego materialnie uczelnię.

Rektor KUL

W czerwcu 1918 roku Komitet przeniósł się do kraju, by kontynuować rozpoczęte dzieło. Inicjatywę założenia uniwersytetu katolickiego zaakceptował Episkopat Królestwa Polskiego, zgromadzony w Warszawie na konferencji 26 i 27 lipca 1918 roku, obradując pod przewodnictwem wizytatora apostolskiego w Polsce - Achillesa Ratti (późniejszego papieża Piusa XI). Biskupi udzielili ks. Radziszewskiemu pełnomocnictwa do prowadzenia dalszej działalności organizacyjnej, mianując go rektorem nowo powstałej Uczelni. Zaraz potem ks. Radziszewski rozpoczął starania o uzyskanie aprobaty Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Wstępną koncesję tego Ministerstwa na założenie prywatnego uniwersytetu otrzymał 6 września 1918 roku. Warunki pozwoliły na zorganizowanie czterech Wydziałów: Teologicznego, Prawa Kanonicznego i Nauk Moralnych, Prawa i Nauk Społeczno-Ekonomicznych oraz Nauk Humanistycznych. Inauguracja odbyła się 8 grudnia 1918 roku w tymczasowej siedzibie, jaką stanowił gmach Lubelskiego Seminarium Duchownego, udostępniony dzięki ks. biskupowi Marianowi Leonowi Fulmanowi, zaprzyjaźnionemu z ks. Radziszewskim z czasów jego pobytu we Włocławku. Dzięki staraniom pierwszego rektora Uniwersytet zaczął zdobywać dalsze uprawnienia. Wydziały kościelne uzyskały podstawę prawną aktem abp. Mohylewskiego, ks. Edwarda Roppa z dnia 23 października 1918 roku, na mocy którego zostały przelane prawa z Akademii Duchownej w Piotrogrodzie na Uniwersytet Lubelski na pierwszy rok akademicki 1918/19. Wkrótce po wygaśnięciu tych praw zastąpił je papieski akt erekcyjny z dnia 25 lipca 1920 roku, upoważniający oba wydziały kościelne do nadawania stopnia licencjatu i doktoratu. Wynikiem starań ks. Radziszewskiego o uprawnienia dla wydziałów świeckich było wyrażenie zgody przez Ministerstwo na utworzenie w czerwcu 1922 roku przy Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie komisji (złożonej z profesorów lwowskich i lubelskich), przed którą mieli zdawać egzaminy studenci z Wydziału Prawa i Nauk Społeczno-Ekonomicznych Uniwersytetu Lubelskiego. Innym ważnym problemem dla nowej instytucji było zdobycie własnej siedziby. Po wielu staraniach ks. Radziszewskiego i jego współpracowników uzyskano gmach będący niegdyś własnością dominikanów-obserwantów, przekształcony następnie na szpital wojskowy. Za zgodą naczelnika państwa - Józefa Piłsudskiego został on przeniesiony do Chełma, a budynek zaczęto przystosowywać dla Uniwersytetu. 8 stycznia 1922 , roku oddano do użytku wyremontowaną część wschodnią. Wkrótce po uroczystym przeniesieniu Uczelni do nowej siedziby, zmarł w Lublinie na zapalenie płuc ks. Idzi Radziszewski 22 lutego tegoż roku. Pogrzeb był wielką manifestacją całego miasta, a także uczestników z całej Polski. W dzień pogrzebu 25 lutego nad jego mogiłą przy ul. Lipowej w Lublinie przedstawiciele różnych grup społecznych ślubowali kontynuować rozpoczęte dzieło i dochować wierności idei Uniwersytetu Katolickiego.
W pamięci tych, którzy go znali ks. Radziszewski pozostał jako człowiek o nieprzeciętnym pięknie duchowym, którym wokół promieniował. Odznaczał się szczególnym nabożeństwem do Najświętszego Serca Jezusowego, które uczynił Patronem Uczelni. Miał też wiele zaufanie do Opatrzności, będące źródłem jego spokoju, optymizmu, pogody ducha i wiary w powodzenie podejmowanych inicjatyw mimo piętrzących się nieustannie trudności. Był skromny, cichy, małomówny, nie szukający rozgłosu. Miał dar przekonywania i umiejętność nawiązywania kontaktu z ludźmi. Ogromnie zaangażowany w pracę dla Kościoła i Ojczyzny, pojmował ją jako służbę, a nie jako środek do wzbogacenia się. Umierając nie posiadał nic prócz przedmiotów niezbędnych do codziennego użytku. Cieszył się nieprzeciętnym szacunkiem wśród młodzieży akademickiej, która go ceniła za zainteresowanie się jej sprawami i wspieranie we wszelkich potrzebach duchowych i materialnych, za tolerancję dla osób reprezentujących inne wyznanie lub poglądy.
Warto się nieraz zadumać nad życiem i twórczością pierwszego Rektora KUL, którego inicjatywie zawdzięczamy powstanie tak ważnego, trwałego ośrodka chrześcijańskiej kultury narodowej.

Grażyna Karolewicz

Katolicki Uniwersytet Lubelski może się poszczycić tym, że w gronie swoich profesorów okresu międzywojennego miał człowieka tej miary co ojciec Jacek Woroniecki. Jest on bowiem uważany za jednego z najwybitniejszych ówczesnych moralistów i tomistów o renomie międzynarodowej, za prekursora odnowy życia religijnego w Polsce, jednego z przywódców inteligencji katolickiej. Na tej grupie społecznej skoncentrował on przede wszystkim swoją pracę duszpasterską, chcąc jej przypomnieć o obowiązku każdego chrześcijanina do intelektualnego pogłębiania prawd wiary, w czym się tak bardzo zaniedbywała. Zarzucał jej również fideizm, sentymentalizm i indywidualizm. Te wszystkie wypaczenia katolicyzmu pragnął uzdrowić, zwłaszcza poprzez odrodzenie liturgii.

Nic więc dziwnego, że ojciec Jacek Woroniecki znalazł się w środowisku lubelskim, gdzie idea kształtowania kadry inteligencji katolickiej stała się jednym z podstawowych celów. W czasie dziesięcioletniej (1919-1929) obecności w KUL dał się poznać jako wybitny naukowiec, organizator i wychowawca. Do wszystkich tych funkcji zdobywał gruntowne przygotowanie od najwcześniejszych lat. Urodzony 21 grudnia 1878 r. w Lublinie Adam (takie miał imię chrzestne) jako syn Mieczysława Woronieckiego i Marii z Drohojowskich dzieciństwo spędził z rodzicami, trzema braćmi i czterema siostrami w rodzinnym majątku Kanie k. Chełma Lubelskiego. Dzieci wzrastały w atmosferze religijnej i patriotycznej. Od wczesnej młodości wdrażane były do pracy społecznej, np. do potajemnego nauczania języka polskiego w okolicznych wsiach, z racji czego narażały się na represje ze strony zaborcy. Państwo Woronieccy dbali również o wszechstronne wykształcenie dzieci, w czym dużą pomocą służyła bogata domowa biblioteka. Wielką wagę przywiązywano nie tylko do historii, czy literatury polskiej, ale i do nauki języków obcych. Adam ukończył gimnazjum w Warszawie (1898), po czym udał się do Katolickiego Uniwersytetu we Fryburgu Szwajcarskim, gdzie osiągnął dwa licencjaty: z nauk przyrodniczych (1902) i teologii (1905). W 1905 r. wstąpił do Seminarium Duchownego w Lublinie, w którym w rok później otrzymał święcenia kapłańskie. Pozostał w nim jako wykładowca, pełniąc jednocześnie obowiązki kapelana i sekretarza biskupa Franciszka Jaczewskiego. Po roku tej pracy udał się na dalsze studia do Fryburga Szwajcarskiego, uwieńczone doktoratem z teologii (1911). W tym samym roku podjął decyzję wstąpienia do zakonu dominikanów. Otrzymał wówczas imię zakonne Jacek. Początkowo przebywał w klasztorze w Fiesole k. Florencji, następnie w Rzymie. Stąd został skierowany do Fryburga Szwajcarskiego, gdzie pełnił funkcję ojca duchownego i wicedyrektora konwiktu dla księży studentów. Przerwał tę pracę na dwa lata, by wykładać etykę w dominikańskim Studium Generalnym w Krakowie. Po powrocie do Fryburga Szwajcarskiego był przez trzy lata (19161919) profesorem filozofii na tamtejszym Uniwersytecie. Kiedy przybył znów do Lublina miał poza sobą wiele doświadczenia w pracy duszpasterskiej, pedagogicznej, a także nieprzeciętną erudycję w różnych dziedzinach wiedzy i osiągnięcia naukowe (około 20 publikacji).

O. Jacka Woronieckiego zaprosił do Lublina ks. Idzi Radziszewski do współorganizowania Uniwersytetu. O. Jacek podejmuje tu pracę dydaktyczną jako profesor zwyczajny. Wykłada teologie moralną na Wydziale Teologicznym i na Wydziale Prawa Kanonicznego (1919-1929), etykę na Wydziale Prawa Kanonicznego i na Wydziale Nauk Humanistycznych (1920-1923), metodykę nauczania religii (1923/24) i pedagogikę (1924/25) na Wydziale Nauk Humanistycznych. Do podjęcia z czasem obowiązków rektora pomogło mu uprzednie pełnienie funkcji prodziekana Wydziału Prawa Kanonicznego (1920/21) i Wydziału Teologicznego (1921/22).

Okres kadencji o. Jacka Woronieckiego na stanowisku rektora (1922-1924) był okresem bardzo trudnym w dziejach Uniwersytetu. Kryzys, jaki wówczas panował bezpośrednio po śmierci ks. Idziego Radziszewskiego związany był zwłaszcza z brakiem uprawnień państwowych i dużymi lukami w budżecie. O. Jacek starał się zainteresować problemami Uniwersytetu szersze kręgi społeczne, a zwłaszcza ziemiaństwo, z którego pochodził i z którym w związku z tym miał szerokie kontakty. Okazało się to skuteczne. Przykładem może być Leon Hempel, który zapisał w testamencie Uniwersytetowi znaczną część majątku. Wielu spośród tej grupy społecznej weszło do Towarzystwa Uniwersytetu Lubelskiego (późniejszego TP KUL), powołanego formalnie właśnie za rektoratu o. Jacka 1 grudnia 1922 r. (data zatwierdzenia statutu przez władze miejskie). Celem tego Towarzystwa było szerzenie idei wyższych uczelni katolickich i materialne wspieranie KUL (jak opiewał statut tego Towarzystwa). Powołany do życia przy Towarzystwie Sekretariat Propagandy miał zjednywać nowych członków. Jego organem było pismo "Wiadomości Towarzystwa Uniwersytetu Lubelskiego" (od 1923). W ten sposób Uniwersytet zyskał stałe zaplecze społeczne, a co za tym idzie, wsparcie moralne i materialne. Wielkich nakładów finansowych wymagał gmach Uczelni będący w trakcie przebudowy. Dla rozwiązania tego problemu o. Jacek zainicjował budowę sal pamiątkowych dzięki prywatnym fundacjom. Pierwszą taką salę im. Henryka Sienkiewicza, powstałą nakładem Antoniego Rostworowskiego z Kembła, otworzył w 1923 r. Do prac remontowych i budowlanych o. Jacek potrafił zmobilizować najlepszych specjalistów Lublina (np. inżyniera Z. Słomińskiego, architekta B. Kelles-Krauzego).

Wiele zabiegów kosztowała o. Jacka Woronieckiego sprawa uprawnień dla Uniwersytetu. Wymagała ona ciągłej wymiany korespondencji z Ministerstwem WRiOP, zasięgu opinii profesorów z innych uniwersytetów o uczelni lubelskiej. Owocem tych starań było powołanie komisji przy Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie złożonej z pracowników naukowych lubelskich i lwowskich pod przewodnictwem prof. Oswalda Balzera, przed którą odbyły się pierwsze egzaminy dyplomowe absolwentów Wydziału Prawa i Nauk Społeczno-Ekonomiczynch (1923). W trakcie egzaminów okazało się, że poziom studentów lubelskich całkowicie dorównuje poziomowi studentów lwowskich. Był to duży sukces, torujący drogę do dalszych uprawnień dla Uczelni.

Wielu starań wymagała również sprawa uzupełniania kadry profesorskiej. W okresie rektoratu o. Jacka około 20 osób spośród grona profesorskiego opuściło Uniwersytet, a mimo to jego liczba wzrosła w stosunku do lat poprzednich. W pierwszym roku kadencji było 56 osób, w drugim 55; od założenia zaś Uniwersytetu liczba wykładowców kolejno przed objęciem funkcji rektora przez o. Jacka: 25, 33, 40, 44. Nadmienić trzeba, że w pierwszych latach okresu międzywojennego zorganizowanie zespołu pracowników naukowych było rzeczą bardzo trudną ze względu na ogromne potrzeby w tym względzie we wszystkich ośrodkach uniwersyteckich odradzającej się Ojczyzny.

W tych trudnych rozlicznych sprawach uniwersyteckich wspierali o. Jacka Woronieckiego dwaj wicerektorzy: ks. Antoni Szymański i Leon Waściszakowski.
Po dwu latach rektoratu o. Jacek Woroniecki zostaje dziekanem Wydziału Teologicznego do końca pobytu w KUL, a w ostatnim roku akademickim (1928/29) jeszcze dodatkowo wicerektorem.

Mimo intensywnego zaangażowania w sprawy administracyjne Uczelni nie zaniedbywał o. Jacek badań naukowych. Twórczą pracę naukową uważał on za obowiązek wypływający z sumienia i apostolatu. W okresie dziesięcioletniej pracy w Lublinie opublikował około 70 tytułów, a wśród nich swoje najcenniejsze książki: Metoda i program nauczania teologii moralnej, Lublin 1922; Katolickość tomizmu. Lublin 1924; Pełnia modlitwy. Poznań 1924; Katolicka etyka wychowawcza. Poznań 1925; Około kultu mowy ojczystej. Lwów 1925. Duże znaczenie miał także referat pt.: Doniosłość wychowawcza liturgii eucharystycznej wygłoszony na Międzynarodowym Kongresie Eucharystycznym w Chicago 1926. Najbardziej ceniona jest Katolicka etyka wychowawcza o. Jacka, aktualna do dziś (ostatnie wydanie w 1986 r.). O. Jacek interesował się wieloma dziedzinami wiedzy: teologią moralną, filozofią, pedagogiką, literaturą polską i obcą, historią, hagiografią, językoznawstwem, przyrodą. Jego twórczość naukowa przepojona jest głębokim uznaniem dla myśli św. Tomasza z Akwinu, którego był gorącym zwolennikiem i propagatorem.

W 1929 r. o. Jacek opuścił Lublin, by podjąć się obowiązków profesora teologii moralnej w Collegium Angelicum w Rzymie (1929-1933), po czym skierowano go do Lwowa, gdzie pełnił funkcję wykładowcy i rektora Studium Filozoficznego u dominikanów. Krótko przed wybuchem II wojny światowej (1937-1939) kierował Studium Generalnym dominikanów w Warszawie. Wybuch wojny zastał go w Krakowie, gdzie pozostał już do końca życia. Do 1944 r. był zaangażowany jako rektor tamtejszego Studium Generalnego, po czym wycofał się z działalności zewnętrznej z powodu złego stanu zdrowia i poświęcił całkowicie pracy pisarskiej. Jej owocem była m.in. książka pt.: Św. Jacek Odrowąż i wprowadzenie zakonu kaznodziejskiego do Polski, Katowice 1947.

Warto jeszcze wspomnieć, że o. Jacek Woroniecki jest założycielem zgromadzenia ss. dominikanek-misjonarek, które istnieje do dziś. Młodzież akademicka, którą o. Jacek tak bardzo umiłował podziwiała jego wybitną inteligencję, gruntowne i wszechstronne wykształcenie, rozległe horyzonty myślowe, znajomość kilku języków, niezwykłą erudycję, kulturę osobistą, łatwość nawiązywania kontaktu z ludźmi i dobry humor. Często cytowała jego zdanie: Dzień, w którym się człowiek choć raz nie roześmieje, jest stracony.

Grażyna Karolewicz

Po rezygnacji o. Jacka Woronieckiego z funkcji rektora z powodu złego stanu zdrowia Episkopat, który od początku stał się mecenasem Uniwersytetu wysunął kandydaturę ks. bp. Czesława Sokołowskiego. Nie był on wcześniej związany ze środowiskiem lubelskim. Urodził się 9 lipca 1877 r. w Warszawie. Tam uczęszczał do szkoły średniej i Archidiecezjalnego Seminarium Duchownego (1895-1899). Po studiach w Akademii Duchownej w Petersburgu i uzyskaniu stopnia doktora od Kongregacji Spraw Szkolnych w Rzymie (1915) za dorobek naukowy, wykładał w Archidiecezjalnym Seminarium Duchownym w Warszawie i na Wydziale Teologii Katolickiej Uniwersytetu Warszawskiego. W Warszawie pełnił też wiele funkcji kościelnych (m.in. kapelana więziennego, kapelana ss. kanoniczek, wikarego, radcy kurialnego, cenzora książek, kierownika kancelarii konsystorza generalnego i wiele innych). Po otrzymaniu sakry biskupiej (1919) ks. bp Sokołowski zaangażował się bardzo w problemy diecezji siedleckiej, do której został skierowany na stanowisko biskupa-sufragana (1919-1930), a następnie wikariusza generalnego (1930-1939). Obowiązki związane z pełnieniem tych funkcji oderwały go od pracy naukowej, którą się bardzo pasjonował. Uprawiał teologię fundamentalną. W Warszawie opublikował m.in.: Przysięga antymodernistyczna. Studium krytyczne (1916); Problem nawrócenia w najnowszej powieści Stefana Żeromskiego. Szkic krytyczny (1917); Alfred Loisy. Analiza psychologiczna (1918). Wiele jego prac dotyczących teologii i Kościoła Wschodu pozostało w rękopisach.

Rektorat ks. bp. Czesława Sokołowskiego był najkrótszy w dziejach naszego Uniwersytetu. Trwał tylko pół roku (od 19 października 1924 r. do 17 kwietnia 1925 r.). W tym samym czasie wykładał ks. bp Sokołowski na Wydziale Teologicznym KUL teologię fundamentalną jako profesor zwyczajny. Zanim wyraził zgodę na przyjęcie funkcji rektora przybył do Lublina, by na miejscu zapoznać się z sytuacją Uniwersytetu i jego najpilniejszymi potrzebami. Uniwersytet przeżywał kryzys finansowy, nie była uregulowana jego strona prawna. Wielka dyskusja na temat aktualnych problemów miała miejsce na zjeździe biskupów w Częstochowie (2-4 lipca 1924 r.). Wtedy to Episkopat zaakceptował uchwałę, w której ordynariusze diecezji zagwarantowali pomoc finansową Uniwersytetowi aż do chwili, kiedy będzie możliwe zorganizowanie środków materialnych z innych źródeł. To zapewnienie Episkopatu skłoniło ks. bp. Sokołowskiego do przyjęcia funkcji rektora. Ze zrozumieniem dla potrzeb Uniwersytetu odniosła się polska prowincja dominikańska, która podjęła decyzję wypłacania z własnej pensji profesorom należącym do zakonu dominikańskiego. Było ich wówczas trzech: o. Jacek Woroniecki, o. Zygmunt Ogarek i o. Czesław Lacrampe. Ci dwaj ostatni byli dogmatykami.

Urodził się 18 marca 1877 r. w kolonii Poraj k. Piotrkowa Trybunalskiego w biednej rodzinie rolników – Franciszka i Konstancji z Domańskich. Podstawową edukację rozpoczął w Bogdanowie, a kontynuował w Parzniewicach.

Studiował we włocławskim Seminarium Duchownym (1894-1899) oraz Akademii Duchownej w Petersburgu (1899-1902), którą ukończył z tytułem magistra teologii. Po Święcenia kapłańskie przyjął w 1903 r. Przez rok był wikariuszem w parafii Radomsko. Następnie rozpoczął aktywną pracę w Seminarium Duchownym we Włocławku jako profesor Pisma Świętego, archeologii biblijnej i języka hebrajskiego. Współredagował „Ateneum Kapłańskie”, Podręczną encyklopedię kościelną, „Kalendarz Rady Opiekuńczej”, „Słowo Kujawskie”, „Wiarę i Życie”. W seminarium pełnił funkcję prefekta, a następnie wiceregensa (1905-1922). W tym czasie odbył szereg podróży naukowych do Anglii, Francji, na Bliski Wschód i do Włoch. W 1924 r. habilitował się na Uniwersytecie Jagiellońskim w zakresie biblistyki. Cztery lata później Kongregacja Seminariów i Uniwersytetów w Rzymie nadała mu tytuł doktora teologii.

Pracę na Wydziale Teologii KUL rozpoczął w 1923 r. Rok później otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego biblistyki. Od 1925 r. był profesorem zwyczajnym. W latach 1925-1933 sprawował godność rektora KUL.

Po wybuchu wojny aresztowany przez Gestapo i więziony na Zamku Lubelskim. Po zwolnieniu krótko pracował w parafii św. Michała w Lublinie. Bp Fulman, internowany w Nowym Sączu, mianował ks. Kruszyńskiego wikariuszem generalnym diecezji lubelskiej. Funkcję tę pełnił między 20 listopada 1940 a 24 września 1945 r.

Po wojnie odmówił wznowienia pracy na KUL i wyjechał do Włocławka, gdzie został oficjałem Sądu Biskupiego, egzaminatorem prosynodalnym i proboszczem katedry włocławskiej. Ponadto wykładał biblistykę we włocławskim Seminarium Duchownym.

W swoich badaniach naukowych koncentrował się przede wszystkim na kwestiach związanych z Pismem Świętym, historią starożytną i archeologią biblijną. Spod jego pióra wyszedł szereg przekładów ksiąg Starego Testamentu oraz komentarzy. Wśród pozostałych publikacji wspomnieć należy następujące pozycje: Hettyci (Warszawa 1913), Wstęp ogólny historyczno-krytyczny do Pisma Świętego (Włocławek 1915), Pobyt izraelitów w Egipcie w świetle archeologii (Poznań 1925), Studia nad porównawczą historią religii (Poznań 1925).

Został uhonorowany godnością kanonika Kolegiaty Kaliskiej, kanonika Kapituły Katedralnej Włocławskiej, protonotariusza apostolskiego oraz Prałata Domowego Papieża Piusa XI. Był członkiem założycielem Towarzystwa Naukowego KUL, kuratorem Sodalicji Mariańskiej Akademiczek na KUL i Akademickiego Stowarzyszenia Charytatywnego „Pomoc Bliźniemu”. Przed wojną brał także czynny udział w życiu politycznym jako zwolennik endecji. Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Zmarł we Włocławku 10 sierpnia 1953 r.

Urodził się 27 października 1881 r. w Praszce k. Wielunia. Szkołę średnią ukończył w Częstochowie. Studiował w Diecezjalnym Seminarium Duchownym we Włocławku (1900-1904). Po przyjęciu święceń kapłańskich (1904) kontynuował naukę w Katolickim Uniwersytecie w Louvain (1905-1908), studiując filozofię i nauki społeczne. Tam też się doktoryzował na podstawie rozprawy La démocratie chrétienne en France. Przez kolejnych dziesięć lat pracował w Diecezjalnym Seminarium Duchownym we Włocławku jako profesor filozofii i nauk społecznych. Współredagował „Ateneum Kapłańskie”. W 1919 r. uzyskał habilitację na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Od 1918 r. zatrudniony był w KUL. Początkowo jako profesor nadzwyczajny, a od 1924 r. jako profesor zwyczajny. Wykładał na Wydziale Prawa i Nauk Społeczno-Ekonomicznych, Wydziale Nauk Humanistycznych oraz Wydziale Prawa Kanonicznego. Pełnił funkcję dziekana (1920/1921) i prodziekana (1921/1922) Wydziału Prawa Kanonicznego, dziekana Wydziału Prawa i Nauk Społeczno-Ekonomicznych (1931-1933), a także wicerektora (1922-1926) i rektora KUL (1933-1942).

W czasie okupacji aresztowany (9 listopada 1939 r.) i więziony na Zamku w Lublinie. Po uwolnieniu wyjechał do Bełżyc, skąd kierował Uniwersytetem. Organizował też pomoc dla pracowników Uczelni i ich rodzin. Brał udział w tajnym nauczaniu w Lublinie oraz Krężnicy.

Jego zainteresowania skupiały się na katolickiej nauce społecznej, polityce ekonomicznej, filozofii i etyce. Opublikował m.in.: Uświadomienie katolickie. Przegląd krytyczny literatury religijnokatolickiej (Warszawa 1913), Zagadnienia społeczne (Włocławek 1916), Bolszewizm (Poznań 1921), Ograniczenie urodzin i karalność przerywania ciąży (Lublin 1930), Społeczne znaczenie rozwodów (Lublin 1931), O sprawiedliwości społecznej (Lublin 1938). Poza tym publikował artykuły w „Ateneum Kapłańskim” i „Prądzie”.

Był członkiem Międzynarodowego Związku Badań Społecznych w Malines, założycielem Towarzystwa Wiedzy Chrześcijańskiej w Lublinie, współtwórcą Związku Polskiej Inteligencji Katolickiej, redaktorem miesięcznika „Prąd”, prezesem Rady Społecznej przy Prymasie Polski (od 1933 r.), inicjatorem, a także członkiem założycielem i prezesem (1934-1939) Towarzystwa Naukowego KUL. Za jego kadencji KUL uzyskał pełne prawa państwowe.

Zmarł 9 października 1942 r. w Bełżycach. Spoczywa w Lublinie na cmentarzu przy ul. Lipowej, w jednym grobowcu z ks. Idzim Radziszewskim.

Urodził się 5 grudnia 1900 r. w Ryszewku k. Żnina w rodzinie Wojciecha i Weroniki z Kończalów jako drugie z dziesięciorga rodzeństwa. W latach 1912-1919 uczył się w progimnazjum w Trzemesznie, a następnie w gimnazjum w Gnieźnie. W 1919 r. zgłosił się ochotniczo do wojska, gdzie pełnił służbę do października 1920 r., biorąc udział w ofensywie ukraińskiej i w odwrocie z Białej Rusi. Świadectwo dojrzałości uzyskał dopiero w marcu 1921 r.

Studiował w Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Poznaniu (1921-1924), a później na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu w Strasburgu (1924-1928), gdzie uzyskał doktorat na podstawie rozprawy L’Etat primitif de l’homme d’après la tradition de l’Eglise avant saint Augustin. Naukę kontynuował w Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim i w Angelicum (1928-1929). Po powrocie do Polski przez rok pracował w Poznaniu w Kancelarii Prymasa Polski kardynała Augusta Hlonda, a następnie wykładał filozofię i historię filozofii w Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Gnieźnie. Habilitował się w 1933 r. w zakresie teologii dogmatycznej na Wydziale Teologii Katolickiej Uniwersytetu Warszawskiego.

Pracę na KUL rozpoczął w 1934 r. Do wybuchu wojny był profesorem nadzwyczajnym teologii dogmatycznej na Wydziale Teologicznym. Pełnił też funkcję prodziekana (1935-1937) i dziekana (1937-1939). W czasie okupacji krótko przebywał u rodziców w Gąsawie. Nieco później został skierowany do parafii Krężnica Jara w pobliżu Lublina. Pełnił tam posługę kapłańską, a po przeniesieniu z Lublina do Krężnicy Diecezjalnego Seminarium Duchownego wykładał tam teologię dogmatyczną i fundamentalną.

Był pierwszym powojennym rektorem KUL (1944-1951). Nazywany jest jego drugim założycielem. Pełnił wówczas funkcje profesora nadzwyczajnego, a później zwyczajnego (od 1946 r.) dogmatyki na Wydziale Teologicznym. Wykazał się niezłomną postawą w dążeniu do ochrony Uniwersytetu przed zainstalowaniem w jego łonie socjalistycznych organizacji studenckich. Z tego powodu został przez władze przymusowo usunięty z Uczelni. Był więziony na warszawskim Mokotowie i w Sztumie. Z więzienia zwolniony w 1954 r. Do 1961 r. wykładał w Ożarowie u Księży Pallotynów. Po odwilży 1956 r. prowadził też na Wydziale Teologicznym KUL wykłady zlecone z teologii dogmatycznej, ascetycznej i mistycznej. Wobec sprzeciwu władz pełny powrót na Uniwersytet nie był możliwy, a od 1960 r. ks. Słomkowski musiał w ogóle zrezygnować z prowadzenia zajęć na KUL.

Pomimo pożegnania z KUL-em kontynuował aktywną działalność naukową i kapłańską. Przez dziesięć lat wykładał teologię dogmatyczną w Prymasowskim Seminarium Duchownym w Gnieźnie. Był też inicjatorem i kierownikiem Prymasowskiego Studium Życia Wewnętrznego w Warszawie (1962-1969) oraz wykładowcą dogmatyki w Papieskim Wydziale Teologicznym we Wrocławiu (1966-1974). Wielokrotnie prowadził zamknięte rekolekcje dla duchowieństwa diecezjalnego i zakonnego z całej Polski. W 1969 r. zamieszkał w Kaniach Helenowskich, gdzie zainicjował powstanie domu rekolekcyjnego, którego budowę zakończono już po jego śmierci.

W sferze jego zainteresowań naukowych pozostawała przede wszystkim teologia dogmatyczna, życie mistyczne, mariologia, teologia Miłosierdzia Bożego oraz teologia życia wewnętrznego. Do najważniejszych publikacji zalicza się: Pierwotny stan człowieka według nauki świętego Augustyna. Studium z historii dogmatów (Lwów 1933), Pochodzenie człowieka w świetle nauki Kościoła Katolickiego i w świetle teorii ewolucji (Lublin 1946), Ku doskonałości (Lublin 1947). Pozostawił też wiele prac w maszynopisie.

Był członkiem Komisji Teologicznej Poznańskiego Towarzystwa Naukowego i Towarzystwa Naukowego KUL (prezes 1944-1952).

Zmarł w Kaniach Helenowskich 19 lutego 1982 r. Jest pochowany na cmentarzu w Ołtarzewie w kwaterze pallotyńskiej.

Lata rektorstwa ks. prof. Józefa Iwanickiego przypadają na najtrudniejszy i najcięższy okres dla Uniwersytetu w dziejach Polski powojennej. Są to lata stalinizmu oraz rządów ekipy Bolesława Bieruta, Jakuba Bermana i Józefa Cyrankiewicza. W tym czasie podejmowane są próby zlikwidowania Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Ks. Iwanicki skutecznie im się przeciwstawiał.

Urodził się 12 marca 1902 rok w Jelonku pow. opoczyński z ojca Antoniego i matki Tekli z Wiktorowiczów. W rodzinnej miejscowości ukończył szkołę podstawową, a następnie zapisał się do gimnazjum w Piotrkowie Trybunalskim. Tu ukończył pięć klas, zaś szóstą, siódmą i ósmą ukończył w Humanistycznym Gimnazjum i Liceum im. Jana Długosza i Piusa X we Włocławku, gdzie 16 maja 1922 r. zdał egzamin maturalny. W rok po uzyskaniu świadectwa dojrzałości wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego we Włocławku. Przebywał tu dwa lata, a następnie w roku akademickim 1925/26 zapisał się na studia uniwersyteckie w Strasburgu (Francja). Studiował tam matematykę, filozofię i teologię. W listopadzie 1926 roku złożył egzamin bakalaureatu, 7 lipca dwa lata później uzyskał stopień licencjata, a w następnym roku zdał część egzaminów doktorskich. W tym czasie pisał rozprawę pt. Leibniz et les demonstrations mathematiques de lexistence de Dieu, która była tezą doktorską obronioną 16 listopada 1933 roku. Rozprawa ta ukazała się drukiem jeszcze tego samego roku na Uniwersytecie w Strasburgu. W latach 1933/34 ks. Iwanicki studiował dalej na Uniwersytecie Strasburgskim filozofię i matematykę. W następnym roku akademickim przeniósł się do Ecole des Hautes Etudes. Tu pod kierunkiem profesora Koyre studiował filozofię XVII-wieczną. W tym samym czasie pracował w College de France pod kierunkiem profesora E. Le Roy'a i na Sorbonie u profesora Brunschvicga.

W 1935 roku ks. dr Iwanicki powrócił do kraju i jesienią podjął wykłady z logiki, teodycei i ontologii w Wyższym Seminarium Duchownym we Włocławku, i prowadził je do wybuchu drugiej wojny światowej. W tym i następnym roku napisał rozprawę pt. Morin et les demonstrations mathematiques de l'existence de Dieu, wydrukowaną w 1936 roku w Editions Philosophiques Vrin Paris. Jednocześnie przygotował się do święceń kapłańskich, które przyjął 29 sierpnia 1936 roku. Pracując w seminarium jako wykładowca, współpracował jednocześnie z czasopismem "Ateneum Kapłańskie", gdzie systematycznie dokonywał przeglądu naukowego problematyki zjazdów filozoficznych, publikacji filozoficznych oraz ważniejszych wydarzeń z życia wyższych uczelni w kraju i zagranicą. Obok krytycznych recenzji i sprawozdań opublikował w tym czasie kilkanaście artykułów biograficznych, charakteryzując w nich sylwetki filozofów współczesnych.

W czasie okupacji niemieckiej ks. dr Iwanicki brał udział w tajnym nauczaniu. Wykładał na kompletach i w Seminarium Duchownym Księży Marianów w Warszawie. Po przejściu frontu za Odrę, wrócił do Włocławka i w organizującym się na nowo Seminarium Duchownym, w kwietniu 1945 roku podjął wykłady z logiki i historii filozofii. Natomiast od marca 1946 roku prowadził wykłady z logiki na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Warszawskiego, a od listopada tegoż roku podjął wykłady z metodologii na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim.

Po wojnie ks. Iwanicki powrócił jako redaktor do działu recenzji i sprawozdań w "Ateneum Kapłańskim". Zamieścił tu szereg recenzji i rozpraw na tematy psychologii i filozofii współczesnej.

W swojej twórczości naukowej ks. Iwanicki poniósł w czasie wojny dotkliwe straty. W 1939 roku ukończył książkę o dochodzeniu według Kartezjusza, Arnolda, Pascala i Malebranche'a, której rękopis wraz z notatkami zniszczyli Niemcy. W czasie okupacji, będąc w Warszawie przygotował do druku obszerną pracę na temat metodologii kartezjańskiej, ale i ten dorobek naukowy ks. Iwanickiego nie ujrzał światła dziennego, zaginął bowiem w czasie powstania warszawskiego. Po wojnie ks. profesor na nowo musiał tworzyć swój warsztat naukowy. Zainteresowania koncentruje teraz na nowych koncepcjach dedukcji. Od 1946 roku prowadził w KUL-u wykłady i seminaria z metodologii nauk filozoficznych. Jako kierownik Katedry Metodologii, był inicjatorem prac i wykładów z zakresu metodologii filozofii klasycznej. W 1949 roku opublikował monografię pt. Dedukcja naturalna i logistyczna. Wokół katedry prowadzonej przez ks. Iwanickiego, utworzył się zespół ludzi interesujących się analizą logistyczną, która służyłaby jak najpełniejszemu uporządkowaniu toku myślenia filozoficznego oraz doprowadziłaby do ścisłego sformułowania filozofii klasycznej. W dyskusjach brali udział nie tylko zainteresowani metodologią teoretycznej filozofii, ale także zajmujący się etyką.

Po aresztowaniu przez Urząd Bezpieczeństwa ks. rektora Antoniego Słomkowskiego, Senat Akademicki KUL wybrał ks. Iwanickiego na stanowisko kolejnego rektora. Minister Szkolnictwa Wyższego i Nauki wybór ten zatwierdził 4 grudnia 1951 roku. Funkcję tę nieprzerwanie pełnił do października 1956 roku. Był w tym czasie jednocześnie prezesem Towarzystwa Przyjaciół KUL oraz członkiem czynnym i prezesem Towarzystwa Naukowego KUL. Na wniosek Rady Wydziału Filozofii Chrześcijańskiej KUL, w roku 1952 ks. Iwanicki otrzymał tytuł i stanowisko profesora nadzwyczajnego.

Gdy w 1954 roku władze państwowe utworzyły Akademię Teologii Katolickiej w Warszawie, likwidując wydziały teologiczne na Uniwersytecie Warszawskim i Uniwersytecie Jagiellońskim, ks. prof. Iwanicki został tam profesorem zwyczajnym (1 XI 1954) i kierownikiem Katedry Psychologii Teoretycznej i Eksperymentalnej. Dlatego po wydarzeniach politycznych 1956 roku zrezygnował z pracy w KUL-u i przeniósł się na stałe do Warszawy, aby całkowicie poświęcić się pracy w ATK i w Seminarium Duchownym we Włocławku.

Trzeba w tym miejscu podkreślić duże zasługi ks. rektora Iwanickiego w przeprowadzeniu Uniwersytetu przez najtrudniejszy okres w powojennej Polsce. Mimo groźnych ataków na KUL czynników rządowych i politycznych, zmierzających do zlikwidowania jedynej katolickiej uczelni, dzięki energii i poświęceniu rektora, udało się zachować główną substancję Uniwersytetu. Przemyślana i konsekwentna polityka władz państwowych zmierzała do stopniowego ograniczania wpływu KUL-u na wychowanie i kształcenie ludzi świeckich. Pierwszym krokiem w tym kierunku była likwidacja Wydziału Prawa i Nauk Społeczno-Ekonomicznych oraz Studium Zagadnień Społecznych i Gospodarczych Wsi. W roku 1953 zamknięta została pedagogika. Jednocześnie ograniczono do minimum działalność organizacji młodzieżowych o charakterze niezależnym i katolickim. Wprowadzono bardzo niskie limity przyjęć na pierwsze lata studiów i uruchomiono propagandę zniechęcającą młodzież do podejmowania nauki w tej uczelni. Tym wszystkim przeszkodom skutecznie przeciwstawiał się ks. rektor Iwanicki.

Jan Ziółek

Urodził się 4 września 1910 r. w Husiatynie (woj. tarnopolskie) w rodzinie inteligenckiej. Do gimnazjum uczęszczał najpierw w Trembowli, a potem we Lwowie, gdzie w 1928 r. uzyskał świadectwo dojrzałości. Po maturze wstąpił do Metropolitalnego Seminarium Duchownego i jednocześnie podjął studia filozoficzne i teologiczne w Uniwersytecie Jana Kazimierza. W czerwcu 1933 r. otrzymał święcenia kapłańskie i ukończył studia na Wydziale Teologicznym, uzyskując magisterium za pracę z zakresu historii Kościoła poświęconą reformie bazylianów w XVII wieku. Przez pierwsze trzy lata kapłaństwa pracował jako wikariusz i prefekt w szkołach średnich w Strusowie i Tarnopolu. Po przeniesieniu na wikariat do Lwowa w 1936 r. zaczął przygotowywać rozprawę doktorską. W związku z tym odbył podróż naukową do Rzymu i Paryża. Po powrocie w 1938 r. otrzymał nominację na prefekta studiów w Lwowskim Seminarium Duchownym oraz został powołany na stanowisko starszego asystenta w Katedrze Historii Kościoła na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jana Kazimierza. W styczniu 1939 r. złożył na swoim wydziale rozprawę doktorską pt. Reformistyczna i misyjna działalność Welamina Rutskiego, a w marcu i na początku października złożył egzaminy doktorskie i obronił pracę, ale promocja doktorska mogła się odbyć na uniwersytecie tajnym dopiero w 1941 r.

W latach 1942-1944 organizował tajne nauczanie we Lwowie i sam również udzielał lekcji na kompletach. W 1945 r. został ewakuowany wraz z Seminarium Duchownym ze Lwowa do Kalwarii Zebrzydowskiej, gdzie do 1950 r. był przełożonym i wykładowcą. W 1947 r. habilitował się na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego na podstawie rozprawy Pojózefińskie Seminarium Generalne w dawnej Galicji (1790-1819).

Od września 1950 r. został zatrudniony na Wydziale Teologicznym KUL na stanowisku kierownika Katedry Historii Kościoła Starożytnego. Pełnił jednocześnie funkcję kuratora Katedry Historii Teologii i prowadził zajęcia na Wydziale Nauk Humanistycznych na Sekcji Historii. W latach 1952-1956 był prodziekanem Wydziału Teologicznego, a od października do listopada 1956 r. jego dziekanem. W listopadzie 1956 r. Senat Akademicki KUL powierzył mu stanowisko rektora. Funkcję tę pełnił przez trzy kadencje do 1965 r. Jednocześnie był prezesem Towarzystwa Naukowego KUL i Towarzystwa Przyjaciół KUL. W 1956 r. otrzymał nominację na profesora nadzwyczajnego, a profesorem zwyczajnym został w 1967 r.

Dzięki jego staraniom nastąpiła wyraźna rozbudowa struktury organizacyjnej i naukowej uczelni. Na Wydziale Teologii rozbudowano kurs teologii dla studentów świeckich. Ponadto wprowadzono specjalizacje w sześciu odrębnych sekcjach. Zwiększono przy tym liczbę katedr i zatrudniono nowych pracowników naukowych oraz znaczną liczbę asystentów na wszystkich wydziałach i sekcjach. Ks. rektor Rechowicz był nade wszystko twórcą i wieloletnim kierownikiem Instytutu Historii Kościoła. Rozbudował też Instytut Nauk Biblijnych, uzyskując dlań uprawnienia Jerozolimskiej Szkoły Biblijnej. Zainicjował i współorganizował Ośrodek Archiwów, Bibliotek i Muzeów Kościelnych oraz Międzywydziałowy Zakład Historii Kultury w Średniowieczu. Z jego inicjatywy w latach 1957/58 zreorganizowano Wydział Filozofii Chrześcijańskiej, dzieląc go na cztery sekcje: filozofii teoretycznej, filozofii praktycznej, psychologii i filozofii przyrody. Natomiast dla zróżnicowania systematycznie ograniczanej humanistyki powołano nowe zakłady międzywydziałowe i instytuty badawcze, takie jak: Instytut Geografii Historycznej Kościoła, Zakład Konserwacji Zabytków i Zakład Kultury Antycznej. Biblioteka Uniwersytecka została rozbudowana i znacznie rozszerzyła swoją działalność poprzez wymianę międzybiblioteczną w kraju i za granicą. Znacznie wzrosła wówczas popularność i ranga KUL-u w kraju i za granicą. Nawiązywano kontakty z katolickimi uniwersytetami w zachodniej Europie i Stanach Zjednoczonych, dzięki czemu KUL został wprowadzony w 1958 r. do Międzynarodowej Federacji Uniwersytetów Katolickich, a w 1960 r. do Association Internationale des Universités.

Obok wielkiego zaangażowania w administrowanie Uniwersytetem był niezwykle czynny naukowo jako organizator prac badawczych, autor i redaktor inicjatyw wydawniczych, takich jak Księga Tysiąclecia Katolicyzmu w Polsce i Dzieje Teologii Katolickiej w Polsce. Przyczynił się do powstania dwóch nowych czasopism – kwartalnika „Zeszyty Naukowe KUL” i półrocznika „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne”. Osobiście prowadził badania nad historią Kościoła unickiego i szkolnictwem teologicznym w Polsce. Był inicjatorem inwentaryzacji i badań nad najstarszymi zabytkami liturgicznymi w naszym kraju. Uprawiał naukę historyczną według opracowanej przez siebie metody badań interdyscyplinarnych, ze szczególnym uwzględnieniem dziejów myśli i filozoficznych uwarunkowań opisywanych wydarzeń.

Był członkiem czynnym wielu towarzystw naukowych w kraju i za granicą. W uznaniu zasług na polu naukowym jako wybitny historyk Kościoła został w 1958 r. wyróżniony tytułem doktora honoris causa Uniwersytetu Katolickiego w Lille.

W 1973 r. otrzymał sakrę biskupią i został administratorem apostolskim Lwowa w Lubaczowie. Zmarł 23 września 1983 r. w Lublinie.

Urodził się 1 kwietnia 1900 r. w Ćmielowie k. Ostrowca Świętokrzyskiego. W latach 1914-1918 uczęszczał do Męskiej Szkoły Filologicznej w Sandomierzu, a następnie odbył studia filozoficzno-teologiczne w tamtejszym Wyższym Seminarium Duchownym (1918-1923). Jeszcze przed święceniami kapłańskimi, które otrzymał 24 sierpnia 1924 r. w katedrze sandomierskiej, rozpoczął w 1923 r. studia na Papieskim Uniwersytecie Gregorianum w Rzymie, gdzie w 1925 r. uzyskał stopień doktora filozofii, a w 1928 r. doktora teologii. Po powrocie do kraju był prefektem szkół powszechnych (1928-1929) i średnich (1930-1933) oraz prowadził szeroką działalność społeczną i charytatywną w Radomiu. W 1933 r. został profesorem Seminarium Duchownego w Sandomierzu, gdzie do 1958 r. wykładał logikę, teorię poznania, kosmologię, psychologię, ontologię, teodyceę, teologię dogmatyczną oraz okresowo teologię ascetyczną. W tym czasie pełnił nadto obowiązki egzaminatora prosynodalnego (1933-1964), cenzora książek i czasopism (1935-1979), kierownika duchownego Liceum Kurii Diecezjalnej w Sandomierzu (1935-1940), profesora Instytutu Wyższej Kultury Religijnej w Radomiu (1938/39), referenta do spraw trzeźwości w Sekretariacie Związku „Caritas” (1947-1950), sędziego prosynodalnego Sądu Biskupiego diecezji sandomierskiej (1951-1964). W okresie okupacji działał w tajnym nauczaniu. Dnia 18 kwietnia 1947 r. otrzymał godność kanonika honorowego, natomiast 7 grudnia 1948 r. kanonika gremialnego kapituły katedralnej sandomierskiej.

Pracę na KUL rozpoczął w 1952 r. najpierw na stanowisku zastępcy profesora (1952-1956) w Katedrze Dogmatyki Specjalnej, a następnie jako docent (1956-1960) i profesor nadzwyczajny (1961-1970) oraz kierownik II Katedry Teologii Dogmatycznej. Do 1958 r. wykładał również w Wyższym Seminarium Duchownym w Sandomierzu, a od 1958 r. oddał się wyłącznie już pracy w Uniwersytecie. W ramach działalności dydaktyczno-wychowawczej prowadził wykłady dla studentów teologii dogmatycznej (kurs specjalny) i wszystkich sekcji Wydziału Teologicznego (kurs ogólny). 11 czerwca 1965 r. na posiedzeniu Senatu Akademickiego KUL został wybrany na okres trzech lat rektorem Uczelni. Ponownie został wybrany rektorem 14 maja 1968 r. Po dwóch latach, 27 kwietnia 1970 r., na posiedzeniu Senatu Akademickiego KUL z powodu kłopotów zdrowotnych zrzekł się funkcji rektora KUL. Zrzeczenie to Senat przyjął 15 maja 1970 r.

Przez całe życie ks. Wincenty Granat prowadził intensywną pracę naukową, której owocem jest około 330 publikacji. Jest autorem szeregu prac o charakterze filozoficzno-teologicznym, w tym monumentalnej „Dogmatyki Katolickiej" (t. I-IX, Lublin 1959-1967), przepracowanej następnie w duchu II Soboru Watykańskiego i opublikowanej pod tytułem „Ku człowiekowi i Bogu w Chrystusie" (t. I-II, Lublin 1972-1974). Inne ważniejsze prace to: „Teodycea" (Lublin 1962), „Osoba ludzka. Próba definicji" (Sandomierz 1961), „U podstaw humanizmu chrześcijańskiego" (Poznań 1976). Pośmiertnie wydano „Wybór pism ks. Wincentego Granata" (Warszawa 1984), „Personalizm chrześcijański. Teologia osoby ludzkiej" (Poznań 1985). Pod jego redakcją ukazały się także prace zbiorowe m.in. „Jezus Chrystus. Historia i tajemnica" (Lublin 1988) oraz „Z zagadnień kultury chrześcijańskiej". Jest też autorem wielu haseł do „Encyklopedii Katolickiej". Na seminariach naukowych z teologii dogmatycznej prowadzonych przez ks. prof. W. Granata powstało 12 prac magisterskich na kursie zwyczajnym i 22 na kursie wyższym; napisano pod jego kierunkiem 64 rozprawy licencjackie (niektóre prace magisterskie były potraktowane także jako licencjackie) i 41 doktorskich. Wykształcił liczną grupę uczniów, którzy obecnie wykładają teologię dogmatyczną w KUL-u i w wyższych seminariach duchownych.

Od 1954 r. był członkiem czynnym Towarzystwa Naukowego KUL, a w latach 1963-1970 pełnił funkcję jego prezesa. Był członkiem komitetu redakcyjnego „Encyklopedii Katolickiej" (t. I-III), „Roczników Teologiczno-Kanonicznych” oraz „Zeszytów Naukowych KUL”.

W 1970 r. opuścił Lublin i zamieszkał w Niezdowie w domu Sióstr Służek NMP Niepokalanej jako rezydent, poświęcając się pracy naukowej i duszpasterskiej. Tam też obchodził swój złoty jubileusz kapłański. W 1973 r. otrzymał nominację na prałata kustosza, następnie na scholastyka Kapituły Katedralnej Sandomierskiej. W sierpniu 1977 r. wrócił do swej diecezji, zamieszkał w Domu Kapitulnym w Sandomierzu. Pracował nad rozpoczętymi artykułami i książkami oraz pomagał w duszpasterstwie.

W 1977 r. Zarząd Towarzystwa Naukowego KUL przyznał mu Nagrodę im. ks. Idziego Radziszewskiego za całokształt działalności naukowej w duchu humanizmu chrześcijańskiego, a rok później otrzymał medal „Za Zasługi dla Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego”.

Zmarł 11 grudnia 1979 r. w Sandomierzu i pochowany został w grobowcu Kapituły Sandomierskiej na Cmentarzu Katedralnym. 12 czerwca 1995 r. rozpoczął się jego proces beatyfikacyjny.

Urodził się 25 maja 1921 r. w Berezowicy Małej na Podolu. W 1939 r. ukończył w Tarnopolu Gimnazjum im. Wincentego Pola i w tymże roku wstąpił do Zakonu Dominikanów w Krakowie, gdzie odbył studia filozoficzne i teologiczne, zwieńczone w 1946 r. doktoratem, którego promotorem był o. Jacek Woroniecki. Po przyjęciu święceń kapłańskich ojciec Krąpiec podjął w 1945 r. studia na Wydziale Teologicznym KUL, jednocześnie w latach 1946-1954 wykładał filozofię w Dominikańskim Kolegium Filozoficzno-Teologicznym w Krakowie. Doktoryzował się w 1948 r. na podstawie dysertacji De amore hypostatico in Sanctissima Trinitate secundum St. Thomam Aquinatem, napisanej pod kierunkiem ks. prof. Antoniego Słomkowskiego. W 1957 r. przedłożył Radzie Wydziału Filozoficznego rozprawę habilitacyjną pt. Egzystencjalne podstawy transcendentalnej analogii bytu. Na jej podstawie otrzymał stopień docenta. W 1962 r. uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1968 r. tytuł profesora zwyczajnego.

Pracę w KUL rozpoczął w 1951 r. na działającym zaledwie od 1946 r. Wydziale Filozofii. Od 1 stycznia 1955 r. pełnił funkcję kierownika Zakładu Metafizyki i Katedry Metafizyki i Teorii Poznania. 6 grudnia 1956 r. otrzymał tytuł docenta. W latach 1957-1970 pełnił funkcję kierownika II Katedry Metafizyki (Katedry Metafizyki Ogólnej). Dwukrotnie pełnił funkcję dziekana Wydziału Filozofii Chrześcijańskiej KUL (1958-1961 i 1969-1970). Od 1 października 1970 r. objął funkcję rektora i sprawował ją przez pięć kadencji – do 1983 r.

W swojej twórczości naukowej zespalał filozofię starożytną ze średniowieczną, koncentrując się przede wszystkim na teorii bytu Arystotelesa i św. Tomasza z Akwinu. W toku badań uznał ich za współtwórców klasycznej metafizyki, często przez potomnych wypaczanej, a przez współczesnych traktowanej jako dwie całkowicie różne koncepcje: filozoficzną Arystotelesa i teologiczną lub pseudofilozoficzną Tomasza. Wykazywał, że ta druga jest twórczą kontynuacją pierwszej, że Akwinata ani na krok nie odstąpił od realizmu Stagiryty, spojrzał natomiast na jego teorię bytu przez pryzmat fenomenu ludzkiego. Ten zaś nie da się pomyśleć bez odniesienia go do Boga, czyli do Bytu jako bytu w sensie absolutnym (Jestem, który Jestem). Wypunktowanie tej właśnie sprawy uznał Jan Paweł II za znamię i zasługę tzw. szkoły lubelskiej. Jego dorobek naukowo-badawczy liczy 20 pozycji książkowych, z których wiele zostało przełożonych na język angielski, oraz ok. 250 studiów i artykułów. Rozpatrywał w nich problemy poznania, miłości, wolności, zła, śmierci, kultury, religii, prawa, moralności, polityki, wytwarzania, a zwłaszcza szczególnie dzisiaj aktualny problem stosunku języka do rzeczywistości. Zaznaczał swoją obecność we wszystkich niemal dziedzinach ludzkiej aktywności po to, by przywracać im ich antyczno-średniowieczny wymiar, zgodnie z którym celem ludzkiego poznania powinna być mądrość. Odejście od tak rozumianej filozofii klasycznej stanowi poważne zubożenie życia duchowego współczesnej nam cywilizacji. Nie ulega zatem wątpliwości, że zarówno filozofia, jak i KUL zawdzięczają mu wiele. Pod jego kierunkiem napisano ok. 150 prac magisterskich i przeszło 50 dysertacji doktorskich, spośród których wiele zaowocowało potem habilitacjami.

Był członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk (Warszawa), Polskiej Akademii Umiejętności (Kraków), Papieskiej Akademii św. Tomasza (Rzym), członkiem Academiae Scientiarum et Artium Europaea (Salzburg), Société Internationale pour l’étude philosophie médiéval, Görres Gesellschaft, Societas Humboldtiana Polonorum, Societas Internationale St. Thomae Aquinatis i Polskiego Towarzystwa Tomasza z Akwinu (prezes), Towarzystwa Naukowego KUL (w latach 1970-1981 sprawował funkcję jego prezesa), Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, Lubelskiego Towarzystwa Naukowego. Nosi tytuł „Magister in Sacra Theologia” (najwyższy tytuł naukowy w Zakonie Dominikanów).

Trzy uczelnie nadały o. Krąpcowi tytuł doktora honoris causa: Pontifical Institute of Mediaeval Studies, będący częścią Uniwersytetu w Toronto (1989), Katolicki Uniwersytet w Leuven w Belgii (1990) oraz Tarnopolski Eksperymentalny Instytut Pedagogiczny w Tarnopolu (1993, Ukraina). Jest także laureatem prestiżowych nagród i odznaczeń. W 1981 r. otrzymał Złoty Medal za Rozwój Kultury, Międzynarodową nagrodę Salsomaggiore. „Profesorem Roku 1988” ogłosił go Consejo Cultural Mundial (UNESCO, Mexico), a International Biographical Center uznał go za „Człowieka Roku 1991/92”, podobnie jak i American Biographical Institute, Inc., Raleigh, N.C. Rząd belgijski wyróżnił go w 1977 r. Grand Officier d’Ordre Leopold II (Wielkim Oficerskim Orderem Leopolda II), natomiast rząd francuski przyznał mu w 1984 r. Komandorię Orderu Palm Akademickich, a rząd polski Komandorię Orderu Polonia Restituta z Gwiazdą. W 2001 r. otrzymał „Medal za Zasługi dla Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego”, w 2005 r. medal dla zasłużonych dla Polonii, w 2006 r. zaś nagrodę Polskiego Stowarzyszenia Morsko-Gospodarczego im. Eugeniusza Kwiatkowskiego „Animus et semper fidelis”.

Był inicjatorem i przewodniczącym Komitetu Naukowego Powszechnej Encyklopedii Filozofii, „pierwszej w dziejach kultury polskiej prawdziwej encyklopedii filozoficznej”, wydawanej od 2000 r. przez Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu.

Zmarł 8 maja 2008 r. w Lublinie. 

Urodził się 28 czerwca 1931 r. w Ignacowie k. Lublina w rodzinie rolniczej. Po ukończeniu szkoły podstawowej w okresie okupacji niemieckiej, przeniósł się do Lublina, gdzie uzyskał wykształcenie średnie o profilu humanistycznym, uwieńczone w 1950 r. maturą w państwowym Liceum im. S. Staszica. Naukę kontynuował w Seminarium Duchownym w Lublinie, by po sześciu latach studiów teologiczno-filozoficznych (1950-1955) przyjąć święcenia kapłańskie. Następnie został skierowany na dalsze studia specjalistyczne na Wydziale Prawa Kanonicznego w KUL. Pierwszą nominację po otrzymaniu święceń kapłańskich i uzyskaniu stopnia magistra prawa kanonicznego (1958 r.) otrzymał na stanowisko notariusza Kurii Biskupiej oraz zastępcę redaktora „Wiadomości Diecezjalnych” (1961 r.). Z pracą kurialisty łączył pasję naukową, która zaowocowała rozprawą doktorską Sprawa zakonów w Polsce w wieku oświecenia, napisaną pod kierunkiem prof. Leszka Winowskiego z Wrocławia, który wówczas pracował także w KUL.

Jako doktor prawa kanonicznego został od października 1963 r. zatrudniony w KUL na Wydziale Prawa Kanonicznego na stanowisku starszego asystenta Katedry Prawa Porównawczego. Następnie jako adiunkt przeszedł do pracy w Katedrze Kościelnego Prawa Polskiego (1973 r.). Pełnił ponadto szereg funkcji społecznych w Uniwersytecie. Był m.in. sekretarzem redakcji „Roczników Teologiczno-Kanonicznych”. Przez pięć lat (1968-1973) pełnił funkcję rzecznika dyscyplinarnego do spraw studentów KUL, a następnie przewodniczącego Senackiej Komisji Dyscyplinarnej. Od 1971 r. podjął współpracę z Redakcją Encyklopedii Katolickiej. W tym także okresie pracował nad rozprawą habilitacyjną Oficjalat Okręgowy w Lublinie (XV-XVIII). Studium z dziejów organizacji i kompetencji sądownictwa kościelnego. Po zatwierdzeniu habilitacji przez Ministerstwo Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki został powołany przez Senat Akademicki na stanowisko docenta w Katedrze Historii Źródeł i Publicznego Prawa Kościelnego. Od października 1974 r. poza zajęciami na Wydziale Prawa podjął także wykład w Lubelskim Seminarium Duchownym. Dla alumnów prowadził także seminarium naukowe, na którym wielu z nich uzyskało tytuły magisterskie. Tytuł naukowy profesora i stanowisko profesora nadzwyczajnego w Katedrze Prawa Publicznego i Źródeł Prawa Kanonicznego otrzymał decyzją Senatu Akademickiego z dnia 27 czerwca 1978 r.

W roku akademickim 1973/74 sprawował na Wydziale Prawa Kanonicznego funkcję prodziekana, a następnie w latach 1974-1977 dziekana tegoż Wydziału. Po upływie kadencji dziekańskiej został ponownie wybrany na prodziekana Wydziału Prawa Kanonicznego i mianowany zastępcą prorektora ds. młodzieżowych. Z funkcji tej zrezygnował na własną prośbę w 1980 r.

Działalność dydaktyczna ks. prof. Piotra Hemperka obejmowała szereg przedmiotów, które wykładał w różnych latach na Wydziale Prawa Kanonicznego. Ponadto od 1975 do 1989 r. prowadził kursoryczny wykład z prawa kanonicznego dla alumnów Seminarium Duchownego w Lublinie. W sumie pod kierunkiem ks. prof. Hemperka powstało 6 rozpraw doktorskich oraz 75 prac magisterskich i licencjackich. Łączył on w sobie gruntowną wiedzę kanonisty i historyka prawa ze szczególnym charyzmatem, który pozwalał na rozbudzenie wśród jego seminarzystów pasji naukowej dla obranego tematu.

Na dorobek naukowy ks. prof. Piotra Hemperka składa się szereg rozpraw, monografii, artykułów i recenzji, które uznać należy za cenny wkład w polską myśl kanonistyczną. Publikacje te koncentrują się głównie wokół historyczno-prawnego nurtu zainteresowań. Zagadnienia te były przedmiotem jego rozpraw dyplomowych: licencjackiej, doktorskiej i habilitacyjnej.

Dnia 7 maja 1982 r. na mocy bulli papieża Jana Pawła II został obdarowany godnością biskupa tytularnego Equillo i ustanowiony biskupem pomocniczym lubelskim. Sakrę biskupią otrzymał w katedrze lubelskiej 30 maja 1982 r. W czerwcu tegoż roku został wikariuszem generalnym biskupa lubelskiego, a wkrótce potem prałatem archidiakonem Kapituły Katedralnej Lubelskiej.

Dnia 20 maja 1983 r. Senat Akademicki wybrał bpa prof. Piotra Hemperka na rektora KUL. Jako rektor kontynuował wysiłki, które umacniały prestiż KUL-u wśród uniwersytetów polskich oraz jego rangę w skali międzynarodowej. Dokonywało się to, między innymi, poprzez wykorzystanie nowych szans formalno-prawnych, zaistniałych w nurcie rysujących się przemian polityczno-ustrojowych naszego państwa, poprzez konsolidację rodzących się nowych struktur w ramach Uniwersytetu, czego wyrazem było wznowienie lub otwarcie nowych kierunków studiów i sekcji, poprzez wzmocnienie liczbowe i jakościowe kadry naukowo-dydaktycznej, ocalenie przed postępującą degradacją substancji lokalowej Uniwersytetu, podjęcie nowych inwestycji budowlanych. Należał do głównych protagonistów niezwykłego wydarzenia w całej historii KUL-u, przypadł mu bowiem zaszczyt goszczenia w murach tej Uczelni Ojca Świętego Jana Pawła II. Urząd rektora sprawował do 1988 r., kiedy na rok przed upływem drugiej kadencji złożył rezygnację ze względu na stan zdrowia.

Zmarł nagle 3 lipca 1992 r. w Zakopanem, w dniu przybycia na urlop. Uroczystości pogrzebowe odbyły się 7 lipca 1992 r. w Lublinie.

Urodził się 1 grudnia 1940 r. w Majdanie Górnym k. Tomaszowa Lubelskiego. Po skończeniu szkoły średniej w Tomaszowie Lubelskim i uzyskaniu matury w 1958 r. wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Lublinie. Jako alumn seminarium odbył w latach 1958-1964 studia filozoficzno-teologiczne na Wydziale Teologicznym KUL. 31 maja 1964 r. otrzymał święcenia kapłańskie z rąk bpa Piotra Kałwy. Po pięciu latach wikariatu w parafii Garbów rozpoczął w 1969 r. studia specjalistyczne w zakresie historii Kościoła w Instytucie Historii Kościoła KUL. W tym też roku uzyskał magisterium z teologii. W 1971 r. uzyskał licencjat z historii Kościoła, a w 1973 r. doktorat. W latach 1973-1975 przebywał na studiach uzupełniających w Pontificio Istituto di Archeologia Cristiana w Rzymie, gdzie uzyskał licencjat z archeologii.

W KUL został zatrudniony w 1972 r. na stanowisku asystenta stażysty. Po uzyskaniu doktoratu był kolejno asystentem (1975-1976), starszym asystentem (1976-1977) i adiunktem (1977-1981). W 1979 r. habilitował się, a w dwa lata później (1981) otrzymał stanowisko docenta i objął kierownictwo Katedry Historii Kościoła w Starożytności. W tym czasie, równocześnie z obowiązkami na uczelni, piastował odpowiedzialne funkcje w diecezji lubelskiej – był prefektem studiów (1975-1976), a później wicerektorem (1976-1981) Wyższego Seminarium Duchownego. W roku akademickim 1980-1981 był na KUL-u kierownikiem Instytutu Historii Kościoła. W latach 1981-1983 pełnił funkcję prodziekana Wydziału Teologicznego. Zajmował się wtedy głównie tzw. kursem niższym teologii B (czyli studentami świeckimi tego Wydziału). Jesienią 1983 r. został wybrany prorektorem KUL. Do jego kompetencji należały sprawy młodzieżowe. Urząd prorektora uczelni sprawował przez rok, to jest do czasu nominacji biskupiej. Sakrę biskupią otrzymał 1 października 1984 r. z rąk Prymasa Polski i został biskupem pomocniczym diecezji lubelskiej. Wówczas zrezygnował ze wszystkich funkcji administracyjnych w KUL, zachowując jedynie etat kierownika Katedry Historii Kościoła w Starożytności. W niedługim jednak czasie powierzono mu zaszczytne, a zarazem bardzo odpowiedzialne stanowisko w hierarchii uczelni. Kiedy z powodu choroby na rok przed upływem drugiej kadencji ustąpił ze stanowiska rektora bp Piotr Hemperek, 30 czerwca 1988 r. Senat Akademicki KUL wybrał na to stanowisko bpa Śrutwę. Wprawdzie okres rektoratu bpa Śrutwy był krótki, jednak należy pamiętać, że był to czas przełomowy w dziejach naszej Ojczyzny. Wymagało to poniesienia niemało trudów i starań o normalne funkcjonowanie uczelni i dostosowania się do zmieniającej się rzeczywistości. Był to czas „okrągłego stołu”, nowych wyborów do Sejmu, przyjęcia ustawy sejmowej o stosunku Państwa do Kościoła, a nade wszystko pogłębiających się kłopotów finansowych. Należało podjąć pewne decyzje oszczędnościowe, ale pomimo tego uczelnia funkcjonowała normalnie. Władze KUL-u potrafiły włączyć się w proces zachodzących zmian, i to tak, że nie ucierpiała na tym ani dydaktyka, ani działalność naukowa. Kontynuowano rozpoczętą już wcześniej rozbudowę zaplecza lokalowego uczelni (m.in. budowę nowego akademika). Zaczęto myśleć o utworzeniu nowych kierunków studiów, czego dowodem było powołanie, na wniosek rektora, Sekcji Filologii Słowiańskiej na Wydziale Nauk Humanistycznych. Jeszcze przed wakacjami w 1989 r. otrzymał tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego. Zgodnie ze statutem uczelni w przewidzianym terminie odbyły się wybory rektora na nową kadencję – 18 maja 1989 r. wybrano ponownie bpa Śrutwę, ale elekt wyboru nie przyjął. Kadencja rektorska zakończyła się 31 sierpnia 1989 r.

Kiedy 25 marca 1992 r. na mocy bulli Totus tuus Poloniae populus papieża Jana Pawła II nastąpiła w Polsce reorganizacja struktur administracyjnych Kościoła, powstała między innymi nowa diecezja zamojsko-lubaczowska, której pierwszym ordynariuszem został ustanowiony bp J. Śrutwa. Stanęło więc przed nim nowe zadanie zorganizowania całej struktury administracyjnej i duszpasterskiej Kościoła lokalnego. Ponadto ponownie został wybrany przez Konferencję Episkopatu Polski przewodniczącym Komisji ds. Sztuki Kościelnej. Natomiast w 1995 r. papież Jan Paweł II powołał go na konsultora Papieskiej Komisji ds. Dóbr Kulturalnych Kościoła. Dnia 21 maja 1997 r. został powołany na członka tejże Komisji.

Ostatnio opublikował z zakresu swej specjalizacji Studia z dziejów Kościoła w starożytności (Lublin 1999). W 2000 r. uzyskał tytuł profesora zwyczajnego.

Urodził się 23 kwietnia 1939 r. w Wierzchowiskach k. Janowa Lubelskiego. W latach 1956-1962 kształcił się w Wyższym Seminarium Duchownym w Lublinie, stanowiącym część Wydziału Teologicznego KUL. Po jego ukończeniu przyjął święcenia kapłańskie z rąk bpa Piotra Kałwy. W okresie 1962-1963 pracował jako wikariusz w Kolegiacie Zamojskiej. Przeniesiony latem 1963 r. do parafii św. Pawła w Lublinie, przez blisko 2 lata pracował jako wikariusz i prefekt młodzieży. W 1964 r. uzyskał magisterium z teologii na KUL na podstawie pracy magisterskiej z historii Kościoła, przygotowanej pod kierunkiem ks. prof. Mieczysława Żywczyńskiego. W 1965 r. rozpoczął studia filozoficzne w KUL. Ukończył je w 1968 r., uzyskując magisterium z filozofii. Następnie mianowany wikariuszem i prefektem młodzieży w Hrubieszowie. W 1972 r. uzyskał doktorat z filozofii na podstawie rozprawy Quaestiones Nicolai Peripatetici (editio critica), napisanej pod kierunkiem ks. prof. Mariana Kurdziałka. W latach 1973-1975 i 1978 prowadził badania naukowe w Martin Grabmann-Institut przy Uniwersytecie Monachijskim jako stypendysta Fundacji im. Aleksandra Humboldta. W 1980 r. na podstawie pracy Quaestiones super octo libros Physicorum Aristotelis uzyskał stopień naukowy doktora habilitowanego filozofii. Na docenta mianowany został w 1982 r. W 1989 r. otrzymał tytuł naukowy profesora, a trzy lata później nominację na stanowisko profesora zwyczajnego.

Na KUL zatrudniony od 1969 r. Pracował m.in. jako kierownik Katedry Historii Filozofii w Polsce, Sekcji Filozofii Teoretycznej, Międzywydziałowego Zakładu Historii Kultury Średniowiecznej, Międzywydziałowego Zakładu Leksykograficznego. W latach 1988-1989 był prorektorem KUL, a następnie przez trzy kadencje pełnił funkcję rektora (1989-1998).

Główne kierunki jego badań i zainteresowań dotyczą przede wszystkim historii filozofii średniowiecznej, a także historii nauk przyrodniczych, teologii oraz prawa kanonicznego. Wydał drukiem ponad 600 pozycji naukowych (w tym liczne edycje krytyczne średniowiecznych tekstów naukowych), popularnonaukowych oraz pozycji o charakterze publicystycznym, w tym kilkanaście książek, m.in.: Benedykta Hessego „Quaestiones super octo libros Physicorum Aristotelis” (Lublin 1983), Benedictus Hesse: Quaestiones super octo libros „Physicorum” Aristotelis (editio critica) (Wrocław 1984), Badania nad Biblią w starożytności i średniowieczu (Lublin 1990), Obca literatura biblijna w średniowiecznej Polsce (Lublin 1990), Średniowieczna literatura biblijna w języku polskim (Lublin 1991), Z badań nad średniowieczem (Lublin 1995), Z obszarów średniowiecznej myśli islamskiej, żydowskiej i chrześcijańskiej (Płock 2002), Zachodnia i polska nauka średniowieczna – encyklopedycznie (Płock 2005), a także sześć tomów przemówień rektorskich i biskupich, wydanych w Lublinie (Bogu i Ojczyźnie, t.1, 1996; t. 2, 1999) i w Płocku (Dobra jest więcej, 2001; Na Skale budujmy nasz świat, 2002; Ducha nie gaście, 2004; Mocni w wierze przeciwstawiajcie się złu, 2005). Większość jego naukowych publikacji powstała jako wynik prac prowadzonych nad średniowiecznymi źródłami rękopiśmiennymi. Znaczącą część dorobku naukowego stanowią krytyczne edycje filozoficznych tekstów średniowiecznych. Pod jego redakcją ukazywały się „Acta mediaevalia” oraz „Bulletin de recherches de L’Intitut de la Culture Medievale”.

Pod jego kierunkiem powstały 22 prace doktorskie i ponad 80 prac magisterskich.

W latach 1985-88 był sekretarzem generalnym Towarzystwa Naukowego KUL, pełnił też funkcje wiceprezydenta Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich (1990-93) i przewodniczącego Kolegium Rektorów Uczelni Wyższych Okręgu Lubelskiego (1992/93 i 1997/98). Ponadto jest honorowym członkiem Towarzystwa Naukowego Płockiego, a także członkiem: Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, Lubelskiego Towarzystwa Naukowego, Societas Humboldtiana Polonorum, Academia Scientiarum et Artium Europaea, Societé Internationale pour L’Étude de la Philosophie Medievale, Associazione degli Storici Europei, Standing Conference of Rectors of the European Universities i innych.

Wyróżniony został nagrodą Ministra Edukacji Narodowej za osiągnięcia w kierowaniu uczelnią, a następnie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. W 1998 r. otrzymał nagrodę im. Włodzimierza Pietrzaka, przyznaną mu za dorobek naukowy i wkład w rozwój polskiego szkolnictwa wyższego przez „Civitas Christiana”, a w r. 1999 Lubelskie Towarzystwo Naukowe odznaczyło go wyróżnieniem „Resolutio Pro Laude” za wieloletnią działalność jako rektora uniwersytetu i przewodniczącego Kolegium Rektorskiego Uczelni Regionu Lubelskiego.

W latach 1999-2006 piastował godność biskupa ordynariusza płockiego. Konsekracja biskupia, kanoniczne przejęcie diecezji oraz uroczysty ingres miały miejsce 1 sierpnia 1999 r. Głównym konsekratorem był prymas Józef Glemp, a współkonsekratorami metropolita lubelski abp Józef Życiński i metropolita szczecińsko-kamieński abp Zygmunt Kamiński. W 2005 r. został honorowym obywatelem Pułtuska, a w 2006 r. honorowym obywatelem Płocka. W grudniu 2006 r. został mianowany arcybiskupem metropolitą warszawskim. Obecnie jest arcybiskupem tytularnym.

Urodził się 9 listopada 1945 r. w Grudziądzu. Po uzyskaniu świadectwa dojrzałości w I Liceum Ogólnokształcącym im. Bolesława Chrobrego w Grudziądzu odbył studia teologiczne i filozoficzne w KUL. Magisterium z filozofii chrześcijańskiej otrzymał w 1969 r. na podstawie pracy Etyka jako nauka empiryczna w ujęciu T. Czeżowskiego i T. Kotarbinskiego, napisanej pod kierunkiem ks. doc. dra hab. Karola kard. Wojtyły. Stopień doktora w zakresie filozofii chrześcijańskiej uzyskał w 1978 r. na podstawie rozprawy Filozoficzne aspekty dyskusji wokół norm ogólnie ważnych we współczesnej teologii pisanej pod kierunkiem, której promotorem był ks. doc. dr hab. Tadeusz Styczeń. Habilitację w zakresie filozofii i socjologii – filozofii (etyki) otrzymał w 1989 r. na podstawie rozprawy. Natura – rozum – wolność. Filozoficzna analiza koncepcji twórczego rozumu we współczesnej teologii moralnej. Wszystkie tytuły uzyskał na Wydziale Filozofii KUL.

Należy do Zgromadzenia Księży Marianów. Pierwsze śluby zakonne złożył 15 sierpnia 1970 r., a wieczyste 15 sierpnia 1973 r. Od 2006 r. jest radnym generalnym. Wyświęcony na kapłana 23 czerwca 1974 r. w Górze Kalwarii.

Pracę w KUL rozpoczął w 1970 r. jako stażysta w Katedrze Etyki, a następnie przeszedł wszystkie szczeble awansu naukowego: asystent (od 1971), starszy asystent (od 1973), adiunkt (od 1979), docent (od 1990), profesor nadzwyczajny (od 1992 r.). Poza KUL wykładał także w Pontificia Universita Lateranese w Rzymie, Uniwersytecie Letnim Polskiego Instytutu Kultury w Rzymie oraz w International Academy of Philosophy w Liechtensteinie. Tytuł naukowy profesora otrzymał w 1997 r. W latach 1992-1998 był prorektorem KUL ds. kontaktów z zagranicą. Od 1993 r. przez dziesięć lat kierował Katedrą Etyki Szczegółowej KUL. 9 maja 1998 r. został wybrany rektorem KUL i pełnił tę funkcję przez dwie kadencje do 2004 r. Od października 2002 r. do przejścia na emeryturę w 2018 r. kierował Katedrą Etyki KUL.

Zainteresowania badawcze ks. prof. Szostka dotyczą takich zagadnień jak: argumentacja w etyce, etyka a antropologia, struktura sumienia, etyka szczegółowa (zwłaszcza znaczenie życia ludzkiego, etyka społeczna), myśl filozoficzna Karola Wojtyły. Opublikował ok. 200 prac, w tym książki: Der Stein um den Menshen (wraz z Karolem Wojtyłą i Tadeuszem Styczniem) (Kevelser 1979), Normy i wyjątki (Lublin 1980), Miłości gdzie jesteś? Medytacje rekolekcyjne (wspólnie z Tadeuszem Styczniem) (Lublin 1986), Natura – rozum – wolność (Lublin 1989, książka została przetłumaczona na jęz. niemiecki i włoski), Pogadanki z etyki (Częstochowa 1993), Wokół godności prawdy i miłości (Lublin 1995). Jest redaktorem księgi pamiątkowej wydanej z okazji osiemdziesięciolecia KUL – Nauka i wiara. 80 lat KUL (Lublin 1999) oraz współredaktorem Codziennych pytań Antygony. Księgi pamiątkowej ku czci księdza Profesora Tadeusza Stycznia (Lublin 2001). Współpracuje z redakcjami: „Ethos. Kwartalnika Instytutu Jana Pawła II KUL”, „Roczników Filozoficznych KUL”, „Zeszytów Naukowych KUL”, „Aletheia. An International Journal of Philosophy”, a także „Rivista di studi sulla persona e la famiglia Anthropotes”.

Jest członkiem Wydziału Filozoficznego Towarzystwa Naukowego KUL, Lubelskiego Oddziału Towarzystwa Filozoficznego, Zarządu Instytutu Jana Pawła II i wiceprezesem Lubelskiego Towarzystwa Naukowego (od 2003). W latach 1992-1997 był członkiem Międzynarodowej Komisji Teologicznej.

Został odznaczony Orderem Palmes Académiques (2001), Medalem Komisji Edukacji Narodowej (2001), Premium Honorificum Lubelskiego Towarzystwa Naukowego (2003) i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2005), Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2013). Jest też laureatem wielu nagród, m.in. Nagrody „Za krzewienie wartości chrześcijańskich w kulturze polskiej”, Nagrody Prezydenta Grudziądza im. Ks. prof. Janusza Pasierba (2001 r.), Nagrody naukowej im W. Pietrzaka (2003), Nagrody Rektora KUL I stopnia (2005), Wyróżnienia Lubelskiego Towarzystwa Naukowego „Resolutio pro Laude Academica” (2005).

Zmarł 21 lipca 2026 roku w Lublinie.

Urodzony 18 maja 1944 r. w Straszowej Woli (powiat Opoczno). W 1959 r. wstąpił do nowicjatu Towarzystwa Salezjańskiego w Czerwińsku n. Wisłą, gdzie w 1960 r. złożył pierwszą profesję zakonną. Po ukończeniu studiów filozoficzno-teologicznych w Wyższym Seminarium Duchownym TS w Lądzie nad Wartą, w 1969 r. przyjął święcenia kapłańskie. W latach 1969-1972 studiował w Instytucie Historii Kościoła na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, uzyskując magisterium i licencjat.

W 1974 r. został zatrudniony w KUL na stanowisku asystenta (od 1983 r. adiunkta) przy Katedrze Historii Kościoła XIX i XX wieku. Stopień naukowy doktora uzyskał w 1982 r. na podstawie pracy: "Administracja archidiecezji gnieźnieńskiej w latach 1918-1939" (druk: Lublin 1987), a w roku 1992 - stopień naukowy doktora habilitowanego na podstawie rozprawy: "Episkopat Kościoła katolickiego w Polsce w 1918-1939" (Warszawa 1992), zatwierdzony przez Centralną Komisję do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych 25 I 1993.

W latach 1993-1998 był prodziekanem Wydziału Teologii KUL, a w latach 1998-2004 prorektorem KUL do spraw studenckich. W latach 1995-2014 kierował Katedrą Historii Zakonów. W 1996 r. został zatrudniony na stanowisku profesora nadzwyczajnego KUL. W roku 2001 uzyskał tytuł naukowy profesora, a w 2003 stanowisko profesora zwyczajnego. W latach 2004-2012 pełnił funkcję Rektora KUL.

Jest członkiem czynnym Towarzystwa Naukowego KUL i od 1995 członkiem Associazione Cultori di Storia Salesiana (Rzym) oraz od 1999 członkiem-korespondentem Lubelskiego Towarzystwa Naukowego. W latach 1986-2003 współpracował z Istituto Storico Polacco (Rzym) i w latach 1998-2005 był członkiem Wissenschaftliche Rat des Instituts für Vergleichende Staat-Kirche-Forschung (Berlin).

Laureat Nagrody Naukowej im. Włodzimierza Pietrzaka (Civitas Christiana, 2004).

Jego zainteresowania naukowe skupiają się wokół szeroko pojmowanych dziejów zakonów w czasach nowożytnych i Kościoła w II Rzeczypospolitej. W sposób szczególny interesuje się życiem i działalnością Prymasa Polski kard. Augusta Hlonda oraz pierwszego nuncjusza apostolskiego w odrodzonej Polsce Achillesa Rattiego, późniejszego papieża Piusa XI, którym poświęcił szereg publikacji. Jego dorobek obejmuje ok. 150 artykułów i rozpraw naukowych, w tym siedem tomów źródeł do dziejów nuncjatury Achillesa Rattiego: Achilles Ratti (1918-1921), Vol. l-7 (25 IV 1918-31 I 1920) (Romae 1995-2003), opublikowane nakładem Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie w serii: Acta Nuntiaturae Polonae T. 57.

Urodził się 28 kwietnia 1953 r. w Lublinie. Po uzyskaniu świadectwa dojrzałości w liceum w Bełżycach odbył studia filozoficzno-teologiczne na Wydziale Teologii KUL (1978) oraz studia prawa kanonicznego (1985, specjalizacja w zakresie prawa rzymskiego) na Wydziale Prawa Kanonicznego i Świeckiego KUL. Po przyjęciu święceń kapłańskich pełnił obowiązki duszpasterskie w Lubartowie, Żółkiewce i parafii katedralnej w Lublinie (1978-82).

W 1989 r. otrzymał stopień doktora nauk prawnych na podstawie pracy „Ustawodawstwo karne rzymskich cesarzy chrześcijańskich w sprawach religijnych” (Lublin 1990), napisanej pod kierunkiem prof. Marka Kuryłowicza. Habilitację uzyskał w 1996 r. na podstawie rozprawy „Sacrilegium w prawie rzymskim” (Lublin 1995). Tytuł profesora nauk prawnych otrzymał w 2009 roku.

Od 1985 r. jest pracownikiem Katedry Prawa Rzymskiego na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji, a w latach 1997-2017 pełnił funkcję jej kierownika. Był członkiem Rady Programowej Lubelskiego Kongresu Kultury Polskiej 2000. W latach 1999-2004 sprawował funkcję prodziekana, a w latach 2004-2012 dziekana Wydziału Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji KUL. Był inicjatorem powstania kierunku europeistyka (2008) oraz European Studies (2010), a także współinicjatorem utworzenia na WPPKiA Szkoły Prawa Ukraińskiego oraz uruchomienia kilku projektów studiów podyplomowych.

W roku 2012 i ponownie w 2016 został wybrany rektorem KUL. W czasie jego kadencji KUL świętował 100. rocznicę powstania uniwersytetu (2018). Był inicjatorem wielu elementów obchodów jubileuszu, wśród których znalazły się m.in. zebranie plenarne KEP na KUL (2017), Światowy Zjazd Absolwentów (2018), a także wydanie 3-tomowej historii uczelni. Mimo niżu demograficznego uniwersytet pod jego rządami uruchomił nowe kierunki studiów, w tym m.in. pielęgniarstwo, rozbudowując ofertę KUL o nauki o zdrowiu oraz zwiększył liczbę studentów-obcokrajowców, m.in. dzięki poszerzeniu oferty studiów w języku angielskim. Przyczynił się do ustabilizowania sytuacji finansowej uczelni, a następnie pozyskania znacznych środków finansowych na inwestycje w ramach Zintegrowanych Programów Rozwoju KUL. Ukończył rozbudowę bazy naukowo-dydaktycznej (m.in. Centrum Transferu Wiedzy oraz Interdyscyplinarne Centrum Badań Naukowych) oraz poszerzył bazę rekreacyjno-sportową na Poczekajce o nowe obiekty (m.in. halę wielofunkcyjną i korty tenisowe). Powołał nowe jednostki w strukturze KUL m.in. Uniwersyteckie Centrum Medialne oraz Muzeum KUL. Z jego inicjatywy Uniwersytet stał się też miejscem cyklicznych wydarzeń kulturalnych, m.in. cyklu koncertów Opus Magnum oraz KULowskich Spotkań Literackich. Podjął skuteczne zabiegi o sądową rehabilitację pierwszego powojennego rektora KUL ks. prof. Antoniego Słomkowskiego, skazanego przez władze komunistyczne za obronę niezależności uniwersytetu (2018). Przyczynił się także do powołania Wschodnioeuropejskiej Sieci Uniwersytetów.

Jego poszukiwania naukowe koncentrują się na problematyce z zakresu historii prawa i prawa rzymskiego; badania obejmują zagadnienia z obszaru rzymskiego prawa karnego, sakralnego, historii i współczesności prawa rzymskiego, historii prawa kanonicznego oraz europejskiej kultury prawnej, zwłaszcza w kontekście oddziaływania na nią prawa rzymskiego. W swoich publikacjach podejmuje także zagadnienie historii i znaczenia uniwersytetów.

W latach 2009-2013 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Programowej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. Jest (lub był) członkiem kilku towarzystw i stowarzyszeń naukowych, m.in.: Komitetu Nauk o Kulturze Antycznej Polskiej Akademii Nauk, Komisji Prawnej Polskiej Akademii Nauk Oddział w Lublinie, Towarzystwa Naukowego KUL, Lubelskiego Towarzystwa Naukowego. Był redaktorem naczelnym kwartalnika “Studia Prawnicze KUL” (2007-2012), jest (lub był) członkiem rady naukowej kilku czasopism naukowych, m.in. “Review of Comparative Law”, “Studia z Prawa Wyznaniowego”, “Roczników Nauk Prawnych KUL”, “Edukacja Prawnicza”.

Odbył staże naukowe, m.in. w Paryżu (1988, 1992), w Louvain-La-Neuve (1993), Louvain (2002), Nanovic Institute for European Studies-University of Notre Dame (2009). Wykładał prawo rzymskie na Wydziale Teologicznym w Spiskiej Kapitule (1997-1998) oraz Wydziale Teologii w Welehradzie (1999-2000).

Jest promotorem 19 prac doktorskich, dotychczas 5 wypromowanych przez niego doktorów uzyskało stopień naukowy doktora habilitowanego z zakresie prawa, zaś jeden z nich tytuł profesora. Jest autorem kilkunastu prac, m.in. Kościół i prawo rzymskie, wyd. II, Wydawnictwo KUL, Lublin 2008; Church and Roman Law, Wydawnictwo KUL, Lublin 2010, Zbiór prawa Mojżeszowego i rzymskiego. Tekst łacińsko-polski, Lublin 2011, Polityka ustawodawcza rzymskich cesarzy chrześcijańskich w sprawach religijnych, Wydawnictwo KUL, Lublin 2020. Jako współautor opublikował m.in. Roman Longchamps de Bérier (1883-1941). Profesor lwowski i lubelski (z M. Pyter), wyd. II, Wydawnictwo KUL, Lublin 2015. Efektem jego pracy dydaktycznej są podręczniki i leksykony: Rzymskie prawo prywatne. Kompendium (wyd. VI, Wolters Kluwer, Warszawa 2017), Rzymskie prawo publiczne, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2010 [wraz z J. Misztal-Konecką i M. Wójcik], Łacińskie sentencje i powiedzenia prawnicze [wraz z K. Burczakiem, M. Jońcą], wyd. III, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2018), Leksykon tradycji rzymskiego prawa prywatnego. Podstawowe pojęcia [wraz z M. Jońcą]. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2016). Wizjoner i realista. O Idzim Radziszewskim – twórcy Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego (wraz z M. Pyter, Wydawnictwo KUL, Lublin 2020 – praca została wydana w języku włoskim i angielskim).

Został odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2013) i Medalem 700-lecia Miasta Lublin (2017) oraz otrzymał tytuł ambasadora Lubelskiego Klubu Biznesu (2020).

W latach 1981-1987 odbył uwieńczone magisterium studia filozoficzno-teologiczne w Wyższym Seminarium Duchownym Hosianum w Olsztynie. Dnia 9 czerwca 1987 r. z rąk Jana Pawła II przyjął w Lublinie święcenia kapłańskie. W latach 1989-1993 odbył studia doktoranckie na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Stopień doktora uzyskał w 1993 r. (KUL), habilitował się w roku 2001 (KUL), w 2003 r. otrzymał stanowisko profesora nadzwyczajnego KUL. Postanowieniem Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej uzyskał tytuł naukowy profesora nauk teologicznych (2008). W roku 2010 otrzymał stanowisko profesora zwyczajnego KUL.

W KUL zatrudniony od października 1993 r. na Wydziale Teologii najpierw jako asystent, a później adiunkt (1997-2002) Instytutu Teologii Pastoralnej i Instytutu Pastoralno-Liturgicznego. W latach 2002-2005 i 2018-2019 dyrektor Instytutu Nauk o Rodzinie, w ramach którego w latach 2002-2020 kierował Katedrą Opieki Społecznej Paliatywnej i Hospicyjnej. Zorganizował Podyplomowe Studium Profilaktyki i Terapii Uzależnień od Narkotyków (instytucja certyfikowana przez Ministra Zdrowia). Był również kierownikiem Podyplomowego Studium Duszpasterstwa i Poradnictwa Specjalnego. W latach 1996-2004 delegat Rektora KUL ds. kontaktów z zagranicą. W roku 2004 został mianowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przewodniczącym zespołu ekspertów ds. standardów nauczania kierunku nauki o rodzinie. W latach 2004-2008 pełnił funkcję prorektora ds. nauki i współpracy z zagranicą KUL. Powołany na eksperta nauk o rodzinie Państwowej Komisji Akredytacyjnej w Zespole Nauk Społecznych i Prawnych. Wybrany na przewodniczącego Kolegium Dziekanów Wydziałów Teologii w Polsce (2008-2016), na członka rzeczywistego Lubelskiego Towarzystwa Naukowego (od 2011). W latach 2008-2016 - Dziekan Wydziału Teologii. Rektor KUL od 1 września 2020 r.

Wykładowca innych uczelni krajowych i zagranicznych: Kolegium Teologicznego w Olsztynie oraz Instytutu Teologiczno-Historycznego w Olsztynie (1993-1995), Seminarium Duchownego Księży Marianów w Lublinie (1993-1995, 2004-2009), Instytutu Pastoralno-Liturgicznego Spiskiej Kapituły na Słowacji (1994-1996), Instytutu Teologiczno-Historycznego w Olsztynie (1995-1996), Seminarium Duchownego w Elblągu (1997-1998), Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Bratysławskiego w Trnavie na Słowacji (1999-2001), Instytutu Pastoralnego we Lwowie (2000-2001). W latach 1996-2001 był konsultantem Komisji Duszpasterskiej Episkopatu Polski. Od lutego 2011 jest konsultorem Rady Naukowej Konferencji Episkopatu Polski. 23 stycznia 2025 r. został mianowany Interlokutorem Papieskiej Akademii Teologicznej (na 5-letnią kadencję). 

Członek Sekcji Pastoralistów Polskich (od 1993 r.), Lubelskiego Towarzystwa Naukowego (od 2002 r.), Ogólnopolskiego Forum Ruchu Hospicyjnego (od 2000 r.), Rady Naukowej i Komitetu Redakcyjnego z. 10 (Nauki o rodzinie) „Roczników Teologicznych” (od 2003 r.), Görres Gesellschaft w Kolonii (od 2006 r.), Kapituły Nagrody Imienia Św. Kamila (od 2007 r.), Zarządu Lubelskiego Towarzystwa Przyjaciół Chorych – Hospicjum Dobrego Samarytanina (od 2006 r.), Rady Konsultacyjnej Państwowej Komisji Akredytacyjnej (od 2021 r.).

W latach 2020-22 był członkiem Rady Polityki Penitencjarnej przy Ministrze Sprawiedliwości, od 2021 r. wchodzi w skład Rady Konsultacyjnej Polskiej Komisji Akredytacyjnej, a od 2023 r. jest członkiem Kapituły Nagrody TOTUS TUUS w kategorii „Propagowanie nauczania Świętego Jana Pawła II” i członkiem zewnętrznym Rady Naukowej Wydziału Teologii Greckokatolickiej Uniwersytetu w Preszowie.

Od 12 marca 2016 r. Prezes - wolontariusz Zarządu Towarzystwa Przyjaciół Chorych Hospicjum Dobrego Samarytanina w Lublinie.

Zakres problematyki badawczej: zagadnienie chorych w stanach terminalnych i ich rodzin; problematyka zespołu wspierającego; pozamedyczne aspekty opieki paliatywnej i hospicyjnej, profilaktyka patologii społecznych; resocjalizacja przez edukację, teologia pastoralna.