O Bibliotece Uniwersyteckiej KUL

 

Biblioteka Uniwersytecka Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II należy do najstarszych i najważniejszych instytucji naukowych KUL. Jej początki sięgają 1918 r.; twórca uczelni, ks. Idzi Radziszewski, dobrze rozumiał, że uniwersytet nie może istnieć bez własnego zaplecza naukowego. Dlatego już w Piotrogrodzie rozpoczęto gromadzenie księgozbioru, który miał stać się podstawą pracy badawczej i dydaktycznej nowej katolickiej uczelni w odrodzonej Polsce.

Od początku Biblioteka rozwijała się dzięki zaangażowaniu ludzi, darczyńców i środowisk związanych z KUL. Szczególne miejsce w jej historii zajmuje Emilia Szeliga-Szeligowska, organizatorka pracy bibliotecznej i wieloletnia opiekunka księgozbioru. W czasie II wojny światowej Biblioteka, formalnie włączona w struktury Staatsbibliothek Lublin, przetrwała dzięki postawie polskiego personelu i trosce o zachowanie odrębności jej zbiorów. Po wojnie wznowiła działalność już w 1944 r., a od 1950 r. jej siedzibą pozostaje gmach przy ul. Chopina 27.

Okres powojenny przyniósł intensywny rozwój organizacyjny i naukowy Biblioteki. Za dyrekcji o. Romualda Gustawa OFM ukształtował się jej wyraźny profil jako jednego z najważniejszych w Polsce ośrodków bibliotecznych w zakresie teologii, filozofii chrześcijańskiej i nauk kościelnych. Rozbudowywano księgozbiór, porządkowano strukturę organizacyjną, rozwijano informację naukową, współpracę z bibliotekami krajowymi i zagranicznymi oraz działalność szkoleniową. Kolejne dekady, zwłaszcza od lat 90. XX w., były czasem komputeryzacji, modernizacji pracy bibliotecznej, rozwoju zasobów elektronicznych, digitalizacji i konserwacji zbiorów. Dzięki temu Biblioteka stopniowo przekształcała się w nowoczesną instytucję naukową, łączącą tradycyjny warsztat pracy ze źródłem z dostępem do cyfrowych narzędzi informacji.

Przez dziesięciolecia Biblioteka KUL była nie tylko zapleczem naukowym Uniwersytetu, lecz także ważnym ośrodkiem bibliotekarstwa akademickiego i kościelnego w Polsce. Jej profil ukształtowały zwłaszcza teologia, religioznawstwo, filozofia chrześcijańska, humanistyka oraz nauki społeczne. W tym zakresie Biblioteka pełniła rolę jednego z najważniejszych ośrodków w kraju, a jej zbiory i doświadczenie służyły nie tylko społeczności akademickiej KUL, lecz także badaczom z innych instytucji.

Współczesna Biblioteka łączy funkcję instytucji dziedzictwa kulturowego z zadaniami nowoczesnego centrum informacji naukowej. Gromadzi, opracowuje, udostępnia, konserwuje i digitalizuje zbiory, zapewnia dostęp do katalogów, baz danych i zasobów elektronicznych, prowadzi działalność szkoleniową, informacyjną i wystawienniczą. Dzięki systemowi ALMA i multiwyszukiwarce PRIMO VE użytkownicy mogą korzystać z nowoczesnych narzędzi wyszukiwania, a dostęp zdalny do zasobów elektronicznych wspiera pracę naukową także poza murami Uczelni. Biblioteka pozostaje miejscem pracy ze źródłem, przestrzenią spotkania z dziedzictwem oraz partnerem wspierającym badania, dydaktykę i rozwój nauki na KUL.

Zbiory

Zbiory BU KUL są świadectwem historii Uniwersytetu, Kościoła, nauki i kultury. Obok nowoczesnego księgozbioru naukowego Biblioteka przechowuje rękopisy, inkunabuły, starodruki, zbiory graficzne, kartograficzne i muzyczne. Wśród najcenniejszych obiektów znajdują się m.in. Dekret Gracjana – rękopis z początku XIV w., przywilej Elżbiety Łokietkówny z 1371 r., autografy Adama Mickiewicza z Archiwum Filomatów, inkunabuły, unikatowy egzemplarz Hebdomas Sebastiana Klonowica wydany w Krakowie w 1581 r., pierwsze wydanie Cosmografia Sebastiana Münstera z 1544 r., górniczy plan Wieliczki Marcina Germana wydany w 1645 r. oraz druki i rękopisy muzyczne z kolekcji Bibliotheca Rudolphina. Szczególne miejsce zajmują również materiały związane z dr. Zygmuntem Klukowskim – lekarzem, społecznikiem, regionalistą, bibliofilem i kronikarzem dziejów Zamojszczyzny. Przechowywany w Bibliotece Dziennik Zygmunta Klukowskiego z lat okupacji został wpisany na Polską Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata. Dekret Gracjana, Archiwum Filomatów, druki polskie z XVI wieku i kolekcja Rudolphina zostały włączone do Narodowego Zasobu Bibliotecznego, co potwierdza wyjątkową rangę zbiorów BU KUL jako części narodowego dziedzictwa dokumentacyjnego.