Biopreparat z laboratorium KUL: Naturalny i pachnący pogromca bakterii

Oregano, kolendra, tymianek czy goździki - łączy je nie tylko ładny zapach, ale też właściwości antybakteryjne. Wiedzą o tym studenci KUL, którzy udowadniają, że innowacja w walce ze szkodliwymi bakteriami nie musi oznaczać skomplikowanej chemii - czasem wystarczy odpowiednia proporcja naturalnych składników, by stworzyć preparat, który może realnie poprawić bezpieczeństwo dzieci.

Studenci z Koła Naukowego Biotechnologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II pracują nad stworzeniem naturalnych biopreparatów do dezynfekcji powierzchni, które dotykają dzieci. Produkt ma stać się bezpieczną alternatywą dla syntetycznych środków chemicznych, chroniąc dzieci przed potencjalnie chorobotwórczymi drobnoustrojami na placach zabaw.

- Staramy się opracować recepturę skutecznego biopreparatu, który będzie zwalczał bakterie, w szczególności te antybiotykooporne, po to aby środowisko zabawy było bezpieczniejsze dla dzieci - wyjaśnia doktorantka Kinga Ożga, przewodnicząca Koła Naukowego Biotechnologii KUL. - Biopreparaty komponujemy na bazie roślinnych ekstraktów i olejków - dodaje.

- Postawiliśmy na naturalne substancje, które są obecne w roślinach, jako alternatywę dla komercyjnie dostępnych środków na bazie różnych związków chemicznych - mówi dr hab. Ilona Sadok z Katedry Chemii Biomedycznej i Analitycznej Instytutu Nauk Biologicznych KUL, opiekun studenckiego koła biotechnologów. - Zależy nam, żeby takie preparaty można było wykonać w domu. Bazujemy więc na tym, co jest dostępne w sklepach, w kuchni. Może wydawać się, że jest to proste zadanie. Ale łatwiej jest sięgnąć po substancje chemiczne, które mają udowodnione silne działanie przeciwbakteryjne, a trudniej znaleźć coś, co jest wokół nas i w mądry sposób to wykorzystać - dodaje.

Inspiracją do podjęcia prac nad nowym środkiem były wyniki wcześniejszego projektu badawczego studentów KUL. Analiza czystości mikrobiologicznej ogólnodostępnych placów zabaw wykazała obecność licznych bakterii, które mogą wywoływać choroby. Jak podkreślają autorzy projektu, place zabaw – choć często ogrodzone – są regularnie odwiedzane zwierzęta, co sprzyja zanieczyszczeniu miejsc, w których bawią się dzieci.

- Testujemy zioła i olejki z ziół. Kojarzymy je z kuchni, stosujemy jako przyprawy, napary czy herbaty - to m.in. oregano, kolendra, rozmaryn czy rumianek. My zaś wykorzystujemy ich właściwości nie tylko lecznicze, lecz też antybakteryjne, które pozwalają na sanityzację powierzchni – mówi doktorant Arkadiusz Jastrzębski z Koła Naukowego Biotechnologii KUL. - Komercyjnie dostępne preparaty często bywają agresywne. Pamiętamy z czasów pandemii spryskiwanie rąk stężonym alkoholem i czuliśmy skutki takich zabiegów na naszej skórze. Olejki mają delikatniejsze właściwości i ładniejszy zapach - dodaje. - Są bardziej przyjazne tak dla środowiska, jak i dla nas - doprecyzowuje Kinga Ożga.

Sekret działania biopreparatów tkwi w odpowiednich proporcjach ich składników. - Wykorzystujemy zjawisko synergizmu, czyli wzmocnionego działania przeciwbakteryjnego wynikającego z połączenia kilku odpowiednio dobranych składników. Badamy działanie biopreparatów na podłożach mikrobiologicznych, na których posiane są bakterie i obserwujemy strefy zahamowania ich wzrostu. To metoda na zbadanie właściwości, czy dane środki mają właściwości przeciwbakteryjne. I nasze preparaty właśnie takie właściwości wykazują - podkreśla Arkadiusz Jastrzębski.

- Wybieraliśmy rośliny, które nie będą podrażniać ani powodować alergii - tak, aby składniki biopreparatów były bezpieczne, zwłaszcza dla dzieci. Poświęciliśmy dużo czasu ze studentami w laboratorium, aby przetestować różne zioła, przyprawy, olejki i wyselekcjonować te, które możemy w sposób bezpieczny dla dzieci połączyć w jedną kompozycję. Przed nami jeszcze ważny test w warunkach terenowych, gdyż chcemy sprawdzić, czy nasze kompozycje działają skutecznie również poza laboratorium - podkreśla dr hab. Ilona Sadok.

W ramach pracy nad projektem Koło Naukowe Biotechnologów KUL chętnie dzieli się swoją wiedzą i odkryciami z innymi, m.in. organizując spotkania i warsztaty edukacyjne dla dzieci i ich opiekunów oraz studentów. Działania te są realizowane w ramach promocji wyników projektu „Biopreparat dla bezpiecznych placów zabaw” – grantu finansowanego ze środków budżetu państwa, przyznanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Programu „Studenckie koła naukowe tworzą innowacje” (nr SKN/SN/630602/2025).

Działania prospołeczne oraz popularyzujące naukę realizowane są ze środków uzyskanych w ramach nagrody Uniservitate Global Award 2024 za projekt „Antybiotykooporność bakterii: globalne wyzwanie – lokalne działanie”, który wyróżniony został pierwszą nagrodą w regionie Europy Środkowej, Europy Wschodniej i Bliskiego Wschodu.