Nauczymy Cię mówić wielką literą

Z początkiem 2026 r. weszły w życie nowe zasady ortograficzne języka polskiego. Studentki polonistyki i edytorstwa KUL wspólnie z językoznawcą dr. hab. Mariuszem Koprem z Instytutu Językoznawstwa KUL biorą jedenaście reguł ze zmianami na „polonistyczny warsztat” i w autorskim opracowaniu objaśniają, dlaczego Lublinianin zastąpił lublinianina i że markowy egzemplarz też ma imię.

- To największa reforma ortografii od 1936 r. Prawnie zatwierdzone zmiany czasami wywołują sprzeciw, chociaż musimy się do nich dostosować. Mieliśmy już na to czas w 2025 r. Był to rok przejściowy i adaptacyjny, chociaż po naukę nowych zasad ortograficznych nigdy nie jest za późno - stwierdza dr hab. Mariusz Koper z Instytutu Językoznawstwa KUL.

Lublinianin i Czubianka

Zmiany obejmują m.in. pisownię nazw mieszkańców miast i wsi, form z „nie” oraz różne typy nazw własnych. Dla wielu użytkowników języka będzie to oznaczało konieczność zmiany wieloletnich nawyków – a jak wiadomo – najtrudniejsza bywa właśnie zmiana przyzwyczajeń.

Objaśniamy i pytamy

Z myślą o studentach, pracownikach i wszystkich osobach posługujących się na co dzień językiem polskim w tekstach naukowych, urzędowych i medialnych – nowe zasady w przystępnej formie opracowały studentki polonistyki i edytorstwa KUL: Natalia Banaszkiewicz, Agnieszka Cyfra, Dorota Wyrzykowska, Aleksandra Zięba. Na bazie przygotowanego materiału tłumaczą krok po kroku, co konkretnie się zmienia, podają liczne przykłady i podpowiadają proste sposoby zapamiętania nowych reguł.

- W ramach współpracy z ANMiK KUL zasady pokażemy również w formie krótkich materiałów video oraz grafik. Podpytamy też studentów, pracowników KUL i mieszkańców Lublina, czy nowe reguły ortografii są im znane i jak sobie z nimi radzą – mówi studentka filologii polskiej, Agnieszka Cyfra.

Jedenaście zasad

W opracowaniu znalazły się m.in. omówienia objaśniające zapis nazw mieszkańców miast, dzielnic i wsi wielką literą, ujednolicenia pisowni „nie” z imiesłowami i przymiotnikami, zasady stosowania wielkiej litery w nazwach obiektów przestrzeni publicznej, lokali, nagród i tytułów, nowych reguł dotyczących członu „pół-”, prefiksów typu „super-, eko-, mega-”, cząstek „niby-, quasi-”, a także dopuszczalnych wariantów w parach wyrazów typu „tuż tuż / tuż-tuż / tuż,tuż”.

Bądźmy świadomi

Materiał został tak przygotowany, aby można go było wykorzystać zarówno na zajęciach akademickich, jak i w codziennej pracy redaktorskiej czy urzędniczej.

Studentki polonistyki i edytorstwa KUL pokazują, że reforma ortografii nie musi budzić lęku – może stać się okazją do odświeżenia wiedzy, wzrostu świadomości językowej i uważniejszego traktowania słowa pisanego.

Opracowania wraz z materiałem wideo pojawią się już wkrótce na stronie internetowej KUL.