Dzień Przyjaźni Polsko-Węgierskiej

Obchody Dnia Przyjaźni Polsko-Węgierskiej rozpoczęły się 23 marca 2026 roku wizytą prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Węgierskiej, Karola Nawrockiego i Tamása Sulyoka, w Przemyślu, a następnie obaj prezydenci udali się do Budapesztu. Inicjatorem kultywowania wspólnej historii i współpracy polsko-węgierskiej był prezydent Lech Kaczyński, który w 2007 roku zapoczątkował uroczystości.

Etos współpracy polsko-węgierskiej wpisuje się w tysiącletnią przyjaźń między narodami: polskim i węgierskim. Oprócz wspólnych władców łączą nas bohaterowie, którzy walczyli na rzecz wolności i suwerenności obu narodów, jak generał Józef Bem. Pamiętna pomoc Węgrów w 1920 roku i dostarczenie amunicji dla polskiego wojska podczas nawały bolszewickiej, przechyliła szalę zwycięstwa na korzyść Polaków. W 1956 roku Polacy solidarnie wsparli Węgrów, oddając krew dla walczących przeciwko komunistom w powstaniu węgierskim. Po wybuchu drugiej wojny, kiedy w 1939 roku Niemcy napadły na Polskę, węgierski premier Pál Teleki otworzył granicę dla uchodźców z Polski. Na Węgry przybyło ponad 100 tysięcy Polaków, a dla uczniów uruchomiono polskie szkoły. W czasie drugiej wojny światowej to węgierski ksiądz katolicki Béla Varga, przewodniczący Zgromadzenia Narodowego Węgier i działacz węgierskiej emigracji antykomunistycznej, który współorganizował pomoc dla ponad 110 tysięcy polskich uchodźców na Węgrzech. Stał się ich opiekunem i przyjacielem, organizując szkołę dla polskiej młodzieży. Na posiedzeniu parlamentu węgierskiego w 1942 roku w sprawie pomocy polskim uchodźcom mówił, że „dla Węgrów tysiącletnia przyjaźń z Polską jest dziedzictwem równie ważnym i świętym, jak dom i ziemia”. Po zajęciu Budapesztu przez Armię Czerwoną ksiądz Varga został poddany przesłuchaniom przez sowiecką bezpiekę. Radzieccy zbrodniarze próbowali go zmusić, żeby zdradził, co Polacy mówili na temat sowieckiej zbrodni w Katyniu. Ksiądz nie zdradził Polaków. Następnie uciekł z kraju i przedostał się do USA, gdzie nawiązał kontakty z wybitnymi Polakami jak: Zbigniew Brzeziński czy Jerzy Giedroyć.

Podejście obu państw względem szeregu wyzwań i zagrożeń XXI wieku jest podobne, zwłaszcza jeśli chodzi o politykę migracyjną i zarówno Polska, jak i Węgry wspierają politykę obrony zewnętrznych granic UE. Węgry w tych trudnych czasach wyrażają swoją solidarność z Polską i przypominają, że walka ze zjawiskiem nielegalnej migracji może być skuteczna jedynie poprzez zapewnienie odpowiedniej ochrony i zabezpieczenie granic fizycznymi barierami. Polska i Węgry mierzą się z wyzwaniami dotyczącymi bezpieczeństwa naszych granic, stawiając czoła wonie hybrydowej prowadzonej przez Rosję. Ponadto oba państwa, Polska i Węgry, są pod presją ze strony wielu ważnych instytucji UE, a także kluczowych polityków z innych państw członkowskich. To jest najlepszy dowód na to, jak ważna jest współpraca między państwami regionu Europy Środkowej, ponieważ łączy nas nie tylko wspólna historia, lecz także współczesne problemy. Wzajemna współpraca jest bowiem kluczowa dla naszej wspólnej przyszłości. Tylko mówiąc jednym głosem, możemy obronić naszą wolność, a także walczyć o wspólne interesy zarówno w UE, jak i w NATO.

Polacy rozumieją i przyjmują Węgrów o wiele lepiej niż inni. Ich światopogląd, stosunek do tradycji i kultury są nam o wiele bliższe niż w państwach zachodnioeuropejskich. Wiele nas łączy niż dzieli. Oba państwa są członkami UE, NATO, ale także Grupy Wyszehradzkiej, Bukaresztańskiej Dziewiątki czy Inicjatywy Trójmorza. Mimo pewnych różnic w stanowisku wobec Rosji czy Ukrainy, każde z państw jest zobligowane do prezentowania własnego punktu widzenia na różnych forach, niezależnie od opcji politycznych. Dla Węgrów Grupa Wyszehradzka jest jeszcze ważniejsza niż dla Polaków. Węgry są zwolennikiem współpracy wyszehradzkiej i w ogóle szerzej współpracy środkowoeuropejskiej. Właśnie po to, żeby, jak mówił profesor Wacław Felczak, mieszkańcy Europy Środkowej nie byli pasażerami pociągu, który jedzie w nieznanym kierunku i warto dodać, żeby nie byli pasażerami pociągu drugiej klasy.

Dzień Przyjaźni Polsko-Węgierskiej został ustanowiony 19 lat temu przez ówczesnego prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego, więc wizyty dwustronne wpisują się w tę tradycję, a nawet szerzej, w kultywowanie długoletniej współpracy i wspólnej historii. Pomoc, współpraca i bezpieczeństwo powinny być drogowskazem dla obywateli obu państw.