Historia Instytutu Nauk Biblijnych KUL sięga swoimi korzeniami początków działalności Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Przedstawiony poniżej rys historyczny Instytutu nie ma charakteru dokładnej kroniki wydarzeń, co przekraczałoby ramy doraźnego źródła informacji jakim jest internetowa strona WWW. Chodzi tu raczej o jedynie skrótowy zapis, który dotyczyć będzie następujących zagadnień: nazwy Instytutu, kadr naukowych i dydaktycznych, które przedstawiono na tle ważniejszych wydarzeń z życia INB oraz aktualnego stanu zatrudnienia na Instytucie Nauk Biblijnych KUL.

 
Nazwa
 

Właściwa historia instytutu zaczęła się już w 1956 r., kiedy to powstała sekcja biblijna wydziału teologicznego KUL. W 1959 r. dała ona początek Szkole Biblijnej KUL, której nazwa świadomie nawiązywała do słynnej Ecole Biblique et Archeologique Frances w Jerozolimie. Jednakże w 1981 r. ówczesny kierownik Szkoły Biblijnej KUL, o.prof. dr hab. Hugolin Langkammer w imieniu wszystkich wykładowców biblistyki KUL zwrócił się do władz uczelni z prośbą o przemianowanie Szkoły Biblijnej KUL na Instytut Nauk Biblijnych KUL. Uzasadnienie brzmiało następujaco: "Proponowana nowa nazwa, nieoficjalnie zresztą używana już od pewnego czasu, lepiej odpowiada charakterowi pracy profesorów Pisma św., jak i wskazaniom Konstytucji 'Sapientia Christiana'". Senat KUL przychylnie odniósł się do tej prośby i od roku 1981 urzędowa nazwa brzmi: Instytut Nauk Biblijnych KUL. Nie była to zmiana czysto formalna, chodziło bowiem o zaznaczenie, że zmianie uległ również sam profil programowy Instytutu i został on, w miarę istniejących możliwości, upodobniony do programu obowiązującego na Papieskim Instytucie Biblijnym w Rzymie. Działania te były konsekwencją podejmowanych już wcześniej wysiłków na rzecz uzyskania przez wydział teologiczny Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego uprawnień do nadawania stopnia naukowego licencjata nauk biblijnych.

 
Kadry naukowo-dydaktyczne
 

Powołana do życia w 1959 r. "Szkoła biblijna" składała się z pięciu katedr: egzegezy ST, egzegezy NT, teolgii biblijnej, archeologii i geografii biblijnej oraz filologii. Jej pierwszymi wykładowcami byli księża profesorowie: Edward Dąbrowski, Feliks Gryglewicz, Stanisław Grzybek, Augustyn Jankowski, Józef Paściak OP, Jan Stępień, H. Strąkowski oraz J. Styś. Kolejne lata działalności przyniosły pewne zmiany i tak w roku 1965/66 w Instytucie Nauk Biblijnych pracowali następujący wykładowcy: ks. prof. Stanisław Łach (kierownik Instytutu i kierownik Katedry Egzegezy ST), ks. doc. Feliks Gryglewicz (kierownik Katedry Egzegezy NT), ks. doc. Jan Stępień (kierownik Katedry Egzegezy Listów św.Pawła), ks. dr Kazimierz Romaniuk (po habilitacji w r.1966 objął kierownictwo Katedry Teologii Biblijnej), ks. dr Józef Kudasiewicz (wykładowca języka greckiego i wybranych zagadnień ze ST i NT), o. dr Józef Paściak OP (wykładowca archeologii i geografii biblijnej), ks. mgr Stanuisław Cinal SAC (lektor języka hebrajskiego i języków orientalnych).

W roku akademickim 1966/67 pracę w KUL rozpoczęli ks. dr Lech Remigiusz Stachowiak, który po habilitacji w r.1967 objął kierownictwo Katedry Filologii Biblijnej, ks. mgr Marian Filipiak (asystent przy Katedrze Egzegezy ST) oraz ks. dr Piotr Pajor, który przez jeden rok był asystentem w Katedrze Egzegezy Nowego Testamentu kierowanej przez ks. doc.Feliksa Gryglewicza. W 1967 r. został zaangażowany o. dr Hugolin Langkammer OFM, który po habilitacji w roku 1968 objął Katedrę Archeologii i Geografii Biblijnej.

Rok 1967 był niezwykle ważny dla biblistyki polskiej. Papieska Komisja Biblijna postanowiła bowiem przeprowadzić w Polsce egzaminy na stopień licentacja nauk biblijnych. Ks. prof. Stanisław Łach już od 1959 r. prowadził starania w tej sprawie. Ideę tę popierał także ówczesny Prymas Polski ks. kardynał Stefan Wyszyński, który na ostatniej sesji Soboru Watykańskiego II przedłożył Ojcu św. Pawłowi VI prośbę, aby Papieska Komisja Biblijna przyjechała do Polski. Wyjątkowa sytuacja jaką stanowiły obchody tysiąclecia Chrztu św. Polski w 1966 r., spowodowała przychylne nastawienie najwyższych waładz Kościoła do realizacji tak wyjątkowego przedsięwzięcia. Pragnąc, aby egzaminy przed Papieską Komisją Biblijną wypadły jak najlepiej postanowiono przeprowadzić najpierw egzaminy kwalifikacyjne przed komisją złożoną z biblistów polskich. W skład tej komisji weszli samodzielni pracownicy sekcji biblijnej KUL oraz doktorzy nauk biblijnych: ks.prof.dr S. Łach (przewodniczący), ks. prof. dr Feliks Gryglewicz, ks. prof. dr J. Stępień, o. doc. dr A. Jankowski, ks.doc.dr L. Stachowiak, o. doc. Hugolin Langkammer, ks. doc. dr K. Romaniuk, o. dr J. Paściak, ks. dr J. Frankowski (ATK). Egzaminy kwalifikacyjne odbyły się w trzech seriach: we wrześniu i grudniu 1966 r. oraz w czerwcu 1967 r.

Termin egzaminu przed Papieską Komisją Biblijną wyznaczony został na 30 czerwca 1967 r. Zostali do niego dopuszczeni wszyscy profesorowie Pisma św. wykładający w seminariach duchownych, którzy uzyskali stopień licencjata lub doktora teologii w zakresie Pisma św. Z ówczesnych studentów sekcji biblijnej KUL miał zdawać jedynie ks. mgr Ryszard Rubinkiewicz SDB. Do końca nie było wiadomo, czy Komisja Biblijna przyjedzie, ponieważ ówczesne władze państwowe utrudniały obcokrajowcom wjazd do Polski odmawiając im udzielenia wiz wjazdowych. Ostateczne na parę dni przez wyznaczoną datą okazało się, że polskie władze konsularne wycofały wizy niektórym członkom Komisji, tak że nie mogła ona przyjechać w swoim pełnym składzie. Zdecydowano zatem przeprowadzić trzecią turę egzaminów kwalifikacyjnych, a wyniki egzaminów przesłać do ówczesnego sekretarza Komisji Biblijnej o. B. Wambacqa. Taki ostatecznie był finał jednej z najśmielszej i najcenniejszej inicjatywy dla biblistyki polskiej w ówczesnych warunkach politycznych.

W roku 1968 odszedł z pracy w KUL ks. prof. Jan Stępień, który zresztą wcześniej zatrudniony był również w ATK. W 1969/70 pracę w charakterze asystenta stażysty podjęli ks.mgr Ryszard Rubinkiewicz i ks. mgr Jan Szlaga. Pierwszy z nich po obronie w lutym 1970 r. pracy doktorskiej w KUL i uzyskaniu paszportu rozpoczął w lutym tegoż roku studia w Papieskim Instytucie Biblijnym, drugi natomiast kontynuował swoją pracę w KUL. W 1971 r. habilitował się ks.dr Józef Kudasiewicz, który objął potem kierownictwo Katedry Homiletyki. Tego samego roku odszedł z pracy w KUL w związku z osobistymi problemami życiowymi ks. dr Stanisław Cinal SAC, lektor języków orientalnych. Lukę po jego odejściu wypełnił ks. dr Stanisław Kur. On też w latach 1973-1975 uczył języka ugaryckiego i arabskiego. W 1976 r. asystentem w Katedrze Egzegezy Starego Testamentu został ks. mgr Antoni Tronina, natomiast w 1977 r., a po odejściu z dniem 1 listopada 1976 r. z KUL ks. prof. Kazimierza Romaniuka powołano na stanowisko starszego asystenta ks. dr Ryszarda Rubinkiewicza, który rozpoczął swoją pracę 1.X.1977 r. W 1978 r. w związku z przejściem na emeryturę ks. prof. F. Gryglewicza przyjęto do pracy w charakterze asystenta ks. dr Huberta Ordona. W 1985 r. opuścił grono wykładowców INB ks. prof. Marian Filipiak. W 1987 r. zaangażowano na stanowisku asystenta przy Katedrze Literatury Miedzytestamentalnej i Nauk Pomocniczych Biblistyki kierowanej przez ks.prof. Ryszarda Rubinkiewicza pierwszą w historii Wydziału Teologicznego KUL i Instytutu Nauk Biblijnych kobietę - p. dr Urszulę Szwarc. Od 1 grudnia 1982 r. pracowała w charakterze stażystki.

W roku 1977 nastąpiła w Instytucie Nauk Biblijnych reorganizacja katedr. Postanowiono, a Rada Wydziału Teologicznego i Senat Akademicki KUL to zatwierdził, że praca naukowo-dydaktyczna skupiać się będzie wokół następujących katedr:

Katedra Egzegezy Ksiąg Historycznych i Dydaktycznych ST (kierownik: ks. prof. dr Lech R.Stachowiak),
Katedra Ksiąg Prorockich ST (kierownik: ks.doc. dr hab. Józef Homerski),
Katedra Egzegezy Pism Narracyjnych NT (kierownik: ks.prof.dr Feliks Gryglewicz; a pózniej ks. dr hab. Jan Szlaga), Katedra Egzegezy Pism Apostolskich NT (kierownik: O.prof. dr Hugolin Langkammer),
Katedra Teologii Biblijnej ST (kierownik: ks.doc. dr hab. Marian Filipiak),
Katedra Teologii biblijnej NT (kierownik: ks.doc. dr hab.Józef Kudasiewicz).
Katedra Literatury Międzytestamentalnej i Nauk Pomocniczych Biblistyki, którą utworzono w 1981 r. powierzając jej kierownictwo ks.dr Ryszardowi Rubinkiewiczowi po zakończeniu przez niego przewodu habilitacyjnego.

Ostatnie dziesięciolecie zaznaczyło się licznymi zmianami kadrowymi. INB opuściło wielu profesorów: ks. prof. Stanisław Potocki (1987-1994); ks. bp prof. Jan Szlaga, ks. prof. Lech Stachowiak oraz ks. prof. Józef Homerski (1995). Katedrę po ks. prof. L. Stachowiaku objął ks. prof. dr hab. Antoni Tronina. Natomiast ks. dr hab. Gabriel Witaszek został kierownikiem Katedry Egzegezy Ksiąg Prorockich ST. Od 1996 r. rozpoczął pracę na Instytucie ks. dr hab. Antoni Paciorek. Przyjęto również nowych pracowników młodszych: ks. dr Waldemar Rakocy (1994-), O. dr Adam Sikora (1994-1999), ks. dr Jerzy Suchy (1995-1997); ks. dr Stefan Szymik (1995-), ks. dr Henryk Witczyk, ks. dr Andrzej Kondracki (1996-1999) oraz O. dr. Andrzej Kiejza (1998-). Dwaj z nich (ks. dr J. Suchy oraz ks. dr A. Kondracki) opuścili grono pracowników INB z przyczyn osobistych, natomiast o. dr A. Sikora OFM w związku z otrzymaną nominacją na prowincjała przeniósł się na Wydział Teologiczny Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.

W 1997 r. habilitował się ks. dr Henryk Witczyk przejmując obowiązki kierownika Katedry Teologii NT, po przejściu na emeryturę ks. prof. dr hab. Józefa Kudasiewicza, a w 1998 r. przewód habilitacyjny zakończyła p. dr Urszula Szwarc, dla której w ramach INB utworzono Katedrę Filologii. W 1999 został przyjęty do pracy w charakterze asystenta p. dr Krzysztof Mielcarek, który od lutego 2000 otrzymał stanowisko adiunkta. W 1999 roku stanowisko profesora KUL otrzymał ks. prof. dr hab. Antoni Paciorek, a wiosną 2000 ks. prof. dr hab. Henryk Witczyk i p. dr hab. Urszula Szwarc.

Z dniem 1.10.2000 r. do pracy przyjęty został ks. dr Mirosław Wróbel, jako asystent przy Katedrze Literatury Międzytestamentalnej i Nauk Pomocniczych Biblistyki (od 2001 adiunkt). W 2001 r. rozpoczął pracę ks. dr Stanisław Haręzga - w 2001 r. asystent, a obecnie adiunkt przy Katedrze Pism Apostolskich. Wiosną 2002 r. zakończył przewód habilitacyjny ks. dr Waldemar Rakocy. 30.09.2002 z Instytutu odszedł ks. prof. dr hab. Gabriel Witaszek.

Autor: Krzysztof Mielcarek
Ostatnia aktualizacja: 14.09.2016, godz. 13:46 - Leszek Wojtowicz