Środowisko logików Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego wywodzi się ze Szkoły Lwowsko-Warszawskiej, w szczególności zaś z Warszawskiej Szkoły Logiki. Program badawczy tej szkoły został ufundowany przez Stanisława Leśniewskigo i Jana Łukasiewicza na teoretycznym założeniu, że logika jest autonomiczną nauką, niezależną i niewchodzącą w skład ani filozofii, ani matematyki, w praktyce zaś był realizowany w bliskiej współpracy filozofów i matematyków. W ramach tego programu osiągnięto wyniki zaliczane najważniejszych w dziejach logiki, a także wypracowano specyficzny styl uprawiania logiki i metody, które wywarły istotny wpływ na całą współczesną logikę. Szkoła narodziła się, kiedy Łukasiewicz (1915) i Leśniewski (1919) objęli katedry na Uniwersytecie Warszawskim. Spotkali się oni z wielką otwartością tamtejszych matematyków, którzy realizowali matematyczny program Stanisława Janiszewskiego, kładący wielki nacisk na problematykę logicznych podstaw matematyki. Obok Łukasiewicza i Leśniewskiego trzon Szkoły stanowili ich uczniowie: Alfred Tarski, Stanisław Jaśkowski, Czesław Lejewski, Adolf Lindenbaum, Andrzej Mostowski, Mojżesz Presburger, Jerzy Słupecki, Bolesław Sobociński, i Mordechaj Wajsberg. Spośród nich Łukasiewicz i Słupecki odegrali istotną rolę w powstaniu środowiska logików na KUL.

 

Katedra Logiki KUL została ustanowiona w 1946 r. Jej pierwszym kierownikiem został ks. Antoni Korcik, który przed drugą wojną światową studiował m.in. w Lublinie, ale pracował na Uniwersytecie Warszawskim i Uniwersytecie Wileńskim. Korcik był uczniem Stanisława Kobyłeckiego i Jana Łukasiewicza, pod którego kierunkiem przygotował rozprawę doktorską (1930). W 1948 r. Korcik uzyskał habilitację na Uniwersytecie Jagiellońskim. Prace Korcika należą do dziedziny historii logiki, uprawianej – w duchu Łukasiewicza – z perspektywy logiki współczesnej.

 

Następca Korcika, ks. Stanisław Kamiński studiował w Seminarium Duchownym w Siedlcach (1938-1946), a następnie na KUL, gdzie uzyskał doktorat (1949), pod kierunkiem Korcika, na podstawie pracy o systemie logiki G. Fregego, i habilitację (1958), na podstawie pracy o indukcji matematycznej. Jego główne prace należą do filozofii nauki. Kamiński kierował Katedrą Logiki KUL w latach 1963-1975.

 

Trudne do przecenienia znaczenie dla lubelskiego środowiska miało objęcie w 1975 r. Katedry Logiki KUL przez Ludwika Borkowskiego, ucznia i współpracownika Jerzego Słupeckiego, współtwórcę założeniowych systemów logiki. W lubelskim okresie powstały doniosłe prace Borkowskiego dotyczące podstaw logik wielowartościowych i prace z zakresu semantyki formalnej. Borkowski kierował Katedrą Logiki KUL do przejścia na emeryturę w 1984 r., ale zajęcia dydaktyczne prowadził na tej uczelni również potem.

 

Po Borkowskim Katedrą Logiki KUL kierował Stanisław Kiczuk (1985-2010), który podejmował badania z pogranicza logiki formalnej i fizyki. Główne prace Kiczuka należą do dziedziny logiki zmiany i logiki kauzalnej, związanych z językiem fizyki. Od 2010 r. kierownikiem Katedry Logiki jest o. Marcin Tkaczyk. Do uczniów Borkowskiego należy również Zdzisław Dywan, który doktorat (1977) i habilitację (1986) na KUL i który jest założycielem Katedry Podstaw Informatyki KUL (1996). Jego dociekania badawcze dotyczą głównie logiki programowania i zastosowań logiki w ekonomii. Badania z zakresu ontologii formalnej są podejmowane w Katedrze Logiki przez Pawła Garbacza.

 

Do najważniejszych reprezentantów środowiska należy Jerzy Kalinowski, który uzyskał na KUL magisterium (1938) i doktorat (1947) z prawa, zainteresował się filozofią pod wpływem Czesława Martyniaka, nauczył się logiki samodzielnie ze skryptu swego wuja, Zygmunta Zawirskiego, profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kalinowski ogłosił pionierskie prace z zakresu logiki norm, uzyskując na podstawie jednej z nich habilitację (1951), recenzowaną przez Tadeusza Kotarbińskiego i Jerzego Słupeckiego, który podczas kolacji wydanej wówczas na jego cześć przez Rektora KUL powiedział, wiele ryzykując, że było dla niego zaszczytem uczestniczenie w przewodzie habilitacyjnym w jedynym ośrodku wolnej myśli w Polsce.

 

Z Katedry Logiki KUL wywodzi się też wielu uczonych, którzy współtworzyli potem inne ważne ośrodki dociekań logicznych: Leon Koj, autor prac z zakresu semiotyki języka naturalnego, zwłaszcza pragmatyki, Witold Marciszewski, jeden z pionierów badań z pogranicza informatyki i logiki, w szczególności zastosowania komputerów w procesie dowodzenia twierdzeń, a także redaktor lub inicjator wielu ważnych opracowań encyklopedycznych logiki i czasopism naukowych, Kazimierz Trzęsicki, specjalista w zakresie logicznych podstaw informatyki i Prezes Polskiego Towarzystwa Logiki i Filozofii nauki.

 

 

 

Autor: Ewa Grygierzec
Ostatnia aktualizacja: 21.11.2010, godz. 21:40 - Andrzej Zykubek