Powrót do współpracy w ramach formatu regionalnego, jakim jest Grupa Wyszehradzka (V4)

Komentarz z dnia 5.11.2025 r. po spotkaniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego z Prezydentem Republiki Słowackiej Peterem Pellegrinim oraz słowackim premierem Robertem Ficą w Bratysławie

Dnia 5 listopada br. w Bratysławie doszło do spotkania obu prezydentów, Polski i Słowacji, Karola Nawrockiego i Petera Pellegriniego. Prezydent Słowacji odniósł się do przeprowadzonej rozmowy z prezydentem Polski i powiedział, że na spotkaniu omówiono kwestię bezpieczeństwa energetycznego. W wypowiedzi nie ukrywał, że Słowacja znajduje się pod presją odcięcia się od dostaw z Rosji. Podkreślił, że rozmawiał na ten temat zarówno z prezydentem Polski, jak i z prezydentem USA, Donaldem Trumpem. Dodał, że podczas spotkania prezydentów w ramach Grupy Arraiolos rozważano już na ten temat. Warto zwrócić uwagę, że Grupa Arrailos jest nieformalnym, międzynarodowym zgrupowaniem prezydentów i innych przedstawicieli części państw członkowskich UE, która powstała w 2003 roku, z inicjatywy prezydenta Portugalii.

Na konferencji prasowej prezydent Słowacji powiedział, że Słowacja znajduje się w trudnej sytuacji pod względem technicznym i jest to trudne do zrealizowania, ale dodał, że nie niemożliwe. I w tym miejscu podkreślił istotę stosunków bilateralnych z Polską. Oświadczył, że polski prezydent złożył ofertę Słowacji, aby korzystała z surowca poprzez interkonektor, co stanowi pewną alternatywę importu gazu do Słowacji, jeśli oczywiście cena i opłaty tranzytowe będą atrakcyjne. Niewątpliwie dzięki temu istnieje szansa dla Słowacji na dywersyfikowanie źródeł i wykorzystanie infrastruktury. Prezydent Słowacji podkreślił też wagę spotkania ministrów obrony narodowej Polski i Słowacji, na którym doszło do podpisania układu o wzajemnej współpracy w zakresie uzbrojenia. Słowacja jest wiodącym partnerem w Europie w produkcji amunicji, która dostarczana jest m. in. Polsce i Ukrainie. Jednocześnie Słowacja jest zainteresowana czołgami K2, które niebawem będą produkowane w Polsce. Prezydent Peter Pellegrini odniósł się też do współpracy w ramach V4 i dodał, że głównymi tematami wspólnych rozmów są kwestie, które mają łączyć a nie dzielić, czyli chociażby stanowisko państw V4 wobec polityki migracyjnej UE. Jednym z zasadniczych tematów, o którym państwa będą dyskutowały na szczycie państw V4 3 grudnia br., będzie kwestia migracyjna. Słowacja i Polska prezentują podobne stanowiska wobec nielegalnej migracji. Prezydent Peter Pellegrini podkreślił, że oba państwa są sojusznikami i mają nadzieje na pogłębienie dwustronnej współpracy. Dodał przy tym, że dla Słowacji Polska jest strategicznym partnerem w Europie, i że Polska może być gwarantem bezpieczeństwa dla Słowacji w ramach członkostwa w NATO.

Prezydent Karol Nawrocki podziękował za zaproszenie i podkreślił, że Bratysława jest pierwszym miastem z państw Grupy Wyszehradzkiej, które odwiedza. W kolejnych dniach pojedzie także do Pragi i Budapesztu. Prezydent Karol Nawrocki mówił, że Polska i Słowacja są nie tylko sąsiadami, ale sprawdzonymi przyjaciółmi i sojusznikami. W latach 2022-2024 polskie siły powietrzne pomagały patrolować przestrzeń powietrzną Słowacji, a gdy doszło do naruszenia polskiej granicy przez rosyjskie drony, Słowacja zadeklarowała solidarność z Polską. To pokazuje, że oba państwa są sprawdzonymi partnerami w UE i NATO. Prezydent Karol Nawrocki podkreślił też, że współpraca w Grupie Wyszehradzkiej, Inicjatywie Trójmorza czy Bukaresztańskiej 9 oraz odpowiedzialność za wschodnią flankę NATO i Europę Środkową są zasadniczymi celami dla prezydentów obu państw. Są to bowiem formaty, które z jednej strony zbliżają państwa do siebie, z drugiej strony dają asumpt do reagowania na arenie UE czy NATO na wiele rzeczy, które są istotne dla bezpieczeństwa, gospodarki, ekonomii. Prezydenci rozmawiali o zasadniczych kwestiach politycznych, gospodarczych i infrastrukturalnych. W budowaniu osi Północ-Południe, która jest ważna dla bezpieczeństwa i gospodarki obu państw, potrzebna jest realna budowa infrastruktury drogowej, czego przykładem jest Via Carpatia. Prezydent Słowacji obiecał przyspieszenie finalizacji tejże inwestycji na obszarze państwa słowackiego. To jest dobry sygnał dla przedsiębiorców i inwestorów w rozwijaniu współpracy gospodarczej Polski i Słowacji. Idea Trójmorza, czyli sojuszu państw położonych między Rosją a Niemcami i rozciągających się od Estonii na północy do Chorwacji na południu, jest ważna dla perspektywy rozwoju państw naszego regionu. I w tę ideę wpisuje się też Grupa Wyszehradzka, tym bardziej odrodzenie współpracy i wspólne wystąpienia państw na arenie międzynarodowej.

Co istotne dla przeprowadzonych rozmów, także z premierem Robertem Fico, Prezydent Karol Nawrocki zaproponował Słowacji, aby Polska w możliwie krótkim czasie stała się swoistym hubem dla dostaw gazu z USA. Wskazał na terminal w Świnoujściu oraz interkonektora, który łączy Słowację z Polską. Prezydent Karol Nawrocki powiedział, że przed państwami Europy Środkowej istnieje ogromne wyzwanie geopolityczne, przy wsparciu USA, tj. uniezależnienie się od rosyjskiego gazu.

Prezydent Polski wskazał na potencjał, jaki tkwi we współpracy państw Europy Środkowej, ze wskazaniem na państwa Grupy Wyszehradzkiej. Dodał, że zgodnie z prognozami ekspertów do 2030 roku PKB państw Inicjatywy Trójmorza wzrośnie 35%. W związku z tym, bazując na wskaźnikach ekonomicznych, ale także na perspektywach współpracy, państwa naszego regionu mają podstawy do rozwijania stosunków gospodarczych. Obaj prezydenci wiele miejsca poświęcili kwestiom bezpieczeństwa. Podkreślono, że pól współpracy jest bardzo wiele, np. kwestia migracji, wobec której Polska i Słowacja prezentują wspólne stanowisko. Prezydent Polski wyraził nadzieję, że w tej kwestii przekona także partnerów z Czech i Węgier. Padły też słowa o jednomyślności, że Polska i Słowacja nie zgadzają się na decyzje UE, które stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa obywateli obu państw i że wspólnie będą dbać o bezpieczeństwo naszego regionu.

Prezydent Karol Nawrocki zapowiedział, że w najbliższych dniach planuje także kolejne wizyty: 24 listopada w czeskiej Pradze, gdzie spotka się z prezydentem Petrem Pavlem oraz nowo wybranym premierem Andriejem Babiszem. Następnie 3 grudnia uda się do Budapesztu, gdzie będzie brał udział w szczycie Grupy Wyszehradzkiej i spotka się zarówno z prezydentem Węgier, Tamasem Sulyokiem, jak i z premierem węgierskiego rządu, Viktorem Orbanem. Istotą tych spotkań jest utrzymanie współpracy i budowa silniejszych sojuszy.

Odrodzenie współpracy w ramach Grupy Wyszehradzkiej wymaga pogłębienia jej na kilku płaszczyznach. Po pierwsze w wymiarze kulturowym poprzez choćby budowanie wspólnej polityki historycznej. Po drugie istotne są kwestie gospodarcze, szczególnie ważne jest budowanie infrastruktury komunikacyjnej od Adriatyku, przez Budapeszt, w kierunku Polski, i temu służy realizacja projektu infrastrukturacyjnego, jakim jest Via Carpatia. Państwa Europy Środkowej mogą być siłą odnowy, dysponując bogatą historią, opartą na wartościach chrześcijańskich. Ale oprócz zaplecza duchowego potrzeba też siły ekonomicznej, co jest niezwykle istotne dla siły państw regionu Europy Środkowej.