Mikołajowa niespodzianka śp. Janiny Gawrysiakowej
Trudności Jej życia nasiliły się po nagłej śmierci męża 25 marca 1997, kiedy przyszło Jej zmierzyć się z samotnym macierzyństwem czwórki dzieci, w tym niepełnosprawnego syna Janusza poszkodowanego w wypadku komunikacyjnym. Musiała też poprzez pracę zawodową samodzielnie zapewnić utrzymanie Rodziny. Pomimo całej dramaturgii życia codziennego Gawrysiakowa pozostawała otwarta na ludzi potrzebujących pomocy i Polskę – Ojczyznę naszą. Na co dzień była Osobą pogodną, dzielną i niezłomną. W tym miejscu zasadnym staje się pytanie: skąd czerpała siłę do owej niezłomności i wielopłaszczyznowej aktywności?
Urodzona w Rudce k/ Brańska na Podlasiu w dniu 13 –tym stycznia 1939 roku w rodzinie kułaczej, po bardzo dobrze zdanej maturze w elitarnym liceum Sióstr Zmartwychwstanek w Częstochowie jako kierunek studiów wybrała historię na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. W czasie studiów mieszkała w jednym pokoju z późniejszą prof. Marią Braun – Gałkowską w Domu Akademickim na Poczekajce. Studia ukończyła zdobywając tytuł magistra w 1963 r. Od zakończenia studiów przez wiele lat pracowała jako bardzo ceniony nauczyciel akademicki i archiwista. Podstawowym miejscem jej pracy przez całe życie był Katolicki Uniwersytet Lubelski, gdzie najpierw zatrudniona była jako asystent, potem starszy asystent, asystent dokumentacji naukowej, dokumentalista i starszy dokumentalista, a od 1 kwietnia 1991 do 31 grudnia 2004 na stanowisku kierownika Archiwum Uniwersyteckiego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Doktorat obroniła w 1989 roku. Promotorem jej pracy był prof. Zygmunt Sułowski.
Zajmowała się demografią historyczną. Była członkiem Sekcji Demografii Historycznej Komitetu Nauk Demograficznych PAN i autorką wielu bibliografii polskiej demografii historycznej. Wśród jej publikacji na uwagę zasługują autorska monografia pt: Grupy wyznaniowe ludności w Lubelskiem w XIX wieku w świetle rejestracji ruchu naturalnego, Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 1992; współredagowana publikacja Bogu i Ojczyźnie: Katolicki Uniwersytet Lubelski w wypowiedziach Prymasów Polski, red. i wybór Alina Rynio, Janina Gawrysiakowa, Marian Butkiewicz, Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II 2008 i współautorska publikacja z Małgorzatą Józwik, NSZZ „Solidarność” w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim 1980-2010, Lublin: Wydawnictwo KUL 2015. Warto też podkreślić, że Janina Gawrysiakowa swoją rozległą wiedzą wspomagała również Lubelskie Archiwum Archidiecezjalne oraz liczne parafie. Prowadziła badania archiwalne dotyczące prześladowań oraz inwigilacji duchowieństwa diecezji lubelskiej w okresie PRL, a także inwigilacji środowiska KUL. Będąc wrażliwym świadkiem przemian o charakterze społeczno-politycznym była członkiem-założycielem NSZZ Solidarność na KUL w latach kiedy z Solidarnością walczono delegalizując jej struktury i wprowadzając stan wojenny. Ideałom solidarności pozostała wierna aż po kres swojego życia. W strukturze naszego związku zawodowego na KUL-u pełniła szereg odpowiedzialnych funkcji. Przez lata była wiceprzewodniczącą i funkcyjnym członkiem zarządu. W stosunku do innych i dziejącego się wokół zła bardzo powściągliwa i „szukająca najlepszej strony w najgorszym człowieku. O złu mówiąca jak o chorobie, którą trzeba ujawnić, aby móc leczyć, nie przed każdym i nie zawsze, lecz czasem przed wszystkimi” – jak uczył błogosławiony ks. Jerzy Popiełuszko.
Zawsze mogliśmy liczyć na jej bezinteresowną pomoc w pracach biura naszej struktury związkowej, dobrą radę i kompetentne wyjaśnienie różnych kwestii o charakterze historycznym. Dla Pani Gawrysiakowej sprawy związkowe, uczelniane i społeczne nigdy nie były obojętne. Nie wiem jak to robiła ale zawsze była na bieżąco i dobrze zorientowana. Można było z nią porozmawiać na różne tematy. Każde spotkanie z Nią przynosiło rozwiązanie jakiejś palącej kwestii ale bez względu na czas trwania pozostawiało też pewien niedosyt. Kochała Annę Walentynowicz, błogosławionego ks. Jerzego Popiełuszkę i jego mamę Mariannę.
Dziś żałuję, że ostatnio tak mało mogłam ją nawiedzać i rozmawiać o wszystkim co dla Niej i dla mnie było ważne. Miałam nadzieję, że spotkamy się przed Świętami Bożego Narodzenia, aby jak to zwykle bywało - podzielić się opłatkiem. Informacja o Jej przejściu do wieczności bardzo mnie zaskoczyła i zasmuciła zarazem. Tyle miałyśmy sobie jeszcze do powiedzenia. To prawda, że parafrazując ks. Jana Twardowskiego trzeba się spieszyć kochać ludzi, „gdyż zbyt szybko odchodzą i pozostaje po nich jedynie buty i telefon głuchy”.
Droga Janeczko po ludzku rzecz biorąc będzie nam ciebie brakowało. Choć wierzymy, że jesteś u Boga, w miejscu najlepszym z możliwych i tam w towarzystwie tych, których kochałaś i którzy Ciebie kochali świętować będziesz Boże Narodzenie. Oręduj za nami u Tego, który jak nikt inny spełnia nasze pragnienia i zaspakaja odwieczne ludzkie głody i tęsknoty.
Jak to dobrze, że pozostało nam tyle pięknych wspomnień i kilka tych pięknych fotografii Trzy lata temu 28 kwietnia 2022 r. w uznaniu zasług dla Kościoła na wniosek arcybiskupa ks. Stanisława Budzika Janina Gawrysiakowa została odznaczona papieskim Krzyżem Pro Ecclesia et Pontifice. Zaś na wniosek Organizacji Zakładowej NSZZ ”Solidarność” przy Katolickim Uniwersytecie Lubelskim postanowieniem Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej Pana Andrzeja Dudy z dnia 14 listopada 2024 r. została odznaczona Krzyżem Wolności i Solidarności. Uroczystość miała miejsce 15 maja 2025 roku w lubelskim IPN-ie. Wcześniej, 18 październik 2018 r. w uznaniu Jej zasług z rąk Rektora Antoniego Dębińskiego uzyskała Medal 100-lecie KUL.
Droga Janeczko, dziś dziękujemy Ci za świadectwo Twojej niezłomności, siły i odwagi czerpanej z wiary. Dziękujemy za każdy akt heroicznej miłości i wytrwanie aż do końca. Niech dobre oblicze Tajemnicy Boga, który staje się człowiekiem będzie Ci nagrodą, a Maryja Matka Miłosierdzia wyjedna Ci wszelkie łaski jakie Ci są jeszcze potrzebne aby oglądać Boga twarzą w twarz. Odpoczywaj w pokoju.
Alina Rynio
Przewodnicząca OZ NSZZ ”Solidarność”
WSPÓŁPRACA
